Bukowiec (kraj morawsko-śląski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bukowiec
Bukovec
gmina
Widok na Bukowiec od strony Komorowskiego Gronia, w tle Młoda Góra (już w Polsce)
Widok na Bukowiec od strony Komorowskiego Gronia, w tle Młoda Góra (już w Polsce)
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Czechy
Kraj Flag of Moravian-Silesian Region.svg morawsko-śląski
Powiat Frydek-Mistek
Historyczna ziemia Śląsk
Starosta Monika Czepczorová
Powierzchnia 17,06 km²
Populacja (2015)
• liczba ludności

1364[1]
Nr kierunkowy 55
Kod pocztowy 739 84, 739 85
Adres urzędu:
Obecní úřad Bukovec 270
Szczegółowy podział administracyjny
Liczba obrębów ewidencyjnych 2
Liczba części gminy 1
Liczba gmin katastralnych 1
Położenie na mapie kraju morawsko-śląskiego
Mapa lokalizacyjna kraju morawsko-śląskiego
Bukowiec
Bukowiec
Położenie na mapie Czech
Mapa lokalizacyjna Czech
Bukowiec
Bukowiec
Ziemia 49°33′N 18°49′E/49,549444 18,823611
Strona internetowa
Portal Portal Czechy

Bukowiec (cz. Bukovec, niem. Bukowetz) – wieś i gmina w Czechach, w kraju morawsko-śląskim, w powiecie Frydek-Mistek, na Śląsku Cieszyńskim. Jest najdalej wysuniętą na wschód gminą Czech.

Ludność[edytuj | edytuj kod]

Według czeskiego spisu z 2001 roku w Bukowcu mieszkało 1356 osób, w tym 863 Czechów (63,64%), 455 Polaków (33,55%), 16 (1,17%) Słowaków, 13 (0,95%) Ślązaków. Osób wierzących było 1296 (95,5% populacji), z czego 1184 (87,31%) wiernych Kościoła katolickiego oraz 14 wiernych Ewangelickiego Kościoła Czeskobraterskiego[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Bukowiec jest najstarszą wsią beskidzkiej części Śląska Cieszyńskiego, której przywilej lokacyjny (choć w odpisach) zachował się do naszych czasów. Z jego lektury wiemy, że w 1353 książę cieszyński Kazimierz I (...) z dbałości o wszelkie dobro swej ziemi dał Piotrowi zwanemu Gros i jego potomkom las Ulgar nad potokiem Bukowcem, obejmujący 60 łanów frankońskich [3], celem założenia osady na prawie niemieckim. Przywilej ten został następnie potwierdzony w 1563 przez księcia Wacława III Adama i drugi raz w 1604 przez księcia Adama Wacława. Nazwa wsi pochodzi od nazwy wspomnianego potoku Bukowiec i wymieniana jest po raz pierwszy w 1523.

Większość osadników Bukowca pochodziła z północnych rejonów Księstwa Cieszyńskiego, choć wkrótce dołączyli do nich nowi przybysze. Sądząc po nazwiskach (Czarnohorski, Bojko, Wałach) pochodzili zapewne ze wschodnich Karpat i przybyli w ten rejon wraz z falą ludności tzw. wałaskiej. Urbarz z 1692 wymienia po nazwisku 20 właścicieli gruntów. Wójtami Bukowca byli najczęściej Bieleszowie, wspominani już w XVI w. Bukowczanie zajmowali się hodowlą bydła i posiadali szałasy na Girowej: oprócz szałasu wójtowskiego wspominany jest tam szałas należący do rodziny Łysków.

Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny

Interesujące są dzieje miejscowego szkolnictwa. Według tradycji pierwszym bukowskim nauczycielem był kowal Sikora, który uczył dzieci pisać i czytać w swojej kuźni. Do pisania służyły wykute przez nauczyciela gwoździe, którymi pisano na płaskich płytkach miękkiego łupku. Pierwsza szkoła, prowadzona przez parafię katolicką w Jabłonkowie, istniała tu już zapewne w 1792. Bukowiec należał zresztą do nielicznych wsi Ziemi Cieszyńskiej prawie jednolitych wyznaniowo (katolickich). Budowę miejscowego kościoła rozpoczęto pod koniec lat 30. XX wieku, obecnie jest on kościołem filialny parafii w Jabłonkowie.

Po zajęciu Zaolzia przez Polskę w 1938 wieś odwiedził Melchior Wańkowicz, a następnie wspomniał ją w swym reportażu pt. "Fanfara Zaolziańska" (Ów Bukowiec leży w całkiem pogarbionym kraju, na końcu jakichś niekończących się spirali białych dróg).

W latach 1975-1990 wieś była częścią miasta Jabłonków.

Do 21 grudnia 2007 r. w miejscowości funkcjonowały przejścia graniczne Bukovec - Jasnowice oraz Bukovec - Istebna, które na mocy Układu z Schengen zostały zlikwidowane.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Tradycyjne drewniane chałupy (drzewiónki)
Zabytkowa drewniana chałupa (drzewiónka) nr 35
Tabliczki tras rowerowych

Do niedawna Bukowiec był największym skupiskiem drewnianej architektury ludowej w czeskiej części doliny Olzy. Większość budynków stanowiły tu tradycyjne drzewiónki - drewniane chałupy konstrukcji zrębowej, kryte szyndziołami, pierwotnie kurne. Dziś pozostało ich już zaledwie kilka. Cztery chałupy (o numerach 35, 62, 78 i 79) mają status zabytku[4]. Jeszcze w latach 50. XX w. było tu ponad 100 drewnianych chałup, a konserwatorzy zabytków wytypowali do objęcia ochroną duży zespół kilkunastu zagród góralskich. Pomysł założenia tu skansenu nie został jednak zrealizowany, a najcenniejsze z zachowanych obiektów, jak fojstwi (wójtostwo) i kuźnia Jochymka, przeniesiono do skansenu wałaskiego w Rożnowie pod Radgoszczem.

W miejscowej szkole podstawowej z polskim językiem nauczania znajduje się niewielkie Muzeum Regionalne.

W Bukowcu mieszkał jeden z ostatnich wielkich gajdoszów beskidzkich, Paweł Zogata, pochowany w sąsiedniej Herczawie. Jego synem jest Jindřich Zogata, żyjący w morawskim Brnie uznany czeski poeta, w swych utworach wracający często na czesko-słowacko-polskie pogranicze.

We wsch. części wsi, w dolince Oleckiego Potoku, tuż przy granicy czesko-polskiej, znajduje się rezerwat przyrody „Bukovec”, który chroni tu małą populację zagrożonego wyginięciem starca górskiego z rodziny astrowatych. W pobliżu Olzy, koło domu nr 5, rośnie największy i najstarszy w Cechach wiąz górski; ma 38 m wysokości, ponad 7 m w obwodzie pnia a jego wiek szacowany jest na 360 lat[5].

Przez miejscowość przebiegają następujące trasy rowerowe:

Piesze szlaki turystyczne przebiegające przez Bukowiec:

  • szlak turystyczny czerwony w masyw Stożka i dalej na Filipkę,
  • szlak turystyczny czerwony przez Girową do Mostów koło Jabłonkowa,
  • szlak turystyczny zielony byłe przejście graniczne CZ/PL – Komorovský Grúň (4 km)
  • szlak turystyczny zielony Nawsie - Girowa - Markov (11 km)
  • Bukovecka trasa Nordic Walking (11,5 km)
  • ścieżka edukacyjna „Ku najbardziej na wschód wysuniętemu krańcowi Republiki Czeskiej”

Przypisy

  1. Český statistický úřad: Informativní počet občanů v ČR ve všech obcích, v obcích 3. typu a v městských částech (cz.). W: Počty obyvatel v obcích [on-line]. Ministerstvo vnitra České republiky, 2015-01-01. [dostęp 2015-04-08].
  2. Název obce: Bukovec (cz.). W: Sčítaní lidu, domů a bytů 2001 [on-line]. Český statistický úřad. [dostęp 2013-10-14].
  3. "Popiołek Franciszek: Historia osadnictwa w Beskidzie Śląskim, Katowice 1939, s. 15.
  4. Národní památkový ústav: Zabytki powiatu Frydek-Mistek (cz.). [dostęp 2013-10-14].
  5. Marcin Żerański: Śląsk Cieszyński. Od Bielska-Białej do Ostrawy. Cieszyn: Pracownia na pastwiskach, 2012, s. 245. ISBN 9788393310937.