Strażnica WOP Jaworzynka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Strażnica WOP Jasnowice/Jaworzynka
Strażnica SG w Jaworzynce
Placówka SG w Jaworzynce
Ilustracja
Budynki byłej strażnicy w Jaworzynce (sierpień 2017)
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1945[a]
Rozformowanie 15 stycznia 2008
Tradycje
Rodowód 201 strażnica WOP Jasnowice
206 strażnica WOP Jaworzynka
3 strażnica WOP Jaworzynka
30 strażnica WOP lądowa Jaworzynka
Placówka WOP Jaworzynka
Kontynuacja SSG w Jaworzynce
PSG w Jaworzynce
PSG w Cieszynie
PSG w Bielsku-Białej
Dowódcy
Pierwszy por. Jan Feldman
Ostatni ppor. Waldemar Kośmider
Organizacja
Dyslokacja 43-476 Jasnowice;
43-476 Jaworzynka 436
Formacja WOP
Straż Graniczna
Podległość 44 komenda odcinka
61 batalion OP
41 batalion WOP
42 batalion WOP
GB WOP
Jednostka WOP
bg WOP Cieszyn
Beskidzki Oddział SG
Śląski Oddział SG
Strażnica WOP Jaworzynka
(sierpień 2017)
(sierpień 2017)
Rezerwat Bukovec, najdalej na wschód wysunięty punkt Republiki Czeskiej (lipiec 2009)
Znak graniczny nr I/7b, granica polsko–czeska w rej. Jaworzynki (październik 2007)
Dysl wop 1945 10.png

Strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza Jasnowice/Jaworzynka – nieistniejący obecnie podstawowy pododdział Wojsk Ochrony Pogranicza pełniący służbę graniczną na granicy polsko-czechosłowackiej.

Strażnica Strażnica Granicznej w Jaworzynce – nieistniejąca obecnie graniczna jednostka organizacyjna Straży Granicznej realizująca zadania bezpośrednio w ochronie granicy państwowej z Czechosłowacją/Republiką Czeską/Republiką Słowacką[b], a następnie z Republiką Czeską.

Placówka Straży Granicznej w Jaworzynce – nieistniejąca obecnie graniczna jednostka organizacyjna Straży Granicznej realizująca zadania w ochronie granicy państwowej z Republiką Czeską.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Strażnica została sformowana w 1945 roku w strukturze 44 komendy odcinka Ustroń jako 201 strażnica WOP (Jasnowice)[1] Początkowo żołnierze strażnicy zakwaterowani byli przez kilka tygodni w budynku po dawnej strażnicy straży austriackiej na Trzycatku, a następnie w budynkach po placówce Straży Granicznej II RP[2].

W 1945 roku strażnica miała etat 56 żołnierzy. Kierownictwo strażnicy stanowili: komendant strażnicy, zastępca komendanta do spraw polityczno-wychowawczych i zastępca do spraw zwiadu. Strażnica składała się z dwóch drużyn strzeleckich, drużyny fizylierów, drużyny łączności i gospodarczej. Etat przewidywał także instruktora do tresury psów służbowych oraz instruktora sanitarnego. Dla każdej strażnicy przewidziano motocykl z przyczepą, 12 koni wierzchowych, 4 taborowe i w zasadzie odpowiadało to w/w stanowi. Natomiast strażnica miała 2 konie wierzchowe i 2 taborowe. Podstawę uzbrojenia stanowiły pistolet TT, karabin bojowy (kb) z bagnetem, pistolet maszynowy PPSz-a, karabin maszynowy DP, oraz pistolet sygnałowy wz. 44.

W związku z reorganizacją oddziałów WOP, 24 kwietnia 1948 roku strażnica została włączona w struktury 61 batalionowi Ochrony Pogranicza, a 1 stycznia 1951 roku 41 batalionu WOP w Ustroniu.

15 marca 1954 roku wprowadzono nową numerację strażnic[c], a strażnica WOP Jaworzynka otrzymała nr 206 w skali kraju.

W 1957 roku rozformowano 41 batalion WOP Ustroń[d][4] i strażnicę włączono struktury 42 batalionu WOP w Cieszynie.

1 stycznia 1960 roku była jako 3 strażnica WOP III kategorii Jaworzynka.

W 1963 roku dowódca WOP nakazał skrócić odcinek 3 Karpackiej Brygady WOP w Nowym Sączu i ustalił linię rozgraniczenia między karpacką, a górnośląską brygadą na granicy województw krakowskiego i katowickiego. Nakazał też z dniem 1 stycznia 1964 roku przekazać strażnicę WOP Jaworzynka Górnośląskiej Brygadzie WOP[e]. Termin zmieniono na 1 października 1963 roku. Strażnicę włączono w struktury 42 batalionu WOP Cieszyn.

1 stycznia 1964 roku była jako 30 strażnica WOP lądowa IV kategorii Jaworzynka. W 1964 roku nakazano rozformować strażnicę WOP IV kategorii Jaworzynka o stanie 33 wojskowych, a na jej bazie sformowano placówkę WOP kategorii I Jaworzynka o stanie 12 wojskowych i włączono w struktury 42 batalionowi WOP.

W 1976 roku, w związku z przejściem na dwuszczeblowy system dowodzenia, placówkę podporządkowano bezpośrednio pod sztab Górnośląskiej Brygady WOP w Gliwicach[5].

13 grudnia 1981 roku po wprowadzeniu stanu wojennego na terytorium kraju, dowódca GB WOP wewnętrznym rozkazem w miejscu stacjonowania poszczególnych batalionów, utworzył tzw. „wysunięte stanowiska dowodzenia” (zalążek przyszłych batalionów granicznych), którym podporządkował strażnice znajdujące się na odcinkach dawnych batalionów granicznych. Brygada wykonywała zadania ochrony granicy i bezpieczeństwa państwa wynikające z dekretu o wprowadzeniu stanu wojennego[6].

W 1983 roku Strażnica WOP Jaworzynka włączona została w struktury Jednostki WOP im. Ziemi Cieszyńskiej w Cieszynie[7], a od połowy 1984 roku utworzonego batalionu granicznego WOP Cieszyn[5].

W 1984 roku kadrę strażnicy stanowili: dowódca, zastępca d-cy i szef. Oprócz wymienionych załoga składała się: 3 dyżurnych operacyjnych (podoficerowie służby zasadniczej), 2 drużyn granicznych (podoficer + 10 szeregowych), drużyny KRG (6 podoficerów), drużyny zabezpieczenia (podoficer łączności, podoficer mechanik, pisarz gospodarczy, 2 kierowców i kucharz), 2 pracowników cywilnych (kucharka i konserwator), na sezon grzewczy zatrudniano 4 palaczy, czasowo do strażnicy kierowano przewodnika z psem tropiącym. Wyposażenie załogi strażnicy stanowiły: uzbrojenie kadra pistolety P-64, KRG i pozostali żołnierze karabinki kbk AKMS, 23 pistolety sygnałowe. Pojazdy: samochód terenowy UAZ 469, samochód dostawczy FSC Żuk, 12 motocykli WSK 125 i skuter śnieżny Buran. Sprzęt łączności: radiotelefon stacjonarny, 2 radiotelefony samochodowe i 16 radiotelefonów nasobnych, mikrotelefony do łączności przewodowej z wykorzystaniem linii telefonicznej na części odcinka.

Od 1989 roku stopniowo, po odejściu żołnierzy służby zasadniczej do rezerwy, strażnicę rozwiniętą przekształcano w strażnicę kadrową na czas „P”[8]. Żołnierze służby zasadniczej WOP z ostatnich poborów nadal pełnili służbę w strażnicy już po utworzeniu Straży Granicznej, równolegle z przyjętymi do służby kandydackiej funkcjonariuszami SG.

Straż Graniczna:
15 maja 1991 roku po rozwiązaniu Wojsk Ochrony Pogranicza, 16 maja 1991 roku strażnica w Jaworzynce przejęta została przez Beskidzki Oddział Straży Granicznej w Cieszynie[f][9] i przyjęła nazwę Strażnica Straży Granicznej w Jaworzynce (Strażnica SG w Jaworzynce).

1 grudnia 1998 roku Decyzją nr 34 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 5 sierpnia 1998 roku[g], Strażnica SG w Jaworzynce włączona została w struktury Śląskiego Oddziału Straży Granicznej w Raciborzu[10].

W wyniku rozpoczętej od 2000 roku reorganizacji struktur Straży Granicznej związanej z przygotowaniem Polski do wstąpienia, do Unii Europejskiej i przystąpieniem do Traktatu z Schengen, 1 styczna 2003 roku Strażnica SG w Jaworzynce przejęła część odcinka granicy państwowej wraz z obsadą etatową po rozwiązanej Strażnicy SG w Wiśle[h].

Jako Strażnica SG w Jaworzynce funkcjonowała do 23 sierpnia 2005 roku i 24 sierpnia 2005 roku Ustawą z 22 kwietnia 2005 roku O zmianie ustawy o Straży Granicznej...[i] została przekształcona na Placówkę Straży Granicznej w Cieszynie (Placówka SG w Jaworzynce).

Jako Placówka SG w Jaworzynce funkcjonowała do 15 stycznia 2008 roku, kiedy to została zlikwidowana[11]. Ochraniany przez placówkę odcinek granicy państwowej, przejęła Placówka Straży Granicznej w Cieszynie[12], a budynki sprzedano.

Ochrona granicy[edytuj | edytuj kod]

W październiku 1945 roku[j] w ramach tworzących się Wojsk Ochrony Pogranicza na odcinku strażnicy został utworzony Przejściowy Punkt Kontrolny Jaworzynka – drogowy III kategorii[13] (został zlikwidowany jesienią 1946 roku), którego załoga wykonywała kontrolę graniczną osób, towarów oraz środków transportu w przejściu granicznym:

W 1947 roku 201 strażnica WOP Jasnowice ochraniała odcinek granicy państwowej[14]:

  • Włącznie znak graniczny nr III/201, wyłącznie znak gran. nr III/216a.

Od 1947 roku załoga strażnicy wykonywała kontrolę graniczną i celną osób, towarów oraz środków transportu[15]:

W 1960 roku 3 strażnica WOP Jaworzynka III kategorii ochraniała odcinek granicy państwowej o długości 9995 m:

  • Włącznie znak gran. nr III/200, wyłącznie znak gran. nr III/218.

1 stycznia 1964 roku na ochranianym odcinku przez strażnicę funkcjonowały przejścia graniczne małego ruchu granicznego (mrg) w których kontrolę graniczną i celną osób, towarów oraz środków transportu wykonywała załoga strażnicy:

W 1964 roku odcinek strażnicy został wydłużony po przejęciu odcinka granicy państwowej po rozformowanej strażnicy WOP Krężelka: od znaku gran. nr III/200, wyłącznie do zn. gran. nr III/190.

Sposób ochrony granicy od 1984 roku podano za: Sławomir Żurawlow: Pododdziały Ochrony Pogranicza w Jaworzynce, Istebnej i Koniakowie – Rys historyczny 1922–2008. s. 37, 45, 47–49, 53, 55–71.

Od lipca 1984 roku do lutego 1990 rozwinięta górska strażnica lądowa WOP Jaworzynka I kategorii ochraniała odcinek granicy państwowej o długości 16190 m:

  • Włącznie znak gran. nr III/190 (góra Trojaczka), wyłącznie znak gran. nr III/223.
  • W okresie zimowym pas śnieżny sprawdzany był minimum: na głównym kierunku dwukrotnie, na pozostałym raz w ciągu doby.
  • Współdziałała w zabezpieczeniu granicy państwowej z:
    • Strażnice WOP w: Poniwcu i Zwardoniu
    • Grupa Operacyjno-Rozpoznawcza Zwiadu w Wiśle, a od lutego 1990 Sekcja Zwiadu WOP w Cieszynie
  • Teren podlegający operacyjnej ochronie granicy podzielony był na trzy rejony:
  1. rejon nr I – (odcinek z Republiką Słowacką) od znaku gran. nr III/190, do znaku gran. nr III/201, w głębi miejscowość Jaworzynka: Śliwkula, Stefanka, Krężelka, Maciejka, Kikula, Trzycatek, Zapasieki i Koniaków
  2. rejon nr II – od znaku gran. nr III/201, do zn. gran. nr III/216, w głębi miejscowości: Jaworzynka Centrum, Istebna: Centrum, Jasnowice, Tartak i Zaolzie
  3. rejon nr III – od znaku gran. nr III/216, do znaku gran. nr III/229, w głębi miejscowości: Bystra Górna i Dolna, Młoda Górka, Kubalonka, Andziołówka i Stecówka.
  • Współdziałała w zabezpieczeniu granicy państwowej z placówkami po stronie czechosłowackiej OOSH (Ochrana Statnich Hranic):
    • Skalité: od znaku gran. nr III/190, do zn. gran. nr III/201 – d-ca kpt. Pawel Urbanek
    • Bukowiec: od znaku gran. nr III/201, do znaku gran. nr III/223 – d-ca kpt. Hudziczek
    • Grupa Operacyjna OSH – d-ca kpt. Stefan Szymunek.

Straż Graniczna:
28 lipca 1995 roku na odcinku strażnicy zostało otwarte drogowe przejście graniczne w którym funkcjonariusze Granicznej Placówki Kontrolnej SG w Cieszynie wykonywali kontrolę graniczną osób, towarów i środków transportu.

1 stycznia 2002 roku Strażnica SG w Jaworzynce ochraniała odcinek granicy państwowej:

  1. ze strażnicą SG w Zwardoniu: z wyłączeniem powiatu żywieckiego oraz wchodząca w skład powiatu cieszyńskiego część obszaru gminy Istebna na północ od linii biegnącej od znaku gran. nr I/1 na granicy państwowej Rzeczypospolitej Polskiej z Republiką Czeską, do mostu na potoku Czadeczka, prawym brzegiem potoku Czadeczka do zetknięcia się granicy miejscowości Jaworzynka, Koniaków i Istebna, dalej granicą miejscowości Koniaków i Istebna do granicy gmin Istebna i Milówka[16].
  • Komendanci strażnicy/placówki współdziałali w zabezpieczeniu granicy państwowej z placówkami po stronie czeskiej cizinecké policie RCPP.

2 stycznia 2003 roku odcinek granicy państwowej została wydłużony po przejęciu części odcinka po rozwiązanej Strażnicy SG w Wiśle, od znaku gran. nr I/16a (rzeka Olza), wyłącznie znak gran. nr I/23 Kiczory)[17], do przełęczy Kubalonka[18].

W latach 2 stycznia 2003–15 stycznia 2008, Strażnica/Placówka SG w Jaworzynce ochraniała odcinek granicy państwowej[17]:

  • Włącznie znak gran. nr I/1 I/1 , wyłącznie znak gran. nr I/23 I/23.

23 sierpnia 2005 roku na odcinku strażnicy zostało otwarte przejście graniczne na szlaku turystycznym (turystyczne), w którym kontrolę graniczną i celną osób, towarów i środków transportu wykonywała załoga strażnicy:

Wydarzenia[edytuj | edytuj kod]

Wydarzenia podano za: Sławomir Żurawlow: Pododdziały Ochrony Pogranicza w Jaworzynce, Istebnej i Koniakowie – Rys historyczny 1922–2008. s. 37, 45, 47–49, 53, 55–64, 66–71.

  • 1945 – 19 grudnia w Jaworzynce grupa zbrojna w liczbie około 25 osób zatrzymała z zaskoczenia i rozbroiła patrol WOP w składzie 4 żołnierzy. Zatrzymanym żołnierzom po pewnym czasie zwrócono broń i puszczono ich wolno. Grupa oddaliła się w kierunku Wisły prowadząc ze sobą krowę.
  • 1945-1946 – w rejonie strażnicy działał kanał przemytniczy broni i amunicji z Czechosłowacji do Polski. Kanał został zorganizowany przez mieszkańców Istebnej, funkcjonował na kierunku Istebna-Bukowiec CSRS, rej. zn. gran. nr III/216. Zlikwidowany został w 1946 roku przez służby ochrony granic. Broń i amunicję dostarczano dla zbrojnego podziemia.
  • 1947 – 16 lutego ok. godz. 17.00 w rej. sanatorium na Kubalonce podoficer ze strażnicy zatrzymał mieszkańca Istebnej posiadającego przy sobie broń.
  • 1947 – 1 marca żołnierze ze strażnicy wspólnie z funkcjonariuszami Milicji Obywatelskiej z Istebnej w miejscowości Szare zatrzymali grupę uzbrojonych mężczyzn z oddziału NSZ Bartka. Grupą dowodził Gustaw Matuszny.
  • 1947 – 27 września ok. godz. 20.00 banda w liczbie 4 osób dokonała nielegalnego przekroczenia granicy państwowej z Czechosłowacji do Polski i napadła na dom Józefa Byrtusa w miejscowości Bystre. Uzbrojeni byli w 2 karabiny Mauser, 1 pistolet maszynowy PPSz-a i pistolet TT. Zabrali 5 ubrań cywilnych męskich, 4 pary butów męskich, 10000 zł, 3 komplety bielizny, 4 swetry, 2 mapy Polski oraz jedno prześcieradło. Bandyci pobili J. Byrtusa i oddalili się w głąb Czechosłowacji. Pościg prowadzony przez strażnicę był bezskuteczny.
  • 1948-1949 – w rej. znaku gran. nr III/223 został zorganizowany kanał przemytniczy obywateli polskich narodowości żydowskiej z Polski do CSRS. Organizatorem był mieszkaniec Istebnej. Uciekinierzy byli doprowadzani do Jabłonkowa, a stamtąd łącznik przewoził ich do gminy żydowskiej w Bratysławie. Kanał został zlikwidowany z udziałem żołnierzy WOP i strony czechosłowackiej.
  • 1956 – koniec czerwca, początek lipca w okresie tzw. „Wypadków poznańskich”, przy linii granicznej i w strefie działania, odnajdywano pakunki zawierające ulotki z tzw. „bibułą”, przytwierdzone do balonów leżących na ziemi[k]. W związku z masowością zjawiska, żołnierze otrzymali zezwolenie na użycie broni, celem zestrzelenia nisko przelatujących balonów (nawet jeśli znajdowały się na terytorium czechosłowackim, ale w zasięgu ognia – to samo czynili pogranicznicy czechosłowaccy)[19].
  • 1960 – ze strażnicy wycofano konie, a w ich miejsce wprowadzono samochody terenowe GAZ-69.
  • 1964-1968 – istniał kanał przemytniczy na kierunku Jabłonków–Jaworzynka–KatowiceCzęstochowa. Organizatorami byli mieszkańcy Jaworzynki. Sprowadzali do Polski sztuczną biżuterię „Jabloneks” i kolorowe szkiełka do wyrobu dewocjonaliów. Sprawcy zostali zatrzymani przez służby WOP.
  • 1966 – rejonie placówki wykonano strzelnicę, na której załoga trenowała i wykonywała strzelania. Obiekt wykonano czynem społecznym przy udzialeNadleśnictwa w Istebnej i żołnierzy placówki.
  • 1969 – maj, element służby granicznej (podsłuch)[l] w nocy w rejonie wąwozu „Marysieńka” na kierunku Jaworzynka Wawrzacze-Czeskie Domki (Hraczawa CSRS), słysząc zbliżającą się do granicy osobę wezwał ją do zatrzymania się. Osoba pomimo strzału ostrzegawczego nie posłuchała polecenia i oddaliła z miejsca zdarzenia, oddał strzały w kierunku uciekającej osoby. Jeden ze strzałów okazał się śmiertelny. Osobnikiem usiłującym przekroczyć granicę w celach przemytniczych okazał się mieszkaniec Jaworzynki.
  • 1971 – luty, w działaniach granicznych zatrzymano przemytnika dokonującego nielegalnych przekroczeń granicy w rejonie Jaworzynka Wawrzacze–Czeskie Domki (Hraczawa CSRS). Zatrzymanym był mieszkaniec Jaworzynki, informacje o systemie granicy uzyskiwał od jednego z podoficerów placówki. Zatrzymania dokonano po zamianie planu służby granicznej w tej dobie i wysłaniu dodatkowego elementu służby granicznej na ten kierunek.
  • 1972 – załoga placówki wybudowała boisko do gry w piłkę siatkową.
  • 1972 – lato, placówka została wyposażona w noktowizory. Jednak ze względu na zbyt widoczne światło reflektora emitującego promienie podczerwieni, noktowizory zostały wycofane z użytku.
  • 1972 – lipiec na kierunku Jaworzynka Ondrusze–Písečná (teren trudny do ochrony granicy) założono zapory mało widoczne (pętle z drutu) na odcinku długości 100 m, szerokości 10 m i wysokości 50 cm. Po kilku tygodniach zaporę zdjęto ponieważ wplątywała się dzika zwierzyna.
  • Sierpień 1972 roku zatrzymano mieszkańca Istebnej-Jasnowice przy próbie nielegalnego przekroczenia granicy i przemycenia konia.
  • 1973 – placówka dysponowała samochodem terenowym GAZ-69, motocyklami WSK 125, pistoletami TT, zamienianymi na P-64, karabinki kbk AK zamienianymi na PM-63 i 4 psami patrolowymi.
  • 1973 – czerwiec, oficerowie z batalionu WOP Cieszyn i placówki zatrzymali dwóch młodocianych Polaków przy próbnie nielegalnego przekroczenia granicy do Czechosłowacji i dalej do Francji z zamiarem odbycia służby w Legii Cudzoziemskiej.
  • 1973 – w miesiącach letnich zatrzymano kilka mieszkanek Jaworzynki, które w specjalnie przyszytych od strony wewnętrznej spódnic i sukienek kieszeniach przemycały do CSRS min. spirytus, a stamtąd przenosiły wyroby tekstylne i inne. Proceder ten realizowały przy przekraczaniu granicy w przejściu granicznym Jaworzynka-Hrčava II „Łupienie” lub udając wykonywanie prac w pobliżu linii granicznej. Przemycony towar ujawniały żony kadry placówki, które dokonywały kontroli osobistej zatrzymanych kobiet.
  • 1973 – podczas kontroli pełnienia służby granicznej prowadzonej przez przełożonych z placówki zastano podoficera w pomieszczeniu przejścia granicznego zamroczonego wypitym piwem. Po odłączeniu magazynka od karabinka kbk AKMS, który miał na plecach podoficera obudzono i zdjęto ze służby. Po kilku dniach został przeniesiony do innego pododdziału.
  • 1973 – strażnica została wyposażona w skuter śnieżny Buran umożliwiający patrolowanie granicy w zimie[20].
  • 1973 – 1 listopada w wyniku nieprzestrzegania zasad bezpiecznego obchodzenia się z bronią służbową, doszło w placówce do wypadku śmiertelnego. Postrzelony został przez swojego kolegę żołnierz przygotowujący się do służby.
  • 13 grudnia 1981-22 lipca 1983 – (Stan Wojenny w Polsce), normę służby granicznej dla żołnierzy podwyższono z 8 do 12 godzin na dobę. Ścisłą kontrolą objęto całą strefę nadgraniczną, zamknięte zostały szlaki turystyczne. W stan gotowości były postawione pododdziały odwodowe.
  • 1984 – w okresie sierpień-grudzień zatrzymano (ustalono) 25 sprawców nielegalnych przekroczeń granicy, przy 5 zatrzymanych i ujawnionych do sierpnia.
  • 1985 – na początku roku w rej. znaku gran. nr III/200 ujawniono jeden przypadek śladów przekroczenia granicy do Polski na głębokość około 50 m i powrotu na Słowację.
  • 1985 – czerwiec, strażnica prowadziła działania pościgowe i blikujące za więźniem, który oddalił się z tartaku w Istebnej. W trakcie prowadzonych działań uzyskano informację o próbie zgwałcenia kobiety, lecz sprawca spłoszony przez inną osobę zbiegł do lasu w kierunku drogi do Bukovca (CSRS). Następnie dowódca ze strażnicy z dwoma żołnierzami uzyskał informację od drwala, który poinformował, że przed chwilą stoczył walkę z nieznanym osobnikiem. Po kilkuset metrach znaleziono uciekiniera, który nie był w stanie dalej uciekać po stoczonej walce. Zatrzymanego odwieziono na posterunek Milicji Obywatelskiej w Istebnej i osadzono w izbie zatrzymań. Zatrzymany usiłował się okaleczyć haczykami od protez zębowych.
  • 1989 – 13 lutego na trasie Jaworzynka–Cieszyn doszło do wypadku samochodowego, kierowanego przez żołnierza strażnicy. W zderzeniu z samochodem ciężarowym rannych zostało pięciu żołnierzy ze strażnicy.
  • 1990 – w rej. przejścia granicznego Jaworzynka-Hrčava II „Łupienie”, dokonano do Polski przemytu spirytusu dwoma samochodami ciężarowymi TIR. Jadąc drogą w rejonie Wawrzaczy uszkodziły kilka dachów w pobliskich domach. Poszkodowani w ramach odszkodowania dostali kilka skrzynek spirytusu i nikogo o zaistniałej sytuacji nie powiadomili. Sprawców nielegalnego przekroczenia granicy i przemytu na dużą skalę ustalono, a następnie pociągnięto do odpowiedzialności karnej i skarbowej.
  • 1990 – w rej. znaku gran. nr III/215 wykryto ślady pojazdu jednośladowego. W wyniku podjętych działań pościgowych i rozpoznawczych zatrzymano obywatela Czechosłowacji, który przemycał motocykl „Java” do Polski.
  • 1990 – o godz. 3.00 w rej. Jaworzynki patrol graniczny natknął się na 4 przemytników, po których pozostały porzucone 4 worki z markową odzieżą. W wyniku działań operacyjno-rozpoznawczych, sprawców nielegalnego przekroczenia granicy ustalono i pociągnięto do odpowiedzialności karnej i skarbowej.
  • 1990 – strażnica na wyposażeniu miała: 30 motocykli WSK 125, samochód terenowy UAZ 469, skuter śnieżny „Buran”, radiotelefon stacjonarny, radiotelefon samochodowy i 17 radiotelefonów nasobnych.

Straż Graniczna:

  • 2004 – przy udziale załogi strażnicy został zlikwidowany kanał przerzutowy obywateli Chin i Wietnamu.

Sąsiednie graniczne jednostki organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Straż Graniczna:

Dowódcy/komendanci strażnicy/placówki[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy strażnicy
kpt. Marek Banach d-ca strażnicy p.o. (07.1984–20.07.1984)
por. Sławomir Żurawlow d-ca placówki WOP Jaworzynka (19.10.1972–05.09.1973)
ppłk Włodzimierz Węgierkiewicz d-ca placówki WOP Jaworzynka (04.09.1964–30.09.1968)

Wykaz dowódców strażnicy podano za: Sławomir Żurawlow: Pododdziały Ochrony Pogranicza w Jaworzynce, Istebej i Koniakowie – Rys historyczny 1922–2008. s. 50, 54, 59–61, 66, 68.

  • por. Jan Feldman (1945–1946)
  • kpt. Władysław Lutecki (1946–1947)
  • por. Jerzy Piwowar (1947–1947)
  • por. Stanisław Sołowiej (1947–1948)
  • por. Zygmunt Słomian (1948–1949)
  • kpt. Andrzej Moskaluk (1949–1950)
  • kpt. Władysław Lutecki (1950–1951)?
  • ppor. Piotr Fila (był w 1952)?
  • kpt. Marian Kamusiński (1951–1957)?
  • por. Eugeniusz Łukasiewicz (1957–1958)
  • kpt. Józef Purzycki (1958–1960)
  • por. Roman Małecki (1960–1960)
  • por. Antoni Górski (1960–1960)
  • por. Tadeusz Królikowski (1960–1964)
  • kpt. Włodzimierz Węgierkiewicz (04.09.1964–30.09.1968)
  • kpt. Bolesław Sowa (1968–18.10.1972)
  • por. Sławomir Żurawlow (19.10.1972[m]–05.09.1973)
  • kpt. Leon Kawa p.o. (06.09.1973–23.09.1973)[21]
  • kpt. Cezary Wójcik (1973–1980)
  • ppor. Józef Laszczyk (1980–1980)
  • por. Waldemar Zaborowski (10.05.1980–31.10.1981)[22]
  • ppor. Józef Laszczyk (1981–31.10.1982)
  • ppor. Mirosław Wielgus (12.1982–1983)
  • ppor. Leszek Łata (1983–1983)
  • kpt. Krzysztof Olszewski (24.07.1983–15.07.1984)[23]
  • por. Marek Banach p.o. (07.1984–20.07.1984)
  • por. Mariusz Kolanko [04.07.1984[n]–12.1985)
  • por. Władysław Deruś (05.01.1986–01.11.1988)
  • por. Władysław Chojnowski (11.1988–08.1989)
  • por. Franciszek Mach (08.1989–12.1990)
  • ppor. Waldemar Kośmider (12.1990–01.04.1991[o])

Komendanci strażnicy SG:

  • por. SG/mjr SG Wiesław Zając (01.09.1993–30.10.2004)
  • kpt. SG Jarosław Śliwka (01.11.2004–23.08.2005)

Komendanci placówki SG:

  • kpt. SG Jarosław Śliwka (24.08.2005–15.01.2008) – do rozformowania.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Od 1991 roku strażnica Straży Granicznej, a od 2005 roku placówka Straży Granicznej.
  2. Od 1 stycznia 1993 roku z Republiką Czeską i Republiką Słowacką.
  3. Rozkaz dowódcy WOP z 22.02.1954 roku [3].
  4. Zarządzenie MSW nr 034/57/WW z dnia 21.02.1957 roku Jackiewicz 1998 ↓, s. 134.
  5. Rozkaz Dowódcy WOP nr PF-121/WOP z dnia 17.07.1963 roku w sprawie zmian organizacyjnych w 3 Karpackiej BWOP.
  6. Zarządzenie nr 021 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 07.05.1991 roku utworzono Beskidzki OSG według etatu nr 44/06.
  7. Decyzja nr 34 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 05.08.1998 roku w sprawie powołania zespołów do spraw nadzoru nad likwidacją Beskidzkiego OSG oraz rodzajów czynności likwidacyjnych. Polecił w niej przekazać podległe jednostki organizacyjne, majątek i sprzęt komendantom Karpackiego OSG i Śląskiego OSG.
  8. Zarządzenie nr 058 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 13.12.2002 r. zmieniające zarządzenie w sprawie organizacji wchodzących w skład Straży Granicznej komend, strażnic, granicznych placówek kontrolnych, dywizjonów, pododdziałów odwodowych oraz ośrodków szkolenia w ramach III etapu realizacji programu dostosowania Straży Granicznej do standardów Schengen.
  9. W miejsce dotychczas funkcjonujących strażnic oraz granicznych placówek kontrolnych utworzono placówki Straży Granicznej. Funkcjonariusze i pracownicy pełniący służbę i zatrudnieni w strażnicach oraz granicznych placówkach kontrolnych Straży Granicznej stali się odpowiednio funkcjonariuszami i pracownikami placówek Straży Granicznej (Dz.U. z 2005 r. nr 90, poz. 757).
  10. Rozkaz nr 0304/Org. ND WP z 28.10.1945 roku dot. sformowania przejściowych punktów kontrolnych.
  11. Robert Spałek: Agenci w balonach – mniej znany aspekt „wojny balonowej” (pol.). ipn.gov.pl.
  12. Elementem służby granicznej jest jeden lub więcej uzbrojonych żołnierzy WOP wyznaczonych do ochrony granicy państwowej. Elementami służby granicznej są: patrol graniczny, podsłuch, obserwacja, dozór, posterunek graniczny, zasadzka, patrol pogotowia. Element służby składający się z dwóch lub więcej żołnierzy posiada wyznaczonego rozkazem dowódcę, któremu podlegają pozostali żołnierze (Regulamin Służby Granicznej 1968 ↓, s. 25–26).
  13. Rozkaz nr 033 dowódcy GB WOP z dnia 19.10.1972 roku.
  14. Faktycznie od 20.07.1984 roku.
  15. Rozkaz nr 077 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 17 kwietnia 1991 roku.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. ASGran., sygn. 217/143 ↓.
  2. Żurawlow 2011 ↓, s. 45,85.
  3. Prochowicz 2011 ↓.
  4. Prochwicz 2011 ↓, s. 224.
  5. a b Jackiewicz 1998 ↓, s. 145.
  6. Żurawlow 2011 ↓, s. 41.
  7. Gacek 2005 ↓, s. 19.
  8. Żurawlow 2011 ↓, s. 66.
  9. Łach 2013 ↓, s. 292.
  10. muzeumsg ↓.
  11. Reorganizacja ŚlOSG 15.01.2008 (pol.). W: Śląski Oddział Straży Granicznej – Aktualności [on-line]. slaski.strazgraniczna.pl. [dostęp 2016-12-27].
  12. Żurawlow 2011 ↓, s. 71.
  13. Zaremba 2008 ↓, s. 99.
  14. Żurawlow 2011 ↓, s. 45.
  15. Gacek 2005 ↓, s. 8.
  16. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie utworzenia oddziałów Straży Granicznej (Dz.U. 2001 nr 152 poz. 1733).
  17. a b Żurawlow 2011 ↓, s. 70.
  18. Suchta 2003 ↓, s. 2.
  19. Kudasiewicz 2003 ↓, s. 8.
  20. Gacek 2005 ↓, s. 32.
  21. Leon Kawa (pol.). W: Biuletyn Informacji Publicznej IPN [on-line]. katalog.bip.ipn.gov.pl, 2019. [dostęp 2019-12-28].
  22. Waldemar Zaborowski (pol.). W: Biuletyn Informacji Publicznej IPN [on-line]. katalog.bip.ipn.gov.pl, 2019.
  23. Krzysztof Olszewski (pol.). W: Biuletyn Informacji Publicznej IPN [on-line]. katalog.bip.ipn.gov.pl, 2019. [dostęp 2019-12-27].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]