Strażnica WOP Krężelka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Strażnica WOP
Koniaków/Krężelka
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1945
Rozformowanie 1964
Tradycje
Rodowód 200 strażnica WOP Koniaków
205 strażnica WOP Krężelka
4 strażnica WOP Krężelka
31 strażnica WOP lądowa Krężelka
Kontynuacja Strażnica WOP Jaworzynka
SSG w Jaworzynce
PSG w Jaworzynce
PSG w Cieszynie
PSG w Bielsku-Białej
Dowódcy
Ostatni kpt. Mieczysław Dudziec
Organizacja
Dyslokacja 43-474 Koniaków;
43-476 Krężelka
Formacja WOP
Podległość 44 komenda odcinka
61 batalion OP
41 batalion WOP
42 batalion WOP
Dysl wop 1945 10.png

Strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza Koniaków/Krężelka – nieistniejący obecnie podstawowy pododdział Wojsk Ochrony Pogranicza pełniący służbę graniczną na granicy polsko-czechosłowackiej.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Strażnica została sformowana w 1945 roku w strukturze 44 komendy odcinka Ustroń jako 200 strażnica WOP (Koniaków)[1]. Żołnierze strażnicy zakwaterowani byli w jednym niedużym budynku drewnianym po byłej strażnicy niemieckiej, była także stajnia[a][2].

W 1945 roku strażnica miała etat 56 żołnierzy. Kierownictwo strażnicy stanowili: komendant strażnicy, zastępca komendanta do spraw polityczno-wychowawczych i zastępca do spraw zwiadu. Strażnica składała się z dwóch drużyn strzeleckich, drużyny fizylierów, drużyny łączności i gospodarczej. Etat przewidywał także instruktora do tresury psów służbowych oraz instruktora sanitarnego. Dla każdej strażnicy przewidziano motocykl z przyczepą, 12 koni wierzchowych, 4 taborowe i w zasadzie odpowiadało to w/w stanowi. Natomiast strażnica miała 2 konie wierzchowe i 2 taborowe. Podstawę uzbrojenia stanowiły pistolet TT, karabin bojowy (kb) z bagnetem, pistolet maszynowy PPSz-a, karabin maszynowy DP, oraz pistolet sygnałowy wz. 44[3].

W związku z reorganizacją oddziałów WOP, 24 kwietnia 1948 roku strażnica została włączona w struktury 61 batalionowi Ochrony Pogranicza, a 1 stycznia 1951 roku 41 batalionu WOP w Ustroniu.

W 1952 roku obsada strażnicy WOP Koniaków: dowódca strażnicy, zastępcy do spraw politycznych i zwiadu, szef strażnicy. Załogę stanowiło około 60 podoficerów i szeregowych. Wśród nich byli żołnierze do obsługi koni, podoficer łączności, 2 kucharzy i 2 przewodników psów służbowych. Do służby i dojazdu do batalionu służyły 2 konie do jazdy wierzchem. Do transportu żywności i prac wykorzystywano 2 konie taborowe. Strażnica korzystała z bryczki i wozu taborowego.

W 1957 roku rozformowano 41 batalion WOP Ustroń[b][4] i strażnicę włączono w struktury 42 batalionu WOP w Cieszynie.

W 1954 roku rozformowano strażnicę w Koniakowie, a w jej miejsce zorganizowano strażnicę nr 205 – II kategorii w Krężelce[c].

1 stycznia 1960 roku była jako 4 strażnica WOP III kategorii Krężelka.

W 1961 roku w strażnicy WOP Krężelka był: dowódca strażnicy, zastępcy do spraw politycznych i liniowych, szef strażnicy. Załogę stanowiło 6 podoficerów (dowódców drużyn), 2 podoficerów rozpoznawczych i około 40 szeregowych. Poprzedni dowódca i szef strażnicy zostali dyscyplinarnie zwolnieni z zawodowej służby wojskowej za rozkład dyscypliny i złe pełnienie służby[5].

W 1963 roku dowódca WOP nakazał skrócić odcinek 3 Karpackiej Brygady WOP i ustalił linię rozgraniczenia między karpacką, a górnośląską brygadą na granicy województw krakowskiego i katowickiego. Nakazał też 1 stycznia 1964 roku przekazać strażnicę WOP Krężelka, Górnośląskiej Brygadzie WOP w Gliwicach[d]. Termin zmieniono na 1 października 1963 roku. Strażnicę włączono w struktury 42 batalionu WOP Cieszyn.

1 stycznia 1964 roku była jako 31 strażnica WOP lądowa IV kategorii Krężelka.

W 1964 roku rozformowano strażnicę WOP IV kategorii Krężelka o stanie 27 wojskowych[6]. Ochraniany przez strażnicę odcinek granicy państwowej przejęła Strażnica WOP Jaworzynka. W miejscu byłej strażnicy WOP Krężelka wybudowano dom wczasowy, pozostał tylko budynek gospodarczy (stajnia–garaż), na szczytnej ścianie są wyrzeźbione dwie głowy końskie i data 1953 rok[7].

Ochrona granicy[edytuj | edytuj kod]

Sposób ochrony granicy podano za: Sławomir Żurawlow: Pododdziały Ochrony Pogranicza w Jaworzynce, Istebnej i Koniakowie – Rys historyczny 1922–2008. s. 45, 47–48, 51–53.

W 1947 roku 200 strażnica WOP Koniaków ochraniała odcinek granicy państwowej[3]:

  • Włącznie znak graniczny nr III/191, wyłącznie znak gran. nr III/201.

W 1960 roku 4 strażnica WOP Krężelka III kategorii ochraniała odcinek granicy państwowej o długości 6670 m:

  • Włącznie znak gran. nr III/190, wyłącznie znak gr. nr III/200.

Wydarzenia[edytuj | edytuj kod]

Wydarzenia podano za: Sławomir Żurawlow: Pododdziały Ochrony Pogranicza w Jaworzynce, Istebnej i Koniakowie – Rys historyczny 1922–2008. s. 45, 47–48, 51–53.

  • 1945 – 10 grudnia pododdział NSZ w sile 8 osób dokonał napadu na mieszkańca miejscowości Potok Wielki k. Koniakowa. O dokonanej napaści poszkodowany powiadomił strażnicę w Koniakowie. Dowódca strażnicy zorganizował pościg. Napastnicy zostali zatrzymani.
  • 1947 – 26/27 września w nocy pięcioosobowa grupa dokonała napadu rabunkowego na dom Jana Kukuczki w Istebnej. Zabrali ubrania i oddalili się w kierunku Babiej Góry. Pościg prowadzony przez strażnicę był bezskuteczny.
  • 1956 – koniec czerwca, początek lipca w okresie tzw. „Wypadków poznańskich”, przy linii granicznej i w strefie działania, odnajdywano pakunki zawierające ulotki z tzw. „bibułą”, przytwierdzone do balonów leżących na ziemi[8]. W związku z masowością zjawiska, żołnierze otrzymali zezwolenie na użycie broni, celem zestrzelenia nisko przelatujących balonów (nawet jeśli znajdowały się na terytorium czechosłowackim, ale w zasięgu ognia – to samo czynili pogranicznicy czechosłowaccy)[9].
  • 1960 – ze strażnicy wycofano konie, a w ich miejsce wprowadzono samochody terenowe GAZ-69.
  • 1963 – strażnica zdobyła pierwsze miejsce z pododdziałów granicznych pod względem dyscypliny i pełnienia służby granicznej.

Strażnice sąsiednie[edytuj | edytuj kod]

Komendanci/dowódcy strażnicy[edytuj | edytuj kod]

Wykaz komendantów/dowódców strażnicy podano za: Sławomir Żurawlow: Pododdziały Ochrony Pogranicza w Jaworzynce, Istebnej i Koniakowie – Rys historyczny 1922 – 2008. s. 50–54.

  • por. Ludwik Grześniak
  • ppor. Tadeusz Mysko (był w 1946)
  • por. Mioduszewski
  • por. Marcin Menes
  • ppor. Marian Leśniak (07.1951–14.05.1952)
  • por. Jan Muryjas (15.02.1952–09.10.1953)[10]
  • ppor. Jerzy Rychel p.o. (był 10.1961)
  • kpt. Mieczysław Dudziec (10.1961–1964).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Na miejscu zabudowań 200 strażnicy WOP Koniaków wybudowano dom mieszkalny (Żurawlow 2011 ↓, s. 53).
  2. Zarządzenie MSW nr 034/57/WW z dnia 21.02.1957 roku (Jackiewicz 1998 ↓, s. 134).
  3. Strażnica istnieje w wykazie dyslokacyjnym etatowych pododdziałów WOP z maja 1955 roku (Żurawlow 2011 ↓, s. 53).
  4. Rozkaz Dowódcy WOP nr PF-121/WOP z dnia 17.07.1963 roku w sprawie zmian organizacyjnych w 3 Karpackiej BWOP.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. ASGran., sygn. 217/143 ↓.
  2. Żurawlow 2011 ↓, s. 45,82.
  3. a b Żurawlow 2011 ↓, s. 45.
  4. Prochwicz 2011 ↓, s. 224.
  5. Żurawlow 2011 ↓, s. 53.
  6. Gacek 2005 ↓, s. 11.
  7. Żurawlow 2011 ↓, s. 54.
  8. Robert Spałek: Agenci w balonach – mniej znany aspekt „wojny balonowej” (pol.). ipn.gov.pl.
  9. Kudasiewicz 2003 ↓, s. 8.
  10. Jan Muryjas (pol.). W: Biuletyn Informacji Publicznej IPN [on-line]. katalog.bip.ipn.gov.pl, 2019.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]