Jerzy Liban

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jerzy Liban
Data i miejsce urodzenia 1464
Legnica
Pochodzenie polskie
Data i miejsce śmierci po 1546
Kraków
Gatunki muzyka poważna muzyka renesansowa
Zawód kompozytor, teoretyk muzyki, filolog

Jerzy Liban (ur. 1464 w Legnicy, zm. po 1546 w Krakowie) – polski kompozytor, teoretyk muzyki, pedagog, poeta, wydawca i filolog. Biegle posługiwał się łaciną, greką i hebrajskim.

Początkowo nauki pobierał w rodzinnej Legnicy, w szkole kolegiackiej przy kościele św. Piotra i Pawła. Od 1494 roku studiował w Akademii Krakowskiej, a następnie w Kolonii. Kiedy w 1501 roku powrócił do Krakowa, w akademii zdobył tytuł bakalarza i dyplom magistra sztuk. Odtąd całe życie wiódł w tym mieście. Był nauczycielem szkoły średniej przy kościele Mariackim w Krakowie,

Jako wykładowca Akademii Krakowskiej (w roku 1520 i w latach 15281535) propagował kulturę antyczną, przekładał m.in. Arystotelesa, wydawał antologie pism ojców kościoła i poematy łacińskie. Przypisuje mu się 16 prac, z których część opublikowano. W tych pracach Liban wszechstronnie omawiał zagadnienia z zakresu filologii, filozofii, historii, medycyny, prawa, teologii i muzyki.

Dwa pisma Jerzy Liban poświęcił wyłącznie muzyce. Pierwsze - De accéntrum ecclesiasticórum exquísita ratióne (Wybrana metoda stosowania akcentów kościelnych) - dedykował Piotrowi Gamratowi, biskupowi krakowskiemu i kanclerzowi Akademii Krakowskiej. Ukazało się ono bez daty druku około 1539 roku. Autor skupiał się w nim na akcentacji i prozodii śpiewów liturgicznych. Drugi traktat, De músicae láudibus orátio (Mowa pochwalna o muzyce), wydano w 1540 roku w drukarni krakowskiej, pod opieką Jana Halicza. Pismo zawierało wykład, który autor wygłosił w Krakowie w 1528 roku. Te dwa starodruki są dzisiaj jedynym źródłem wiedzy o twórczości muzycznej Libana.

Prawdopodobnie uczniem Jerzego Libana był Sebastian Herburt – kompozytor i teoretyk sztuki muzycznej.

Jego imieniem nazwano jedną z ulic Legnicy.

Zachowane kompozycje[edytuj | edytuj kod]

  • Ortus de Polonia
  • Oratio pro Rege Sigismundo (ok. 1539)
  • Lectio de Rege Sigismundo
  • osiem Magnificatów
  • Psalm 113 [114] „In exitu”

Prace z teorii muzyki[edytuj | edytuj kod]

  • De philosophiae laudibus oratio (De musica) – 1537
  • De accentuum ecclesiasticorum exquisita ratione – 1539
  • De musicae laudibus oratio – 1540

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Encyklopedia muzyki. Andrzej Chodkowski (red.). Warszawa: PWN, 1995, s. 494–495. ISBN 83-01-11390-1. (pol.)
  • The New Grove Dictionary of Music and Musicians, vol. L. Oxford University Press, 2004. ISBN 978-0-19-517067-2. (ang.)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]