Jerzy Skarżyński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy polskiego malarza i scenografa. Zobacz też: Jerzy Skarżyński – polski lekkoatleta, długodystansowiec.

Jerzy Skarżyński (ur. 16 grudnia 1924 w Krakowie, zm. 7 stycznia 2004 tamże) – polski malarz, scenograf teatralny i filmowy, autor ilustracji do książek, pedagog.

Życiorys[edytuj]

Podczas okupacji niemieckiej uczył się w latach 1941-1943 w Kunstgewerbeschule[1] w Krakowie (Szkole Rzemiosła Artystycznego, plastycznej szkole zawodowej opartej nieoficjalnie na ograniczonym programie ASP, zamkniętej na początku roku 1943). Po wojnie podjął studia w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych oraz na Wydziale Architektury Politechniki Krakowskiej. Obie uczelnie ukończył w 1948. W latach 1947–1948 był członkiem PPR, od 1948 należał do PZPR[2]. W latach 1948–1958 pracował jako scenograf w Teatrze Lalki i Aktora Groteska w Krakowie, a od 1958 w krakowskim Teatrze Starym. Od 1970 był pedagogiem w krakowskiej ASP, wykładowcą, a później profesorem Podyplomowego Studium Scenografii[3].

Postaci artysty poświęcona jest książka Jerzy Skarżyński. Chwile z życia malarza i scenografa (wyd. 2004), napisana na podstawie rozmów przeprowadzonych przez Katarzynę Filimoniuk.

Dorobek artystyczny[edytuj]

Malarstwo[edytuj]

Należał do II Grupy Krakowskiej, formacji młodych artystów skupionych wokół Tadeusza Kantora. Obrazy Jerzego Skarżyńskiego znajdują się m.in. w posiadaniu Muzeum Narodowego w Krakowie.

Brał udział w wielu wystawach zbiorowych, miał też wystawy indywidualne scenografii (Kraków 1974, Szczecin 1975, Opole 1976, Zamość 1979, Sztokholm 1978).

Teatr[edytuj]

Jest autorem lub współautorem (z żoną Lidią)[4] projektów scenografii teatralnych do licznych przedstawień, m.in. Kain (1960), Cichy Don (1964), Tango (1965), Mizantrop (1966), Fantazy (1967), Diabły z Loudun (Niemcy, 1969), Wizyta starszej pani (Amsterdam, 1970), Proces (1973), Hamlet (1975 i 1981), Bal maskowy (1977), Titus (Sztokholm, 1978), Oresteja (1982). Współpracował na scenie m.in. z Konradem Swinarskim, Zygmuntem Hübnerem i Jerzym Jarockim.

Film[edytuj]

Skarżyński stworzył scenografię i kostiumy do dziesięciu filmów fabularnych. Są to: Wspólny pokój, Rozstanie, Złoto, Rękopis znaleziony w Saragossie, Szyfry, Lalka, Sanatorium pod Klepsydrą – wszystkie w reżyserii Wojciecha Jerzego Hasa, a także Historia żółtej ciżemki w reż. Sylwestra Chęcińskiego, Zacne grzechy w reż. Mieczysława Waśkowskiego i Ostatni liść w reż. Barbary Sass-Zdort.

Ilustracje, plakaty, komiks[edytuj]

Jest twórcą ogromnej liczby ilustracji książkowych, a także ilustracji prasowych. Współpracował z tygodnikiem Przekrój.

Projektował plakaty filmowe, teatralne i kabaretowe, a także okazjonalne, np. na I Festiwal Muzyki Jazzowej w Sopocie w 1956. Na podstawie scenariusza Tadeusza Kwiatkowskiego stworzył 6-zeszytowy komiks Janosik[5].

Nagrody i odznaczenia[edytuj]

Na 1. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdańsku w 1974 Jerzy Skarżyński otrzymał nagrodę za scenografię do filmu Sanatorium pod Klepsydrą (współautorem scenografii jest Andrzej Płocki).

Był członkiem polskich i międzynarodowych stowarzyszeń artystycznych, laureatem nagrody miasta Krakowa (1975), nagrody resortowej I stopnia (1977), a także nagrody Ministra Kultury i Sztuki w dziedzinie sztuk plastycznych w zakresie scenografii i malarstwa (1998).

"W uznaniu wybitnych zasług dla kultury polskiej, za osiągnięcia w pracy twórczej" został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (2000)[6]. W czasach PRL był odznaczony m.in.: Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Złotym Krzyżem Zasługi i odznaką Zasłużony Działacz Kultury[2].

Przypisy

  1. A. Kiljańska: Staatliche Kunstgewerbeschule 1939-1943. W: Kunstgewerbeschule 1939-1943 i Podziemny Teatr Niezależny Tadeusza Kantora w latach 1942-1944.. Kraków: Cricoteca, 2007, s. 49-71. ISBN 978-83-61213-00-0.
  2. a b Kto jest kim w Polsce 1984. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1984, s. 873. ISBN 8322320736.
  3. A. Matynia: Jerzy Skarżyński. Cyfrowe muzeum, Narodowy Stary Teatr w Krakowie, 1989. [dostęp 2016-07-28].
  4. M. Mokrzycka-Pokora: Lidia Minticz-Skarżyńska i Jerzy Skarżyński. Culture.pl, 2006. [dostęp 2016-07-28].
  5. Ł. Chmielewski: Jerzy Skarżyński - życie i twórczość. Culture.pl, 2013. [dostęp 2016-07-28].
  6. M.P. z 2000 r. Nr 20, poz. 418

Linki zewnętrzne[edytuj]