Josef Trumpeldor

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Josef Trumpeldor
יוסף טרומפלדור
Иосиф Трумпельдор
Ilustracja
Trumpeldor w 1917 r.
Data i miejsce urodzenia 1 grudnia 1880
Piatigorsk, Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci 1 marca 1920
Tel Chaj, Brytyjski Mandat Palestyny

Josef Trumpeldor, hebr. יוסף טרומפלדור, ros.: Иосиф Трумпельдор (ur. 1 grudnia 1880, zm. 1 marca 1920) – syjonistyczny aktywista, znany z współudziału w organizacji Legionu Żydowskiego walczącego po stronie Brytyjczyków w czasie I wojny światowej i z pomocy w imigracji żydowskiej do Palestyny.

Wczesne lata[edytuj]

Urodził się w Piatigorsku w Rosji. Jego ojciec, Wulf Trumpeldor, weteran wojny kaukaskiej, jako „użyteczny Żyd” otrzymał prawo osiedlenia się poza obszarem wyznaczonym dla Żydów (Черта оседлости). Josef Trumpeldor uczył się na dentystę, ale w 1902 roku wstąpił na ochotnika do rosyjskiej armii. W czasie wojny rosyjsko-japońskiej brał udział w bitwie o Port Arthur, podczas której stracił lewą rękę, dostał się do niewoli, a także został odznaczony czterokrotnie za odniesione rany. To sprawiło, że stał się najwięcej razy odznaczanym żydowskim żołnierzem w Rosji. W 1906 roku stał się pierwszym Żydem w armii carskiej, który uzyskał oficerskie szlify.

I wojna światowa[edytuj]

W 1911 roku wyemigrował do Palestyny, wówczas części Imperium Osmańskiego, przez pewien czas mieszkając w kibucu Deganja. Gdy wybuchła I wojna światowa, wyjechał do Egiptu, gdzie wraz z Władimirem Żabotyńskim stworzył ideę Legionu Żydowskiego. Tzw. Korpusy Mułów Syjonu powstały w 1915, stając się pierwszymi regularnymi oddziałami całkowicie żydowskimi od blisko 2 tysięcy lat. Trumpeldor brał udział w bitwie o Gallipoli, gdzie został ranny w ramię. Legion Żydowski pozostał tam przez całą kampanię, a potem został rozwiązany, krótko po przemieszczeniu żołnierzy do Wielkiej Brytanii.

Polityczna działalność[edytuj]

Po powrocie do Rosji w 1918, Trumpeldor założył organizację młodzieżową Hechalutz, przygotowującą imigrację do Palestyny (alija). Potem sam wrócił do Palestyny, będącą już brytyjskim terenem mandatowym. Trumpeldor był jednym z założycieli tamtejszego ruchu syjonizmu socjalistycznego.

Śmierć i upamiętnienie[edytuj]

Pomnik Trumpeldora w Tel Chaj.

W 1920 roku, młodzieżowa organizacja paramilitarna Ha-Szomer Ha-Cair poprosiła Trumpeldora o pomoc w zorganizowaniu obrony osad żydowskich w północnej Galilei. Trumpeldor zgodził się i został dowódcą obrony Tel Chaj. Tam zginął w czasie potyczki z Arabami. Po śmierci stał się symbolem żydowskiej samoobrony, a dzień jego pamięci, 11 Adar, jest obchodzony corocznie w Izraelu. Szczególnie popularne stały się jego ostatnie słowa: „Nieważne, dobrze jest umrzeć za nasz kraj (Ein davar, tov lamut be'ad artzeinu)”. Został uznany za bohatera zarówno przez lewicowych, jaki i prawicowych syjonistów. Syjoniści rewizjonistyczni jego imieniem nazwali swój ruch młodzieżowy, Bejtar, podczas gdy lewicowy Ha-Szomer Ha-Cair upamiętnia Trumpeldora jako bohatera ruchu kibucowego. Miasto Kirjat Szemona („Miasto Ośmiu”) nazwane tak zostało na cześć Trumpeldora i jego siedmiu towarzyszy, którzy zginęli podczas obrony Tel Chaj.

Zobacz też[edytuj]