Samuel Mohylewer

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Samuel Mohylewer
Samuel Mohylewer
Lata życia ur. 1824, zm. 1898
Naczelny Rabin Białegostoku
Okres urzędowania od 1883
do 1898
Rabin Radomia
Okres urzędowania od 1868?
do 1884
Poprzednik Joszua Landau
Następca Abraham Perlmutter
Delegacji na Konferencji w Katowicach w 1884 roku. W centrum siedzą Leon Pinsker i rabin Samuel Mohylewer
Rabin Samuel Mohylewer, 1896 rok

Samuel Mohylewer, Samuel Lejbowicz Molewer (ur. 25 kwietnia 1824 w Głębokiem, zm. 10 czerwca 1898 w Białymstoku) – ortodoksyjny rabin, wieloletni naczelny rabin białostockiej gminy żydowskiej, działacz społeczny, twórca i ideolog syjonizmu religijnego, jeden z założycieli organizacji Chowewej Syjon.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo i młodość[edytuj | edytuj kod]

Samuel urodził się w miejscowości Głębokie w Imperium rosyjskim (obecnie terytorium Białorusi). Pochodził z rabinackiej rodziny. Odebrał tradycyjne żydowskie wychowanie religijne. W wieku 15. lat ożenił się, a w 1842 roku wyjechał na studia do jesziwy w Wołożynie. W wieku 18 lat został wyświęcony przez rabina Icchaka z Wołożyna[1].

Praca zawodowa[edytuj | edytuj kod]

W kolejnych latach Mohylewer pracował jako rabin w różnych społecznościach żydowskich w zaborze rosyjskim. Na początek pracował w litewskiej osadzie Hluboka (1848-1856), potem w miejscowości Szaki (lata 1856-1860). W przeciwieństwie do większości litewskich rabinów, Mohylewer nie utrzymywał się z rabinatu. Był zamożnym człowiekiem, zarządzającym firmą handlową i posiadającym własną posiadłość. Jako młody człowiek wyróżniał się w pracy publicznej. Zdobyte wówczas doświadczenie życiowe i wiedza były mu bardzo pomocne w pełnieniu późniejszych obowiązków.

W latach 1860-1868 pracował w mieście Suwałki, a następnie w latach 1868-1883 pracował jako rabin w mieście Radom. W latach 1872-1874 wśród rabinów i wykształconych żydowskich intelektualistów doszło do sporu o pozycję między tradycją a nowoczesną edukacją. Osoby zaangażowane w spór zwróciły się o opinię do Mohylewera. W 1873 roku wziął udział w spotkaniu rabinów i intelektualistów w Petersburgu. Wyraził on opinię, że "Bóg ma dwie ulubienice, są nimi wiara i wiedza." W ten sposób zdołał wybudować pomost między oboma stronami sporu. W kolejnych latach Mohylewer publikował swoje poglądy w żydowskiej prasie. Przedstawił krytykę tradycyjnej ortodoksji, która unikała aktywności społecznej, uniemożliwiała naukę języka narodowego i nie angażowała się w sprawy Ziemi Izraela. W 1874 roku nawiązał kontakt z żydowskim filantropem Mosesem Montefiore. W jego imieniu nadzorował działanie specjalnego funduszu działającego na rzecz wspierania żydowskiej społeczności w Palestynie. Mohylewer nadzorował zbieranie środków finansowych, a następnie rozliczał ich wykorzystanie w Ziemi Izraela[2].

Chowewej Syjon[edytuj | edytuj kod]

W latach 1881-1882 zaangażował się w działalność organizacji Chowewej Syjon, tworząc jego struktury w Warszawie. W 1882 roku udał się do Cesarstwa Niemieckiego i Republiki Francuskiej, usiłując pozyskać zamożnych zachodnioeuropejskich Żydów do udzielenia wsparcia nowo tworzonemu ruchowi. Podjął szereg wysiłków zmierzających do znalezienia dobroczyńców, chcących wesprzeć osadnictwo żydowskie w Palestynie. Jednym z najważniejszych jego spotkań była rozmowa z baronem Edmond James de Rothschild. Baron po tym spotkaniu dołączył do grona filantropów zaangażowanych w niesienie wsparcia żydowskim osadom powstającym w Palestynie[3].

W 1883 roku Mohylewer został naczelnym rabinem Białegostoku. Prowadził tam działalność promującą syjonizm, nakłaniając białostockich Żydów do osiedlania się w kolonii Petach Tikwa w Palestynie. Był także założycielem uczelni rabinackiej i towarzystwa kredytowego w Białymstoku. Za jego pośrednictwem w 1890 roku białostoccy Żydzi uzyskali prawo do cmentarza przy ul. Wschodniej. Na jego cześć została nazwana reformowana synagoga Beit Szmuel przy ulicy Branickiego 3[4].

W dniach 6-11 listopada 1884 roku wziął udział w Konferencji w Katowicach, która przez wielu jest spostrzegana jako założycielska organizacji Chowewej Syjon. Mohylewer został honorowym przewodniczącym konferencji, a Leon Pinsker został wybrany prezesem organizacji[5]. W 1888 roku wyczerpany fizycznie i psychicznie Pinsker złożył rezygnację z ruchu. Wówczas Mohylewer przejął funkcję lidera organizacji. Był inicjatorem powołania komisji rabinackiej, mającej potwierdzić zgodność m.in. uprawy roli przez Żydów w Palestynie z judaistycznym prawem i tradycją. Dla Mohylewera główną motywacją był ruch Chowewej Syjon oraz idea kolonizacji żydowskiej w Ziemi Izraela. Uważał, że pracuje dla wszystkich części narodu żydowskiego, które będą mogły osiedlić się w Ziemi Izraela. Dlatego starał się, aby głoszone przez Chowewej Syjon idee dotarły do każdego zakątku Rosji, do wykształconych świeckich intelektualistów, prostych ubogich chłopów i ultra-ortodoksyjnych rabinów. Popierając zaangażowanie się każdego Żyda w działalność Chowewej Syjon, Mohylewer obserwował rozwój wpływów świeckich liderów, starając się, aby nie dopuścić do pogwałcenia tradycyjnych wartości judaizmu. Starał się także o utrzymanie religijnych wpływów na pionierów osiedlających się w pierwszych koloniach w Palestynie[6].

W 1890 roku Mohylewer stanął na czele delegacji Chowewej Syjon, która udała się z Odessy do Palestyny w celu zbadania rozwoju akcji osiedleńczej. Menachem Ussiszkin opisał tamtą podróż następującymi słowami: "...nigdy nie zapomnę twarzy tego starego wielkiego rabina (Mohylewer), siedzącego na pokładzie statku ze łzami płynącymi z oczu, i wewnętrzną radością wołającą: 'Idę do Izraela w Izraelu!'..." Delegacja przypłynęła do Jafy i spotkała się z przedstawicielami starego i nowego jiszuwu. Przez około miesiąc zwiedzano żydowskie kolonie, poznając kraj i panujące w nim warunki. Mohylewer został przez wszystkich przyjęty z wielkimi honorami. Po powrocie do Rosji, zachęcony Mohylewer z jeszcze większą energią działał na rzecz promowania idei osadnictwa żydowskiego w Palestynie. Wszystkie te działania napotykały jednak na poważne trudności. Największym problemem okazały się różnice kulturowe rosyjskich Żydów opuszczających swoje domy i przybywających w zupełnie nowe otoczenie na Bliskim Wschodzie. Wsparcie finansowe osiedli w Palestynie było niewielkie. Przyczyną były niewystarczające środki wpływające ze zbyt małych składek. Wysokie ceny gruntów i tureckie ograniczenia rządowe powodowały systematyczny spadek entuzjazmu. W rezultacie imigracja do Palestyny malała na rzecz wzrostu emigracji płynącej do Stanów Zjednoczonych. Ruch Chowewej Syjon był mały i miał ciągłe problemy z organizacją, brakiem uznania oraz wewnętrznymi sporami.

Gdy w 1896 roku Theodor Herzl opublikował swój słynny artykuł zatytułowany "Państwo Żydowskie" (niem. Der Judenstaat), Mohylewer docenił tę publikację i poparł rodzący się nowy ruch syjonistyczny. W swoim liście zwrócił się do Herzla słowami: "człowieka wskazanego wywyższył". Ze względu na słaby stan zdrowia nie mógł uczestniczyć w 1897 roku w Pierwszym Kongresie Syjonistycznym zwołanym w Bazylei. Jednak jego list został odczytany podczas ceremonii otwarcia kongresu. Wywarł on duże wrażenie na słuchaczach i został później przetłumaczony na kilka języków.

"Szanowny panie, mój bracie, i wysocy dostojnicy, głowy z purpurą szlachetnych synów Syjonu, żyjcie wiecznie (...) Z głębi serca i mojej duszy modlę się do Pana Boga w niebie: Boże, proszę abyś prowadził obosiecznych emisariuszy ludu Twego, Izraela, w tym co będą mówić i aby uniknęli pułapek rzeczy będących przeciwko naszej świętej Torze lub wobec rządów Twoich. Daj im najlepsze umysły, daj im łaskę i przychylność w oczach królów, hrabiów i ministrów, z którymi będą się spotykać błagając ich o litość dla Twojego ludu i Twojego kraju. Proszę daj serce całemu Izraelowi, nowego ducha i wielką miłość Swojego ludowi i Twojemu kraju..."[7]

"Głównym celem spotkania powinno być dążenie do skoncentrowania wszystkich naszych sił przed rządami, aby pozwolono naszym pracownikom kupować ziemię i bez przeszkód budować domy. Musimy spróbować i dołożyć wszelkich starań, aby uzyskać to pozwolenie, bo od tego zależy każda osada."[7]

"Podstawowym prawem Miłości Syjonu jest przekazywanie Tory z pokolenia na pokolenie, bez braków i dodatków. Mówię to często, bo Tora jest źródłem naszego życia i powinna być podstawowym prawem ziemi naszych przodków."[7]

W ten sposób Mohylewer pokazywał swoją zdecydowaną postawę jako twórcy i ideologa syjonizmu religijnego. Odrzucał przy tym sprzeciwy niektórych rabinów, którzy twierdzili, że ruch syjonistyczny zaprzecza wierze w przyjście Mesjasza. Oświadczył im:

"Nasza wiara i nasza nadzieja była taka sama wtedy i jest taka teraz, Mesjasz przyjdzie i zgromadzi rozproszonych Izraela do Izraela naszych ojców."[7]

Na dwa dni przed swoją śmiercią, rabin Mohylewer napisał:

"Podstawą narodowej pracy powinna być nasza święta Tora (...) Tak drodzy bracia, wiele pracy jest przed nami, musimy pracować, pracować bez wytchnienia i bez końca, musimy pracować razem, bez podziałów, pełni miłości i całkowitej odpowiedzialności."

Rabin Samuel Mohylewer zmarł 10 czerwca 1898 roku w Białymstoku. Został pochowany w Białymstoku. W 1991 roku jego szczątki zostały ekshumowane i przewiezione do Izraela.

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Współpracownicy Mohylewera kontynuowali swoją pracę po jego śmierci. Działalność ta była rozszerzana zwłaszcza wśród ortodoksyjnych Żydów, doprowadzając do utworzenia silnego ruchu syjonizmu religijnego. W rezultacie w 1902 roku powstała organizacja Mizrachi, będąca podstawą religijnego ruchu syjonistycznego[8].

Na cześć rabina Mohylewera nazwano izraelski kibuc Gan Szmuel.

Przypisy

  1. David Bridger, Samuel Wolk: The New Jewish Encyclopedia - Samuel Mohilever. New York: Behrman House, 1976, s. 326. ISBN 0-87441-120-3.
  2. Shmuel Moholiver (ang.). W: Eilat Gordin Levitan - Home page [on-line]. [dostęp 2012-08-25].
  3. 1824-1898 (19 Sivan 5658) Samuel Mohilever (Russia) (ang.). W: The History og the Jewish People [on-line]. [dostęp 2012-08-25].
  4. Miejsca (pol.). W: Szlak Dziedzictwa Żydowskiego w Białymstoku [on-line]. [dostęp 2012-08-25].
  5. Zionism and Zionist Parties (ang.). W: The YIVO Institute for Jewish Research [on-line]. [dostęp 2012-08-25].
  6. Samuel Mohilever (ang.). W: The Jewish Virtual Library [on-line]. [dostęp 2012-08-25].
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 M. Ben-Zvi: Rabbi Samuel Mohilever. London: Bachad Fellowship & Bnei Akivah, 1945.
  8. Samuel Mohilever (ang.). W: The Jewish Virtual Library [on-line]. [dostęp 2012-08-25].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]