Kamionek (Warszawa)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Herb Warszawy Kamionek
Osiedle Warszawy
Ilustracja
Jeziorko Kamionkowskie, po lewej budynki fabryki Wedla
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Miasto Warszawa
Dzielnica Praga-Południe
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Kamionek
Kamionek
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Kamionek
Kamionek
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kamionek
Kamionek
52°14′41″N 21°03′21″E/52,244722 21,055833
Portal Portal Polska
Rogatki Grochowskie – jeden z domów rogatkowych
Tablica upamiętniająca dwie wolne elekcje na terenie wsi Kamion, umieszczona w 1996 na fasadzie konkatedry Matki Bożej Zwycięskiej

Kamionek (dawniej Kamion lub Kamień, także Kamionki) – część Pragi-Południe, dzielnicy Warszawy.

Granice[edytuj | edytuj kod]

Granice Kamionka, jako osiedla samorządowego, do kwietnia 2010 r. przebiegały następująco: od wiaduktu nad ul. Zamoyskiego, wzdłuż linii kolejowej do ul. Podskarbińskiej, stroną nieparzystą ul. Podskarbińskiej do zbiegu z ul. Grochowską, zachodnią stroną ul. Międzyborskiej do al. Waszyngtona, wzdłuż Bulwaru St. Augusta do ul. Międzynarodowej, ul. Międzynarodową na północ wzdłuż ogrodzenia Parku im. I. Paderewskiego (Parku Skaryszewskiego) do północnego brzegu Jeziorka Kamionkowskiego, wzdłuż brzegu Jeziorka oraz ul. Zamoyskiego do wiaduktu[1]. Po przyjęciu przez Radę Warszawy 14 stycznia 2010 r. nowego Statutu Dzielnicy Praga Południe, władze dzielnicy przyjęły nowe statuty jednostek pomocniczych niższego rzędu istniejących na terenie dzielnicy, modyfikując w niektórych przypadkach ich granice[2]. W przypadku Kamionka rozszerzono jego obszar o tereny kolejowe na północy oraz o tereny Parku Skaryszewskiego i Stadionu Narodowego wraz z błoniami (tereny te do tej pory znajdowały się poza obszarami wyznaczonych osiedli, przy czym Park Skaryszewski i Stadion Narodowy znajdują się na terenach historycznie będących częścią Saskiej Kępy[3]), tak, że obecne jego granice mają następujący przebieg: od północnej granicy dzielnicy stroną nieparzystą ul. Podskarbińskiej do zbiegu z ul. Grochowską, zachodnią stroną ul. Międzyborskiej do al. Waszyngtona, nieparzystą stroną od osi al. Waszyngtona do ronda Waszyngtona, przez rondo Waszyngtona i na północ od osi al. Poniatowskiego mostu Poniatowskiego do osi rzeki Wisły i granicy dzielnicy, wzdłuż zachodniej i północnej granicy dzielnicy do wysokości ul. Podskarbińskiej.[4]

Kamionek jako obszar według Miejskiego Systemu Informacyjnego (MSI) rozciąga się od Wisły, wzdłuż al. Poniatowskiego i al. Waszyngtona do ul. Kinowej, dalej ul. St. Augusta do ul. Terespolskiej, dalej do ul. Mińskiej i Chodakowskiej, którą dochodzi do północnej granicy Pragi-Południe (linii kolejowej). Linią kolejową granica Kamionka biegnie do Wisły, przy moście średnicowym[5]. Według MSI Kamionek nie obejmuje wschodnich terenów osiedla uznanych za część Kamionka zarówno w 1998 r. przez Radę Gminy Warszawa-Centrum, jak i w 2010 r. przez Radę Dzielnicy Praga-Południe[6] .

Historia[edytuj | edytuj kod]

Istniejąca w XI-XII wieku osada Kamion (Kamień), która dała nazwę obecnemu Kamionkowi, wymieniana jest w falsyfikacie mogileńskim na prawym brzegu Wisły, przy przeprawie z Solca na Saską Kępę. Rozciągała się ona na obszarze zawartym pomiędzy obecna ulicą Ząbkowską a Podskarbińską. Z czasem wyodrębniły się z niej osady: Targowe i Skaryszew.

Wieś duchowna Kamion w 1580 znajdowała się w powiecie warszawskim ziemi warszawskiej województwa mazowieckiego[7].

Na polach Kamiona miały miejsce elekcje dwóch królów polskich: Henryka Walezego (1573) oraz Augusta III (1733)[8].

Ziemie istniejącego kościoła i jego parafii, aż do wykupienia ich przez Stanisława Augusta w 1780, należały przez wieki do kapituły płockiej.

W miejscu gdzie kiedyś stał kościół – zniszczony w 1656 i rozebrany w połowie XVII, znajduje się obecnie kościół pod wezwaniem Matki Boskiej Zwycięskiej (wzniesiony w latach 1929-1931) według projektu Konstantego Jakimowicza. Obok kościoła znajduje się najstarsza zachowana nekropolia w Warszawie i jedna z najstarszych w Polsce - Cmentarz Kamionkowski, funkcjonujący od XIII wieku a zamknięty w 1887 w związku z otwarciem Cmentarza Bródnowskiego. Jest to zarazem jedyny zachowany cmentarz przykościelny w Warszawie. Znajdują się tam m.in. symboliczne groby obrońców Warszawy z 1794: generała i poety Jakuba Jasińskiego oraz Tadeusza Korsaka.
W zewnętrznej prawej ścianie kościoła wmurowano tablicę poświęconą Polakom poległym w 1656 podczas walk ze Szwedami, w czasie insurekcji kościuszkowskiej i w walkach powstania listopadowego. Znajdują się tam również tablice poświęcone pamięci Jakuba Jasińskiego.

Obok cmentarza katolickiego pod adresem ul. Grochowska 307 znajdował się także cmentarz staroobrzędowców, zlikwidowany po II wojnie światowej (8 mogił z tego cmentarza przeniesiono na cmentarz prawosławny na Woli).

Kamionek przyłączono do Warszawy w 1889.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Na Kamionku znajduje się kilkadziesiąt zabytkowych obiektów. Część z nich ujęta jest w rejestrze zabytków Mazowsza m.in. Park Skaryszewski, kościół na Kamionku, kamienica przy ul. Chodakowskiej 22, zespół Instytutu Weterynarii SGGW, czy rogatki Warszawskie. Po obu stronach ulicy Jana Zamoyskiego (36 i 55) znajdują się klasycystyczne Rogatki Grochowskie (kiedyś Rogatki Moskiewskie) wzniesione w 1823 przez Jakuba Kubickiego. Oba pawilony są ustawione symetrycznie do siebie. Parterowe rogatki na planie prostokąta ozdabiają wgłębne portyki z czterema jońskimi kolumnami. W 1961 budynek usytuowany po parzystej stronie został przesunięty o ponad 10 metrów w głąb posesji w związku z poszerzaniem ulicy Grochowskiej i Zamoyskiego. Po rozbiórce dwóch kamienic i 4 latach przygotowań 18 czerwca 2001 pawilon południowej rogatki (po stronie nieparzystej) został przesunięty o 8,7 metra w kierunku Zakładów Wedla. Obecnie oba pawilony wynajmowane są prywatnym firmom.

Przypisy

  1. Uchwała Nr 776/LIX/98 Rady Gminy Warszawa-Centrum z dnia 15 stycznia 1998 r. w sprawie nadania statutu Osiedlu Kamionek i określenia jego granic
  2. Uchwała Nr 328/LI/2010 Rady Dzielnicy Praga-Południe m. st. Warszawy z dnia 19 kwietnia 2010 r. w sprawie nadania statutów oraz ustalenia zasad i trybu przeprowadzenia wyborów do organów jednostek pomocniczych niższego rzędu istniejących na terenie Dzielnicy Praga-Południe m. st. Warszawy
  3. Jezioro Kamionkowskie, będące dawnym korytem Wisły, wyznacza historyczną granicę Kamionka, leżacego dawniej na prawym brzegu Wisły, gdy tereny obecnej Saskiej Kępy i tereny zajmowane dziś przez Park Skaryszewski i Stadion Narodowy znajdowały się na lewym brzegu, jako część Solca
  4. Statut Osiedla Kamionek
  5. Obszar "Kamionek" według MSI
  6. Por. mapa porównująca granice Osiedla Kamionek (do kwietnia 2010 r.) oraz Obszaru "Kamionek" według MSI
  7. Adolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. 5: Mazowsze, Warszawa 1895, s. 250.
  8. Kwiryna Handke: Dzieje Warszawy nazwami pisane. Warszawa: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy, 2011, s. 271. ISBN 978-83-62189-08-3.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]