Gniezdowo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Gniezdowo
Ilustracja
Gniezdowo, stacja kolejowa
Państwo  Rosja
Obwód  smoleński
Rejon smoleński
Powierzchnia 3,33 km²
Wysokość 171 m n.p.m.
Populacja (2007)
• liczba ludności
• gęstość

349
104,8 os./km²
Nr kierunkowy 481
Kod pocztowy 214525
Położenie na mapie obwodu smoleńskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu smoleńskiego
Gniezdowo
Gniezdowo
Położenie na mapie Rosji
Mapa lokalizacyjna Rosji
Gniezdowo
Gniezdowo
Ziemia54°46′55″N 31°50′12″E/54,781944 31,836667
Portal Portal Rosja

Gniezdowo[1] (ros. Гнёздово, Gniozdowo) – wieś w Rosji, w obwodzie smoleńskim, w rejonie smoleńskim[2], nad Dnieprem, 14 km na zachód od Smoleńska; stacja kolejowa[3], rezerwat archeologiczny[4].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Przed I wojną światową Gniezdowo wraz z lasem katyńskim należało do rodziny Koźlińskich. W XIX wieku Piotr Koźliński ożenił się z Leokadią Lefftreu, która była córką dyrektora angielskiej firmy budującej linie kolejowe m.in. w Rosji. Na mocy intercyzy Gniezdowo i Katyń stały się współwłasnością brytyjską[5].

Stacja kolejowa w Gniezdowie znajdowała się ok. 3 km w linii prostej od miejsca egzekucji polskich oficerów z obozu jenieckiego w Kozielsku, którzy w 1940 roku zostali zamordowani w Katyniu przez NKWD na polecenie Biura Politycznego KC WKP(b)[6]. Polaków przywożono pociągami na stację kolejową w Gniezdowie i stąd transportowano na miejsce straceń karetkami więziennymi lub autobusami o zamalowanych oknach[6]. Według relacji rosyjskich świadków zebranych w 1943 roku przez Józefa Mackiewicza, w trakcie każdego transportu więźniów do Gniezdowa dwa lub trzy wagony z jeńcami podstawiano na krótki ślepy tor na północnej stronie stacji, z boku; kiedy więźniowie przechodzili z wagonów do autobusów więziennych typu "czornyj woron", teren był otoczony kordonem funkcjonariuszy NKWD z bronią gotową do strzału[7]. W latach 19992000 na terytorium Gniezdowa urządzono Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu.

W lipcu 1941 roku na stanowisku dowodzenia obroną Smoleńska, które znajdowało się w Gniezdowie, przebywali marszałek ZSRR Siemion Timoszenko, dowódca Frontu Zachodniego, i jego oficer polityczny Nikita Chruszczow[8].

Cmentarzysko Wikingów[edytuj | edytuj kod]

W rejonie Gniezdowa znajduje się siedem skupisk cmentarzysk kurhanowych z IXX wieku n.e., składające się z około 3 - 5 tys. kurhanów usypanych na miejscu spalenia zwłok[9]. Łączna ilość kurhanów nie jest jasna, ponieważ znaczna część z nich została zniszczona podczas budowy linii kolejowej, a także podczas rozbudowy dwóch żwirowni. Jako pierwszy badania w Gniezdowie przeprowadził w 1874 roku polski archeolog Michał Kuściński z Lepela, który rozkopał 18 kurhanów. W kurhanach znaleziono liczne pochówki zawierające przedmioty pochodzenia skandynawskiego (naszyjniki żelazne z przywieszonymi młotka­mi Thora, miecz z napisem napisem "ULFBERHT", zapinki żółwiowate[10]) lub też wykonane z wykorzystaniem skandynawskich stylów zdobniczych oraz słowiańską ceramikę. Znaleziono także pochówki typowo skandynawskie (zwłoki spalone w łodziach)[9]. Niektórzy autorzy uznawali średniowieczne Gniezdowo za kolonię szwedzką[11]. Na terenie dawnego cmentarzyska w Gniezdowie znajduje się rezerwat archeologiczny[4]. W dnie doliny Dniepru znajdowała się duża osada związana z kompleksem osadniczym w Gniezdowie. Znaleziska z wieloletnich, prowadzonych od XIX wieku badań w Gniezdowie znajdują się głównie w Moskwie, a część w muzeum w Smoleńsku[12].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. W niektórych publikacjach poświęconych zbrodni katyńskiej oprócz nazwy "Gniezdowo" stosowana jest również nazwa "Gniazdowa", por. Zdzisław Stahl, Zbrodnia katyńska w świetle dokumentów, Londyn 1950, str. 147 [1].
  2. Gniezdowo w serwisie bankgorodov.ru (ros.) bankgorodov.ru [dostęp 2011-08-11]
  3. Железнодорожная станция Гнездово (ros.) voronezhgid.ru [dostęp 2011-08-11]
  4. a b Гнёздовский археологический комплекс (Гнёздово) (ros.) gnezdowo.com [dostęp 2011-08-11]
  5. Tadeusz A. Kisielewski, Zabójcy. Widma wychodzą z cienia, Poznań 2006, s. 40.
  6. a b M. Synoradzki, J. Grodecki, V. Plewak Katyń. Modus operandi (pol.) katyn.org.au [dostęp 2011-08-11]
  7. Józef Mackiewicz, Sprawa mordu katyńskiego, Londyn: Kontra, 2009, s. 190–192, ISBN 978-0-907652-65-6, ISBN 978-0-907652-29-8, OCLC 750622152.
  8. Andrzej Przewoźnik, Jolanta Adamska, Katyń. Zbrodnia, prawda, pamięć, Warszawa: Świat Książki, 2010, s. 269, ISBN 978-83-247-2036-1, OCLC 750956033.
  9. a b Hasło "Gniezdowo", Wielka Encyklopedia Powszechna PWN, tom. IV, Warszawa 1963, str. 290
  10. https://repozytorium.amu.edu.pl/bitstream/10593/7739/1/04_M_M_Blombergowa_MICHA%C5%81%20KU%C5%9ACI%C5%83SKI%20-%20PIERWSZY%20BADACZ%20GNIEZDOWA_29-37.pdf
  11. Henryk Łowmiański: Zagadnienie roli Normanów w genezie państw słowiańskich, Warszawa 1957, str. 80
  12. r, Gniezdowo, Gunthera miejsce w sieci, 3 sierpnia 2015 [dostęp 2017-08-17].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]