Orzeł (miasto)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Orzeł
Opëл
ilustracja
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Rosja
Obwód orłowski
Data założenia 1566
Mer Wasilij Nowikow[1]
Powierzchnia 121,21[2] km²
Populacja (2019)
• liczba ludności

311 625[3]
Nr kierunkowy +7 (4862)
Kod pocztowy 302000-302040
Tablice rejestracyjne 57
Podział miasta 4 dzielnice
Położenie na mapie obwodu orłowskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu orłowskiego
Orzeł
Orzeł
Położenie na mapie Rosji
Mapa lokalizacyjna Rosji
Orzeł
Orzeł
Ziemia52°58′N 36°04′E/52,966667 36,066667
Strona internetowa
Portal Portal Rosja

Orzeł (ros. Орёл, Orioł) – miasto w zachodniej części Rosji, nad Oką (dopływ Wołgi), stolica obwodu orłowskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miasto założono prawdopodobnie w XII w. jako twierdzę na ziemiach księstwa czernihowskiego.

Brak jest dokumentów potwierdzających to wydarzenie, ale na taką datę wskazują wykopaliska archeologiczne.

Od początku XV w. miasto należało do Wielkiego Księstwa Litewskiego, na początku wieku XVI przeszło we władanie Wielkiego Księstwa Moskiewskiego.

W 1566 w mieście powstała twierdza.

W 1611 i 1615 miasto zostało zdobyte i zniszczone przez wojska polskie.

W początku XVIII w. w Orle powstały pierwsze w Rosji manufaktury. Od 1778 Orzeł był stolicą namiestnictwa, a od 1796 guberni orłowskiej carskiej Rosji.

Więzienie Orzeł ok. 1920 roku

W więzieniu w Orle od sierpnia 1914 przebywało wielu więźniów politycznych, np. Aleksander Prystor, Tadeusz Wieniawa-Długoszowski, Feliks Dzierżyński, którzy protestowali przeciwko warunkom uwięzienia. W czasach sowieckich w Orle przetrzymywano więźniów politycznych, z których ok. 160 rozstrzelano 11 września 1941 roku.

Od 3 października 1941 r. do 5 sierpnia 1943 r. miasto było okupowane przez Niemców. W czasie okupacji oraz dwukrotnych ciężkich walk związanych z jego zajmowaniem Orzeł został w dużej mierze zniszczony.

14 października 2016 roku w Orle odsłonięto, przy sprzeciwie części ludności, pierwszy w Rosji pomnik cara Iwana Groźnego[4].

Panorama Orła

Ludność[edytuj | edytuj kod]

Orzeł liczy 311 625 mieszkańców (2019 r.)[3], co stanowi ok. 42 proc. ludności całego obwodu. Populacja miasta w ostatnich latach zmniejsza się w wyniku emigracji ludności do większych miast Rosji oraz niskiego przyrostu naturalnego. W 2010 r. miasto zamieszkiwało 317 747 osób.

Ludność stanowią w zdecydowanej większości Rosjanie. W mieście mieszkają również Ukraińcy, przedstawiciele ludów Kaukazu i Azji Środkowej oraz studenci Orłowskiego Uniwersytetu Państwowego z krajów Afryki i Azji.

Większość mieszkańców wyznaje prawosławie, jest także spora liczba niewierzących, pozostała po okresie przymusowej ateizacji za czasów Związku Radzieckiego. W mieście istnieje parafia rzymskokatolicka Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny (ros. Непорочного Зачатия Пресвятой Девы Марии), od roku 2000 proboszczem parafii jest ks. Zbigniew Król[5].

W 1897 miasto zamieszkiwało 69 735 osób, w tym najliczniej Rosjanie, Żydzi i Polacy[6].

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

W Orle znajdują się zakłady przemysłu metalurgicznego, elektromaszynowego, lekkiego, spożywczego, włókienniczego, chemicznego i budowlanego, a także inne przedsiębiorstwa, m.in fabryka ceramiki.

Kultura i nauka[edytuj | edytuj kod]

Miasto jest ważnym centrum kulturalno-oświatowym. Znajdują się w nim wyższe uczelnie (m.in. pedagogiczna), a także kina, 4 teatry i filharmonia oraz muzea m.in. urodzonego w Orle wybitnego rosyjskiego pisarza Iwana S. Turgieniewa, z 5 filiami, a także muzeum krajoznawcze i sztuki.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

W Orle znajdują się zabytki architektury m.in.:

  • klasycystyczne cerkwie z XVIII w.,
  • dawny magistrat z końca XVIII w. (odb. 1946-1949), ob. teatr
  • sukiennice, sięgające XIX w.,
  • główny budynek carskiego więzienia z 1840 r.
  • gmach banku z końca XIX w.,
  • dawna synagoga z pocz. XX w.,
  • cerkiew Trójcy Świętej z XIX w.,
  • gmach administracji obwodowej z lat 1956-1961
  • gmach biblioteki z 1958,
  • kamienice i domy, także drewniane, z XIX i XX w.

Transport[edytuj | edytuj kod]

Orzeł jest dobrze połączony z innymi miastami pod względem komunikacyjnym. Miasto posiada liczne drogi i linie kolejowe, ma dworzec kolejowy Orzeł i autobusowy. W mieście działa sieć autobusowa, trolejbusowa i tramwajowa.

Administracja[edytuj | edytuj kod]

Administracyjnie Orzeł stanowi miasto wydzielone na terenie obwodu orłowskiego i nie wchodzi w skład żadnego rejonu, aczkolwiek jest ośrodkiem administracyjnym znajdującego się wokół miasta rejonu orłowskiego.

Urodzeni w Orle[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie:[7][edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Mer miasta na stronie Orlowskiej Rady Miesjskiej Deputowanych Ludowych(ros.)
  2. Орловская область в цифрах 2011-2016. Краткий статистический сборник (ros.). Территориальный орган Федеральной службы государственной статистики по Орловской области (Орелстат), 2017-06-09. [dostęp 2017-11-13].
  3. a b Z oficjalnej strony Federalnej Służby Statystyki Państwowej (ros.)
  4. В Орле открыли памятник Ивану Грозному, „BBC Русская служба”, 14 października 2016 [dostęp 2016-10-21] (ros.).
  5. Ze strony rzymskokatolickiej archidiecezji moskiewskiej(ros.)
  6. Demoscope Weekly - Annex. Statistical indicators reference, www.demoscope.ru [dostęp 2019-07-25].
  7. Партнёрские связи (ros.)
  8. Белорусский Жодино и Орел стали городами-побратимами(ros.)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]