Koło Fortuny (teleturniej)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Koło fortuny
Wheel of Fortune
Rodzaj programu teleturniej
Kraj produkcji Polska
Język polski
Prowadzący Gospodarze:
Wojciech Pijanowski (1992–95)
Andrzej Kopiczyński (1995)
Jerzy Bończak (1995)
Paweł Wawrzecki (1995)
Stanisław Mikulski (1995–98)
Krzysztof Tyniec (2007–09)
Rafał Brzozowski (od 2017)

Hostessy:
Magda Masny (1992–98)
Marta Lewandowska (2007–09)
Izabella Krzan (od 2017)

Data premiery 2 października 1992
29 października 2007
10 września 2017
Lata emisji 1992–1998, 2007–2009, od 2017
Pora emisji poniedziałek–piątek 16.30; niedziela 14.40
Liczba odcinków około 1000 (9 serii)
Czas trwania odcinka 30 minut (2017)
Format nadawania 4:3 1992–1998, 2007–2008
16:9 2008–2009, od 2017
HDTV od 2017
Produkcja
Produkcja Uni Vision (1992–1998)
Telewizja Polska (2007–2009) (od 2017)
ATM Grupa (od 2017)
Stacja telewizyjna TVP2, TVP2 HD

Koło Fortunyteleturniej nadawany w Polsce w TVP2 od 2 października 1992 do 20 lipca 1998, następnie od 29 października 2007 do 27 października 2009, obecnie od 10 września 2017 r. Turniej polega na losowaniu kwot na tytułowym kole, odpowiednim dobieraniu liter i odgadywaniu haseł, stanowiąc połączenie gry w wisielca i ruletkę. Program jest jednym z najpopularniejszych teleturniejów w historii światowej telewizji[1][2].

Historia programu[edytuj]

Teleturniej Koło Fortuny, opierający się na amerykańskim formacie Wheel of Fortune, sprowadzili do Polski Wojciech Pijanowski oraz Paweł Hanczakowski z firmy Uni Vision. Emisja rozpoczęła się 2 października 1992 na antenie TVP2. Początkowo program nadawano o godz. 21.40 i był przerywany reklamami. Prowadzącym był Wojciech Pijanowski, zaś hostessą Magda Masny. Oglądalność programu sięgała 10 mln osób.

W 1995 roku Wojciech Pijanowski przestał prowadzić program. Przez krótki czas teleturniej prowadzili Jerzy Bończak[potrzebny przypis], Andrzej Kopiczyński[potrzebny przypis] i Paweł Wawrzecki, a następnie Stanisław Mikulski. Przez ponad rok Pijanowski był producentem teleturnieju. W 1997 roku Magda Masny, ze względu na urlop macierzyński, została na 2 miesiące zastąpiona przez Annę Samusionek. Godzinę emisji Koła Fortuny przesunięto z 20.00 na 16.30. W lipcu 1998 teleturniej został zdjęty z anteny.

29 października 2007 roku w TVP2 została uruchomiona nowa edycja programu, którą prowadził Krzysztof Tyniec[3] razem z asystentką Martą Lewandowską[4]. Oglądalność programu w 2008 roku utrzymywała się na poziomie 2-3 mln widzów[5].

W listopadzie 2009 roku emisja teleturnieju została przerwana z powodu nieprzedłużenia licencji na dalszą realizację. Nowe odcinki miały pojawić się w marcu 2010 roku[6], jednak ostatecznie zrezygnowano z dalszej emisji, w której miało dojść do zmiany prowadzącego. Krzysztofa Tyńca miał zastąpić Piotr Szwedes.

W sierpniu 2017 roku potwierdzono, że program ponownie wraca na antenę, a jego nowymi prowadzącymi będą Rafał Brzozowski[7] i Izabella Krzan[8]. Nowe odcinki emitowane będą od 10 września 2017 roku, w niedzielę o godz. 14:40 i od poniedziałku do piątku o godz. 16:30. Zmieniono czołówkę i wystrój studia, a także czas trwania programu (35 minut).

Zasady gry[edytuj]

W grze brało udział trzech graczy, którzy odpowiadali cyklicznie. Do każdego zawodnika przypisany był kolor stanowiska: czerwony, żółty oraz zielony. Gra polegała na wyborze liter i odgadywaniu haseł. Każda odgadnięta litera premiowana jest kwotą pieniężną lub nagrodą rzeczową, które losowało się wcześniej kręcąc kołem fortuny. Na kole występowały również pola karne: Stop i Bankrut.

Pola na kole fortuny

Pola pojawiające się na kole we wszystkich edycjach:

  • Kwoty pieniężne – pieniądze za otrzymanie spółgłoski.
  • Stop (początkowo Strata kolejki) – szare (wcześniej kolorowe) pole, po którego wylosowaniu gracz traci jedną kolejkę w grze, która przechodzi na następnego gracza stojącego po lewej stronie. Kolejkę traci się raz, nie obowiązuje to całej rundy.
  • Bankrut – czarne pole (po 1994 roku niebieskie i ciemnoczerwone), po którego wylosowaniu zawodnik traci wszystkie nagrody i pieniądze zdobyte w danej rundzie lub całej grze (zależne od zasad w poszczególnych latach). Bankrut oznacza również utratę kolejki. Nie ma możliwości odzyskania straconych pieniędzy. Na Kole mogą być trzy, dwa, bądź jedno pole Bankrut – w zależności od zasad w poszczególnych latach nadawania teleturnieju.
  • Nagroda (lub Niespodzianka) – pole z nagrodą rzeczową. Nagrodą mogą być zegarki, zmywarka, wycieczka lub drobniejsze nagrody. W najświeższej edycji od 2017 do wygrania jest skórzana aktówka i portfel, chłodziarko-zamrażarka, zestaw kosmetyków, pralka i zegarek.

Pole używane tylko w latach 1995–1998:

  • Premia – po wylosowaniu tego pola gracz otrzymywał „zieloną kartę”, która umożliwiała mu dalszą grę po wylosowaniu pola „Stop”.
  • Super premia – pole, po którego wylosowaniu gracz miał prawo podać trzy spółgłoski zamiast jednej. Występowało w latach 1996–1998.

Pola używane tylko w latach 2007–2009:

  • Wycieczka – nagroda w postaci wycieczki dla dwóch osób na okres tygodnia. Kiedyś była to podróż do kraju śródziemnomorskiego, obecnie do wygrania jest pobyt w hotelu.
  • Skuter – nagroda rzeczowa – skuter marki Zipp. Pole po raz pierwszy na kole pojawiło się w odcinku 12 z 4 grudnia 2007 r.
  • AGD – nagroda rzeczowa – artykuły gospodarstwa domowego o wartości 5000 złotych. To pole na kole pojawiało się od 4 lutego 2008 roku (odcinek 25).
  • Sklep internetowy (w odcinkach 1-24 Sklep) – talon o wartości 3000 złotych do wydania w internetowym sklepie Megapunkt. W odcinkach z 2007 roku gracz mógł zrobić zakupy za 3000 złotych po wylosowaniu pola Sklep. Zakupy nie są widoczne dla telewidzów.
  • Telewizor LCD – nagroda rzeczowa – telewizor LCD. To pole na kole pojawiało się od 4 lutego 2008 roku (odcinek 25).
  • Sieć rybaka – pole z nagrodą rzeczową, którą była sieć z różnymi upominkami tj. plecak, zegarki itp. Na kole pojawiało się w pierwszych 11 odcinkach w 2007 roku.

Pola używane w latach 2007-2009 i od 2017:

  • ?500 – dwustronne pole z niespodzianką. Są dwa takie pola na kole. Pod jednym kryje się (w zależności od edycji) 10 000 (edycja 2007-2009), bądź 2000 lub 3000 złotych (edycja od 2017), pod drugim Bankrut. Zawodnik może odkryć pole, które wylosował lub obstawić literę za 500 zł (w edycji od 2017 kwota 500 zł nie jest mnożona przez ilość występujących spółgłosek w haśle).

Reguły teleturnieju od 2017[edytuj]

Teleturniej podzielony jest na 6 etapów gry: runda startowa, 1., 2., 3., 4. i finał (opcjonalnie rozgrywana jest runda przyspieszona). Kategorie są zazwyczaj bardzo szczegółowe, aczkolwiek zdarzają się ogólne.

Runda startowa

W tej rundzie losuje się zawodnika, który jako pierwszy zakręci kołem. Po podaniu przez prowadzącego kategorii w haśle zaczynają pojawiać się litery. Kto jako pierwszy naciśnie przycisk na pulpicie i odgadnie hasło, ten rozpoczyna rundę pierwszą oraz otrzymuje 500 zł i program antywirusowy. Jeżeli hasło będzie błędne, to prawo do odpowiedzi ma zawodnik obok.

Runda 1., 2., i 4.

W każdej z tych rund jest jedno hasło do odgadnięcia. Wartości kwot na kole są różne w zależności od rundy. Za wytypowanie spółgłoski, która znajduje się w haśle, gracz otrzymuje wylosowaną nagrodę lub kwotę pomnożoną przez wielokrotność występowania odgadniętej litery w haśle (nie dotyczy kwot na polu z niespodzianką) oraz prawo do obstawiania kolejnej litery. Aby wytypować samogłoskę, uczestnik musi zapłacić 200 złotych z dotychczas zebranych pieniędzy w rundzie. Jeżeli gracz obstawi literę, która nie występuje, kołem kręci następny w kolejności gracz. Zwycięzcą rundy zostaje ta osoba, która odgadła hasło. Nagrody zdobywa jedynie zwycięzca rundy. Wygrana pozostałych graczy w rundzie przepada. Do finału wchodzi osoba, która zdobędzie najwięcej pieniędzy, nie wliczając w to wartości nagród rzeczowych. Pozostali uczestnicy wygrywają nagrody zdobyte w wygranych rundach. W przypadku jeżeli w danej rundzie hasło jest w formie pytania, to wtedy należy udzielić na nie prawidłowej odpowiedzi, za którą przyznawany jest bonus 500 zł.

Sumy pieniężne występujące na kole: 100, 150, 200, 250, 300, 350, 400, 500, 550, 1000, 1500, 2000 (tylko w rundzie 4. i w 2. rundzie po odsłonięciu pola 500?), 2500 (tylko w rundzie 4.) i 3000 zł (tylko w 4. rundzie po odsłonięciu pola 500?). Pozostałe pola:

  • W rundzie 1.: 1 × Bankrut, 1 × Stop, 2 × Niespodzianka, 1 × Nagroda.
  • W rundzie 2.: 2 × Bankrut, 1 × Stop, 2 × Niespodzianka, 2 × Nagroda, 2 × 500?.
  • W rundzie 4.: 2 × Bankrut, 1 × Stop, 2 × Niespodzianka, 1 × Nagroda, 2 × 500?.

Runda 3.

Runda 3 jest bardzo podobna do rundy startowej. Po podaniu kategorii, w haśle zaczynają pojawiać się litery. Pierwszy uczestnik, który naciśnie przycisk na pulpicie i odgadnie hasło, otrzymuje 1000 zł. W przypadku błędnego hasła szansę mają pozostali zawodnicy. Zawsze jest to runda muzyczna[9] i po niej grana jest piosenka.

Runda przyspieszona

W chwili, gdy czas normalnej gry został przekroczony, uruchamiany jest tryb gry przyspieszonej, zastępujący trwającą rundę. Prowadzący losuje na kole stałą stawkę, a zawodnicy bez kręcenia kołem odsłaniają spółgłoski w haśle otrzymując wylosowaną stawkę, bądź samogłoski, ale nie otrzymując nic, a także nic nie tracąc. Po odsłonięciu liter zawodnik ma 5 sekund na odgadnięcie hasła. Gdy tego nie robi, kolejka przechodzi na kolejnego gracza. Ten, kto odgadnie hasło, wygrywa rundę.

Finał

Gracz losuje z małego koła fortuny jedną spośród 24 kopert z nagrodami. Po wylosowaniu koperty pojawia się hasło i podana zostaje kategoria hasła. Prowadzący podaje zestaw następujących liter: R, S, T, L, N, E. Gdy wyświetlają się na tablicy, gracz podaje swoje 3 spółgłoski oraz 1 samogłoskę. Po pojawieniu się ostatniej litery, gracz ma 10 sekund na odgadnięcie hasła. Jeśli mu się udało to, wygrywa nagrodę wylosowaną w kopercie, jeśli zaś nie zgadł hasła, wychodzi ze studia ze swoimi wygranymi z rund 1, 2, 3 i 4.

Główne nagrody

Głównymi nagrodami są: 50 000 zł lub samochód osobowy. Pozostałymi nagrodami w finale są: sumy pieniężne (począwszy od 4000 zł), bądź pobyt w luksusowym hotelu SPA. Gracz nie zna dokładnie swojej nagrody przed odgadnięciem hasła – zawartość koperty zostaje odsłonięta po rozegranym finale, również w przypadku, gdy hasło nie zostanie odgadnięte.

Reguły w latach 2007–2009[edytuj]

Styl Koła z lat 2007 – 09 – runda 3
Toyota Aygo – ostatnia główna nagroda w teleturnieju (obok kwoty 50 000 zł).

W tym okresie teleturniej podzielony był na 5 etapów gry: runda startowa, 1., 2., 3. i finał (opcjonalnie rozgrywana była runda przyspieszona).

Runda startowa

W tej rundzie losowało się zawodnika, który jako pierwszy zakręci kołem. Po podaniu przez prowadzącego kategorii w haśle zaczynają pojawiać się litery. Kto jako pierwszy naciśnie przycisk na pulpicie i odgadnie hasło, ten rozpoczyna rundę 1. oraz dostaje upominek. Jeżeli hasło będzie błędne, to prawo do odpowiedzi ma zawodnik obok.

Runda 1., 2., i 3.

W każdej rundzie jest jedno hasło do odgadnięcia. Wartości kwot na kole oraz nagrody rzeczowe są różne w zależności od rundy. Za wytypowanie spółgłoski, która znajduje się w haśle, gracz otrzymywał wylosowaną nagrodę lub kwotę pomnożoną przez wielokrotność występowania odgadniętej litery w haśle (nie dotyczy kwoty 10 000 zł) oraz prawo do obstawiania kolejnej litery. Aby wytypować samogłoskę, uczestnik musiał zapłacić 200 złotych z dotychczas zebranych pieniędzy w rundzie. Jeżeli gracz obstawił literę, która nie występuje, kołem kręci następny w kolejności gracz. Zwycięzcą rundy zostawała ta osoba, która odgadła hasło. Nagrody zdobywał jedynie zwycięzca rundy. Wygrana pozostałych graczy w rundzie przepadała. Do finału wchodzi osoba, która zdobędzie najwięcej pieniędzy, nie wliczając w to wartości nagród rzeczowych. Pozostali uczestnicy wygrywają nagrody zdobyte w wygranych rundach.

Sumy pieniężne występujące na kole: 0 (po odsłonięciu pola ?500), 100, 150, 200, 250, 300, 350, 400, 500, 750, 1000, 1500, 2000, 2500, 3000, 5000 (w 1. rundzie), 10 000 zł (w 2. rundzie na polu Bankrut/10 000/Bankrut i w 3. rundzie po odsłonięciu pola ?500). Pozostałe pola:

  • W rundzie 1.: 2 × Bankrut, 1 × Stop, 2 × Wycieczka, 1 × Nagroda.
  • W rundzie 2.: 1 × Bankrut, 1 × Sklep internetowy, 1 × Bankrut/10 000/Bankrut, 1 × Skuter
  • W rundzie 3.: 1 × Nagroda, 2 × ?500

Runda przyspieszona

W chwili, gdy czas normalnej gry zostawał przekroczony, uruchamiany był tryb gry przyspieszonej, zastępujący trwającą rundę (przeważnie trzecią). Prowadzący losował na kole stałą stawkę, a zawodnicy bez kręcenia kołem odsłaniali litery hasła otrzymując wylosowaną stawkę. Po odsłonięciu liter zawodnik ma 5 sekund na odgadnięcie hasła. Gdy tego nie zrobił, kolejka przechodzi na kolejnego gracza. Ten, kto odgadł hasło, wygrywał rundę.

Finał

Gracz losował z małego koła fortuny jedną spośród 24 kolorowych kopert z nagrodami. Nie było koperty pustej. Po wylosowaniu koperty pojawiało się hasło i podana została kategoria hasła. Prowadzący podawał zestaw następujących liter: R, S, T, L, N, E. Gdy wyświetliły się na tablicy, gracz podawał swoje 3 spółgłoski oraz 1 samogłoskę. Po pojawieniu się ostatniej litery, gracz miał 10 sekund na to, by odgadnąć hasło. Jeśli się mu to udało wygrywał nagrodę wylosowaną w kopercie, jeśli zaś nie zgadł hasła, wychodził ze studia ze swoimi wygranymi z 1., 2. i 3 rundy.

Główne nagrody

Głównymi nagrodami były: 50 000 zł lub samochód osobowy (jako ostatni – Toyota Aygo). Pozostałymi nagrodami w finale są: sumy pieniężne, bądź kamery, wycieczki itp. Gracz nie zna dokładnie swojej nagrody przed odgadnięciem hasła – zawartość koperty zostaje odsłonięta po rozegranym finale, również w przypadku, gdy hasło nie zostanie odgadnięte.

Reguły w latach 1992–1995[edytuj]

Styl koła z lat 1993–95 – runda 1
Polonez Caro – jedna z głównych nagród w latach 1992–1995.

Gra podzielona była na 5 etapów: rundę 1., 2., 3. i 4. oraz finał.

Pola występujące na kole: 500 000, 2 × 750 000, 2 × 1 000 000, 1 500 000, 1 750 000, 2 000 000, 2 250 000, 2 500 000, 2 750 000, 3 000 000, 3 250 000, 3 500 000, 3 750 000, 4 000 000, 4 500 000 PLZ oraz 5 000 000 (w 1. rundzie), 12 500 000 (w rundzie 2.), 17 500 000 (w 3. rundzie) i 25 000 000 PLZ (w 4. rundzie). Pozostałe pola: 1 × Nagroda (lub Niespodzianka), 1 × Bankrut (po wylosowaniu gracz tracił wszystkie nagrody zebrane w teleturnieju), 1 × Stop. Łącznie było 21 pól. Kwoty były tak ogromne z powodu inflacji.

Runda 1., 2., 3.

Poza anteną losowało się pierwszego uczestnika, który miał zakręcić kołem. Zasady były identyczne, jak w ostatniej edycji teleturnieju. Hasła dzieliły się na 9 kategorii: miejsce, przysłowie/powiedzenie, cytat, osoba, tytuł, rzecz, czynność, postać, miasto (od 1994 roku). Po rozegranej rundzie, jej zwycięzca przechodził do Sklepiku Koła Fortuny, w którym za uzbierane w danym etapie gry pieniądze kupował nagrody rzeczowe. Po rozegraniu trzech etapów, uczestnicy przechodzili do rundy 4.

Runda 4.

Zasady w tej rundzie były identyczne jak w edycji nadawanej od 2007 roku podczas rundy przyspieszonej. Prowadzący losował na kole stałą stawkę, a zawodnicy bez kręcenia kołem odsłaniali litery hasła otrzymując wylosowaną stawkę. Po odsłonięciu liter zawodnik miał 5 sekund na odgadniecie hasła. Gdy tego nie zrobił, kolejka przechodziła na kolejnego gracza. Ten, kto odgadł hasło przechodził do finału. Pozostali zawodnicy tracili wszystkie zakupione rzeczy w Sklepiku oraz sumy pieniężne z 1., 2. i 3. rundy, zachowywali nagrody rzeczowe wylosowane na kole. Nagroda pocieszenia dla każdego uczestnika wynosiła 1 000 000 PLZ albo jeden z upominków typu: gra planszowa, encyklopedie, zestaw sztućców.

Finał

W finale zawodnik wybierał jedną z czterech kopert z zestawami liter – trzema spółgłoskami i jedną samogłoską (w pierwszych odcinkach było to 5 spółgłosek). Po ich odsłonięciu na tablicy zawodnik podawał swoje litery – 3 spółgłoski i samogłoskę, czas na ich podanie wynosił 5 sekund. Po odsłonięciu ostatniej litery zawodnik miał 15 sekund (10 sekund w pierwszych odcinkach) na jedną próbę odgadnięcia hasła. Jeśli je odgadł, wygrywał samochód, 10% sumy, którą uzbierał wcześniej oraz nagrody rzeczowe z koła fortuny.

Główne nagrody

Główną nagrodą za odgadnięcie hasła finałowego był jeden z samochodów: Polonez Caro, BMW, Renault Clio, Fiat Cinquecento i Maruti 800. Gracz, wygrywając nagrodę, tracił wszystkie rzeczy zakupione w Sklepiku. Prócz auta, dostawał też pieniądze z poprzednich rund, zredukowane do 10%, oraz nagrody z pola Nagroda.

Reguły w latach 1995–1998[edytuj]

Styl koła z lat 1995–98 – runda 2

Gra podzielona była na 5 etapów: rundę 1., 2., 3. i 4. oraz finał.

Pola występujące na kole: 25, 50, 75, 100, 125, 150, 200, 225, 250, 300, 325, 350, 375, 400, 450, 1000 zł oraz 500 (w rundzie 1.), 1400 (w rundzie 2.) i 2000 zł (w rundzie 3.). Pozostałe pola: 1 × Nagroda, 1 × Super premia (w 1. rundzie), 1 × Bankrut, 1 × Stop (lub Strata kolejki). Razem było 21 pól.

Runda 1., 2., 3.

Poza anteną losowało się pierwszego uczestnika, który miał zakręcić kołem. Hasła dzieliły się na 9 kategorii: miejsce, przysłowie/powiedzenie, cytat, osoba, tytuł, rzecz, czynność, postać, miasto. Zlikwidowano Sklepik Koła Fortuny oraz zakupy samogłosek – za samogłoski dostawało się pieniądze, jednak niemnożone przez ilość występowania w haśle wybranej litery. Koło musiało wykonać przynajmniej jeden pełny obrót. W przeciwnym wypadku zawodnik tracił kolejkę.

Runda 4.

Na początku każdy gracz podaje trzy dowolne spółgłoski, każda warta po 500 zł. Litery nie są odkrywane. Następnie uczestnicy zaczynają po kolei kręcić kołem. Gdy każdy wylosuje nagrodę, litery wybrane przez zawodników są odkrywane. Osoba, która trafiła na pole z najwyższą kwotą, odgaduje hasło – jeżeli jest prawidłowe, uczestnik od razu przechodzi do finału. Jeśli zawodnik nie zna hasła lub udzieli błędnej odpowiedzi, kolejka przechodzi do następnego zawodnika z najwyższą, uprzednio wylosowaną kwotą. Jeśli żaden gracz nie zna hasła, rozgrywana jest druga część rundy oparta na regułach etapu 4. z lat 1992–1995. Każda litera jest warta 500 zł. Kto odgadnie hasło, przechodzi do finału.

Finał

W finale zawodnik wybierał jedną z czterech kopert z dodatkową liczbą liter, jaką miał prawo podać (od zera do trzech liter). Poza tym zawodnik podawał 3 spółgłoski i samogłoskę. Po odsłonięciu ostatniej litery zawodnik miał 10 sekund na jedną próbę odgadnięcia hasła. Jeśli było prawidłowe, wygrywał nagrodę oraz sumę, którą uzbierał wcześniej.

Główne nagrody

W tym okresie na początku można było wygrać samochód, później jedną z nagród rzeczowych, m.in. garnki o wartości 10 000 złotych. Nie obowiązywała redukcja pieniężna – gracz zachowywał wszystkie wygrane w poprzednich rundach pieniądze.

Prowadzący[edytuj]

Krzysztof Tyniec – prowadzący program w latach 2007-2009.
Rola Osoba 1 2 3 4 5 6 7 8 9
Gospodarz Wojciech Pijanowski
Jerzy Bończak
Andrzej Kopiczyński
Paweł Wawrzecki
Stanisław Mikulski
Krzysztof Tyniec
Rafał Brzozowski
Hostessa Magda Masny
Anna Samusionek
Marta Lewandowska
Izabella Krzan

Spis serii[edytuj]

 Osobny artykuł: Lista odcinków Koło Fortuny!.

Specyfika teleturnieju[edytuj]

 Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Zwroty używane w programie

Wojciech Pijanowski, prowadząc pierwszą wersję teleturnieju używał powiedzenia „Magda, pocałuj Pana!” w stosunku do jego asystentki, Magdy Masny, prosząc ją o złożenie gratulacji finaliście w postaci pocałunku. Powiedzenie dokładnie brzmiało: Magda obiecała, że Pana ucałuje – bardzo Pana polubiła, zwracając się do finalisty – Antoniego Zenona L., na co Magda Masny odrzekła: „Nie wiem, co na to Pani Lila powie”, całując go jednak. W edycji z lat 2007–2009, tak samo jak Pijanowski, powiedzenia używał Krzysztof Tyniec, zwracając się do Marty Lewandowskiej. To powiedzenie, jak i inne typu: „Magda, pokaż Panu”, „Magda, pokaż Panu w samochodzie”, „A teraz Magda odsłoni cztery litery” weszły do życia codziennego Polaków[10]

Oprawa teleturnieju[edytuj]

Scenografia[edytuj]

Edycja Odcinki Premiera Finał Emisja
Lata Opis
1992–1995 Pierwsza wersja studia była zbliżona do wersji amerykańskiej. Ściany były koloru beżowego. Na wprost od publiczności był widoczny „Sklepik Koła Fortuny”. Po lewej stronie była widoczna tablica. Z boku stała główna wygrana, czyli samochód osobowy. Zmiennie w studio stało mniejsze Koło, na którym była widoczna nagroda z Koła, o którą grali zawodnicy. Dookoła stały parasolki, z malunkiem Koła Fortuny. Po prawej były widoczne stanowiska. Kamery stały przed publicznością. Stanowiska graczy były kolejno niebieskie, żółte oraz czerwone. W międzyczasie, w roku 1994 zmieniono lekko scenografię, czołówkę oraz ruchy kamer. Na polach z kwotami (których na samym początku teleturnieju nie było) na początku 1 rundy były widoczne imiona graczy. Zmiany w scenografii w 1994 roku wniosły wiele nieznacznych zmian. Koło Fortuny zostało odświeżone graficznie. Stanowisko prowadzącego zostało zaokrąglone całkowicie, dodano parasolki w studio oraz oświetlenie bezpośrednio za tablicą. Na samym początku teleturnieju, w roku 1992, nie było wyświetlaczy z kwotą, jaką uzyskał dany gracz. Taka sytuacja miała miejsce tylko w Polsce. Podobna sytuacja miała miejsce w roku 1993, gdzie po zmianach kosmetycznych studia były widoczne nowe ekrany(LED), lecz były one jeszcze nieczynne (wyzerowane). Powodem tego było kręcenie odcinków na bieżąco – realizatorzy nie mogli sobie pozwolić na przerwę w kręceniu teleturnieju.
1996–1998 W tych latach były 2 kolory ścian: pomarańczowy i niebieski. Na ścianie znajdował się duży napis KOŁO FORTUNY (w finale dokładano napis FINAŁ). Miejsce stanowisk i tablicy się nie zmieniło, lecz znacząco zmienił się ich wygląd. Za zawodnikami stały 3 wielkie, niebieskie łuki, które następnie z powodu zmian kosmetycznych dokonanych jesienią 1997 pomalowano na pomarańczowo. Stanowisko przy Kole Fortuny miało kolor złoty, Koło również zmieniło wygląd, lecz kolory graczy oraz pole z sumami pieniężnymi pozostały takie same.
2007–2009, 2017 Scenografia była podobna do francuskiej. Stanowisko i tablica stały w tym samym miejscu, jak przed reaktywacją. Publiczność znajdowała się dookoła studia. Finał rozgrywany był pośrodku studia, przy małym, 24-kopertowym Kole Fortuny.

Czołówki[edytuj]

Lata Opis
1992–1994 Latające okręgi, z których tworzyło się koło. Zaczyna się motyw przewodni. Na koło wylatywały z góry plansze z kwotami. Koło zaczynało się oddalać, przekształcać w „O”. Tworzył się złoty napis „Koło Fortuny”. Nagle wszystko wracało, plansze z kwotami leciały w górę, Koło znikało, zostawały same kręgi, które po chwili również znikały.

Tło tworzyły różne obrazy ze studia. U samej góry widać wędrującą kamerę wśród publiczności. Na samym środku widoczne są trzy, wąskie, nieruchome obrazy (jeden obok drugiego) z nagrodami głównymi – samochodami. Widać tam m.in. słynnego Poloneza Caro, lub Renault Clio. Na samym środku widać przebłysk kręcącego się koła (z lat 1992–93). Ciekawostką jest to, że jest to identyczna, spolszczona wersja czołówki z amerykańskiej wersji teleturnieju. Muzyka również w pewnym stopniu przypominała amerykańską, choć dźwięki i animacja były uboższe niż w USA.

1994–1998 Wyspa na morzu. Kamera wchodziła do znajdującej się na niej groty, wpadała do skrzyni. Różnobarwne klejnoty spadały na tworzące się koło. Motyw wlatywania plansz z kwotami został zaczerpnięty z poprzedniej czołówki. Ze środka koła wytrącał się złoty napis „Koło Fortuny” i zaczynał kilka razy okrążać koło. W środku koła widać było obracającą się zieloną gwiazdę, w tle zaś fajerwerki. Pan Tadeusz (lektor) witał widzów przed telewizorami. Napis stawał w miejscu. Kamera się zbliża. Pojawia się studio.
2007–2009 Widać błękitne okręgi na granatowym tle. Pojawiały się napisy za którymi wędruje kamera: „Krzysztof Tyniec oraz Marta zapraszają na”. Pojawiał się napis tytułowy i okręgi odsłaniające studio. Motyw identyczny jak w wersji francuskiej.
2017 Złączone ze sobą kliny (bez kwot), z których tworzyło się koło. Kliny się rozłączyły. Tworzy się koło. Pojawiają się kwoty. Kamera oddala się. Koło zostaje odwrócone i błyskawicznie, po całkowitym odwrocie koła pojawia się napis "KOŁO FORTUNY" i żółty pierścień. Potem, w małych odstępach czasu pojawiały się pierścienie: pomarańczowy, jasnoniebieski, różowy, niebieski. Tuż po pojawieniu się niebieskiego okręgu, zmieniono animację w nagranie studia (na sam środek koła).

Tablica[edytuj]

Lata Opis
1992–1995 W tych latach tablica była identyczna, jak w amerykańskiej wersji teleturnieju. Dookoła liter były widoczne 2 oświetlone łuki, połączone ze sobą. Oświetlenie łuków było zsynchronizowane (jak i inne oświetlenie w studio) z kręcącym się Kołem Fortuny. Tablica składała się z czterech rzędów obracających się trójkątów na których były umieszczane litery – kolejno od góry: 11, 13, 13, 11. Gdy na trójkącie nie było litery, miał on kolor zielony. Gdy była litera trójkąt był biały. Pola były podświetlane, zgodnie z odgadywaniem liter przez zawodników.
1996–1998 W 1996 roku dołożono kilka liter do tablicy, skutkiem czego wszystkie rzędy miały po 13 trójkątów. Łuki przestały się złączać u dołu, były inne kolory trójkątów – o braku litery na trójkącie informował nas kolor szary, tam gdzie była litera nadal był kolor biały, lecz podświetlany na fioletowo. Asystentka stała dalej, niewidoczna, poza kamerą.
2007–2009 Po reaktywacji w roku 2007 tablica była stworzona z ekranów plazmowych[11]. Litery były odwracane komputerowo. Dookoła liter był długi pas świetlny zmieniający kolory (zazwyczaj dostosowywał się do 3 kolorów, odpowiednio do gracza).
2017 Po reaktywacji teleturnieju w 2017 roku tablica była stworzona z jednego dużego ekranu dotykowego. Litery odwracano komputerowo, jedna po drugiej i każda komunikowała dźwiękiem o odgadnięciu litery, lecz tam, gdzie były litery, to podświetlano na zielono. Jeśli nie było litery na polu, to był kolor niebieski. Pas świetlny zaczerpnięto z teleturnieju z lat 2007-2009. Rzędy mają od góry po 12, 14, 14, 12 liter. Na początku teleturnieju prowadzący i asystentka wyszli szybszym krokiem zza tablicy.

Koło[edytuj]

Lata Opis
1992–1993 Koło z 21 tradycyjnymi polami. Pośrodku duży, czarny okrąg. Kwoty pisane zwykłą, czarną czcionką. Kolory pól to: czarny, błękitny, czerwony, różowy, pomarańczowy, pistacjowy. Kolory się powtarzały po kilka razy.
1993–1995 W tych latach koło miało również 21 pól, jednak jak cały teleturniej przeszło zmiany kosmetyczne. Napisy na poszczególnych polach koloru białego, napisane tradycyjną czcionką, lekko powiększoną. Na środku, u zbiegu wszystkich pól małe żółte kółeczko z pomarańczową obwódką, na wzór Słońca. Kolory na kole: akwamaryna, ciemnozielony, czarny, pomarańczowy, jasnozielony, brązowy, niebieski, czerwony, żółty, bordowy, błękitny.
1995 To koło było używane w grze krótko, pomiędzy datą denominacji waluty w Polsce a zmianą całej scenografii w teleturnieju, czyli kilka miesięcy. Na kole zmieniły się kwoty (denominacja z PLZ na PLN), a pole „BANKRUT” i „STOP” pojawiło się na niebieskim polu.
1996–1998 Koło było podzielone na cztery części, w których pola były: czerwone, niebieskie, pomarańczowe, różowe i zielone. W jednej części było kilka pól o różnych odcieniach tego samego koloru. Bankrut miał kolor ciemnoczerwony, STOP niebieski, a kółko pośrodku zielony.
2007–2009 Koło w 18 kolorach: niebieski, akwamaryna, ciemno i jasnozielony, żółty, brązowy, ciemno i jasnoczerwony, czerwony, czarny, magenta, bordowy fiolet, bladoróżowy, pomarańczowy, ananasowy, ciemnogranatowy oraz gruszkowy. Pole Stop miało kolor jasnego popiołu. Środek koła taki jak w latach 1993-1995, ale trzy razy większy. Przez kilkanaście odcinków w okresie wrzesień-październik 2008, okrąg pośrodku wyglądał identycznie jak w I wersji (1992-93).
2017 Aby zapobiec wielu przypadkom epilepsji, kiedy telewidzowie patrzyli na koło, zmniejszono liczbę kolorów do 8: czerwony, pomarańczowy, żółty, gruszkowy, niebieski, ciemnoróżowy, szary (tylko dla pola STOP), czarny (tylko dla pola [-ól]) BANKRUT. Były też dwa pola z gradientem: żółty (od brzegu koła) przechodził w jasnozielony. Koło nadal miało 24 pola.

Grafika na ekranie[edytuj]

Lata Opis
1992–1993 Litery, widoczne tylko i wyłącznie dla telewidzów, w tych latach pisane czcionką identyczną, jak w USA. Były to drukowane litery, z białą obwódką. Nazwa kategorii, podczas pierwszych trzech rund, była koloru niebieskiego, umieszczona na dole ekranu. Dla rundy czwartej była różowa, umieszczona w prawym, dolnym rogu ekranu. Wszystkie wyżej wymienione nazwy były widoczne tylko podczas emisji obrazu na tablicę z hasłem. Gdy była pokazywana inna rzecz, kategoria znikała i pojawiała się wraz z powrotem tablicy na ekran.

Finałowe litery, wylosowane przez gracza były koloru niebieskiego, wybrane przez gracza, koloru czerwonego – wszystko to w lewym, dolnym rogu. W prawym był podany czas na odgadnięcie hasła, koloru różowego. Twarze graczy, natomiast w prawym, górnym rogu, nad tablicą, w stylu niżej opisanym. Kwoty pieniężne, którymi podpisywane były nagrody w teleturnieju były różne. Najczęściej w tych z pola „NAGRODA” czerwone, a w „Sklepiku” niebieskie, prócz ogólnej sumy wydanej przez gracza, która była koloru czerwonego. Twarz kupującego w „Sklepiku Koła Fortuny” była umieszczona na samym środku ekranu – wycięta i umieszczona w rozmazanym kole, gdyż kupujący stał przy swoim stanowisku. Napisy końcowe były często zmieniane.

1993–1995 W tych latach litery były jednolite, pisane chudą czcionką koloru żółtego, w ułożeniu identycznym jak sprzed lat. Kwoty przy nagrodach były pogrubione.

W „Sklepiku” pojawiał się zarys nie głowy, lecz tułowia kupującego w kształcie elipsy. Podczas gry finałowej pojawiał się nie zarys, lecz ekran z twarzą finalisty, w tym samym miejscu. Napisy końcowe były przesuwane na dole ekranu, w tych latach bez ciągłych zmian.

1996–1998 Litery kategorii w tych latach były pisane białą czcionką, z zielonym tłem. Nazwy, w kształcie kwadratowym, były emitowane nadal w tym samym miejscu, co wcześniej. Reszta również bez zmian.

Nagrody przedstawiane były na tle tablicy z hasłami – było to zbliżenie kamery do migających światełek. Kwoty pisane fioletową czcionką, z białą obwódką. Napisy końcowe bez żadnych zmian.

2007–2009 Kategorie haseł były podane pod tablicą, w niebieskim kwadracie zza którego wyjawiało się fioletowe światło, na cały ekran. Podczas gry normalnej, jak i finałowej, widoczne były dwa ekrany, jeden z hasłem, drugi z zawodnikiem. W tle fiolet z przebłyskującym logiem teleturnieju (animacja z czołówki). Tak samo przy zagadce dla telewidzów. Litery w finale były koloru niebieskiego, wyświetlane pod tablicą.

Napisy końcowe pokazywane szybko, po lewej stronie ekranu pisane normalną, białą czcionką.

2017 Na końcu teleturnieju, kiedy pokazywały się napisy końcowe to pokazywały się szybko z tym, że pokazywano wolniej niż w latach 2007-2009.

Muzyka[edytuj]

  • Autorem muzyki 1. czołówki jest Wojciech Konikiewicz
  • Autorem muzyki 2. czołówki jest Marek Biliński, a ostatniej Adam Sztaba.
  • W latach 1992–98, dźwięk przy odgadnięciu hasła, wykorzystano z gry Super Mario Bros. W grze ten dźwięk można było usłyszeć przy zdobyciu przez Mario przedmiotu power-up.

Produkcja[edytuj]

Producent wykonawczy

Producentem w latach 1992–1998 była firma Uni Vision. W latach 2007–2009 program produkowała Telewizja Polska. Od 2017 producentem stanie się ATM Grupa.

Studio nagrań

W latach 2007–2009 nagrania odbywały się we wrocławskim ośrodku TVP przy ulicy Karkonoskiej 8. Nagrania do wszystkich odcinków, które były emitowane przez pół roku były nagrywane w 4 dni, jeden za drugim.

Od 2017 roku nagrania będą realizowane w Warszawskim studiu ATM przy ulicy Wale Miedzeszyńskiej 384.

Rekrutacja do programu[edytuj]

Aby dostać się do Koła Fortuny należało przejść odpowiednie eliminacje. W historii teleturnieju sposób naboru zawodników do gry zmieniał się dwa razy.

1992–1998

Osoba chętna do zgłoszenia się do teleturnieju musiała wysłać kartkę pocztową do siedziby Uni Vision – producenta Koła Fortuny. Po kilku dniach chętny otrzymywał test eliminacyjny, w którym były zawarte punkty sprawdzające IQ wypełniającego. Po wypełnieniu testu należało odesłać go z powrotem do Uni Vision. Osoby wylosowane spośród wszystkich osób z najwyższym IQ (testy sprawdzali zatrudnieni psycholodzy) były zapraszane do teleturnieju.

2007–2009

Aby dostać się do teleturnieju, trzeba było wybrać się na eliminacje, organizowane co pewien czas (co około pół roku) do siedziby TVP, najczęściej w Warszawie. Tam indywidualnie odbywał się test składający się z 2 krzyżówek dot. kraju i świata. Czas na rozwiązanie wynosił 20 minut. Później odbywała się rozmowa kwalifikacyjna, przy której chętny opowiadał o sobie psychologowi. Następnie odbywały się zdjęcia chętnych do wzięcia udziału w teleturnieju. Chętni trzymali w rękach numery porządkowe. Następnie do wybranych osób dzwonił pracownik TVP z wiadomością o udanych eliminacjach.

Cytaty i parodie teleturnieju[edytuj]

W serialu Graczykowie Paweł Wawrzecki, były gospodarz teleturnieju, grając rolę Romka Bułkowskiego zagroził Graczykowi podczas kłótni, cytując: „To nie jest Koło Fortuny, żeby hasła odgadywać i nagrody sobie zgarniać!”.

Teleturniej został sparodiowany przez Wojciecha Manna oraz Krzysztofa Maternę w skeczu Krąg obfitości z cyklu Za chwilę dalszy ciąg programu.

Promocja programu[edytuj]

W roku 1993 Uni Vision, główny producent Koła Fortuny w latach 90. wydał książkę „Zagadki Koła Fortuny” zawierającą test eliminacyjny, zasady i regulamin teleturnieju, wskazówki dla występujących, częstotliwości występowania liter w hasłach, oraz kilkaset haseł do odgadywania. W konkursie z książki można było wygrać Poloneza. Książka wyszła spod ręki Wojciecha Pijanowskiego.

W roku 1995 została także wydana gra planszowa "Koło Fortuny" Zawierała koło fortuny, tablicę, literki, banknoty i żetony. Była produkowana przez Milton Bradley.

Lokalne wersje teleturnieju na świecie[edytuj]

Mapa państw mających własną wersję teleturnieju.

Koło Fortuny emitowano w ponad 60 krajach świata. Poniżej są wymienione tytuły 26 lokalnych edycji teleturnieju:

  • Stany Zjednoczone Wielka Brytania Australia Filipiny Angielski Wheel of Fortune (nazwa ta jest używana w Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Australii, Nowej Zelandii i na Filipinach)
  • Arabia Saudyjska Arabski دايرة الحياة
  • Chorwacja Chorwacki Kolo Sreće
  • Grecja Grecki Ο τροχός της τύχης

Amerykańską wersję programu prowadzi Pat Sajak, urodził się w Chicago i jest synem polskich imigrantów. On i Vanna White prowadzą teleturniej nieprzerwanie od istnienia wersji nocnej (prowadzili także wersję dzienną).

Przypisy

  1. Nowa prowadząca "Koła Fortuny"! Kim jest Izabella Krzan? [dostęp 2017-09-04] (pol.).
  2. 25 best game shows of all time, ranked, „Newsday” [dostęp 2017-09-04].
  3. Krzysztof Tyniec poprowadzi ‘Koło fortuny’. wirtualnemedia.pl, 2007-09-25. [dostęp 2009-11-02].
  4. O niej będzie głośno – Marta Lewandowska, dziewczyna z „Koła Fortuny”. tvp.pl, 2009-04-28. [dostęp 2009-11-02].
  5. „Koło fortuny” coraz chętniej oglądane. wirtualnemedia.pl, 2008-02-17. [dostęp 2009-11-02].
  6. 'Kwartety' Karnowskiego i Górnego znikają z Dwójki. wirtualnemedia.pl, 2009-11-02. [dostęp 2009-11-02].
  7. Rafał Brzozowski nowym prowadzącym "Koło Fortuny" (pol.). plejada.pl. [dostęp 2017-08-04].
  8. Izabella Krzan poprowadzi "Koło Fortuny" (pol.). plejada.pl. [dostęp 2017-08-12].
  9. W tej rundzie hasła były związane tylko z muzyką.
  10. http://www.fakt.pl/kobieta/plotki/magda-pocaluj-pana-ma-juz-20-lat/fb0xwz5
  11. Koło Fortuny. event.trias.pl, 2007-11-26. [dostęp 2009-11-02].