Konik (obrzęd)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Konik

Konik, chodzenie z konikiem – dawny pogański obrzęd, który w tradycji ludowej przetrwał do połowy XX wieku. Nazywany był także kobyłą lub kobyłką. Człowiek przebrany za konia chodził w zespole kolędniczym w okresie Bożego Narodzenia (pogańskich Godów), a podczas zapustów w orszaku towarzyszących mu chłopców. Na Mazowszu nadnarwiańskim, chodzący z konikiem chłopcy śpiewali:

Hulaj, hulaj koniku
Po zielonym gaiku.
Gdzie nasz konik pochodzi
Tam się żytko urodzi.
Gdzie nasz konik nie chodzi
Tam się żytko nie rodzi.

"Konik" był jedną z maszkar zwierzęcych wykorzystywanych w obrzędach i charakteryzował się tym, że osoba przebrana miała udawać jeźdźca dosiadającego konia, a nie samo zwierzę (często używano po prostu sztucznej głowy konia z przymocowanym kijem jako tułowiem).

Na Lubelszczyźnie oprócz naśladowania "konika" powszechny był zwyczaj wprowadzania żywego konia do izb mieszkalnych podczas, gdy kolędnicy składali życzenia Noworoczne gospodarzom.[1]

Przypuszcza się, że na podstawie tradycji chodzenia z konikiem powstała krakowska tradycja Lajkonika.

Jak podaje Kazimierz Moszyński, "konik" występował nie tylko na Słowiańszczyźnie, ale także w Niemczech, Anglii, południowej Francji, Macedonii, Turcji, Bułgarii, Mołdawii, na Balearach, na terenach Pirenejów, a także w niektórych rejonach Azji.[2]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. JózefJ. Węcławik JózefJ., Widowisko z konikiem, [w:] JerzyJ. Bartmiński, Kolędowanie na Lubelszczyźnie, Wrocław: Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, 1986.
  2. KazimierzK. Moszyński KazimierzK., Kultura ludowa Słowian, 1939.

Bibliografia[edytuj]

  • Czesław Witkowski, Doroczne polskie obrzędy i zwyczaje ludowe, Kraków 1965.
  • Kazimierz Moszyński, Kultura ludowa Słowian, Kraków 1939.