Turki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Turki, turki wielkanocnewielkanocny zwyczaj ludowy związany ze strażą przy Grobie Pańskim znany w Kaliskiem, Rzeszowskiem i na Mazowszu Płockim (Góra k. Drobina)[1][2]. Według legendy funkcjonująca w tych regionach nazwa straży grobowych wywodzi się z czasów odsieczy wiedeńskiej. Powracający z wojny chłopi ubrani byli w zdobyczne stroje tureckie i przybywali do rodzinnych wsi w Wielki Piątek, Wielką Sobotę lub Wielką Niedzielę, udając się bezpośrednio do kościoła i zaciągając wartę przy Grobie Pańskim[3].

Zwyczaj ten przetrwał do dnia dzisiejszego, szczególnie uroczyście obchodzony jest w województwie podkarpackim – w Woli Rzecznej oraz w Radomyślu nad Sanem. Pomimo drobnych różnic, w większości wsi przebieg obchodów wyglądają podobnie. Rozpoczyna je straż w strojach żałobnych przy grobie Chrystusa, która trwa przez cały Wielki Piątek aż do rezurekcji. W Wielką Niedzielę odbywa się defilada (często z orkiestrą dętą), połączona z pokazem musztry. „Turki” przybierają wtedy mundury ozdobione szarfami, pomponami lub kwiatami. Po uroczystym przemarszu uczestnicy defilady obchodzą wszystkie domostwa i składają gospodarzom wielkanocne życzenia.

Turki z Góry k. Drobina, woj. mazowieckie

Geneza tradycji[edytuj]

W wyniku zwycięstwa Jana III Sobieskiego pod Wiedniem w 1683, wojsko Rzeczypospolitej zdobyło liczne łupy, w tym oręż i mundury tureckie. W wyprawie brali udział także żołnierze pochodzący z Radomyśla i okolic, dowodzeni przez Nikodema Żaboklickiego. Według podań ludowych żołnierze wrócili do Radomyśla nad Sanem dopiero wiosną 1684, w Wielki Piątek. Ubrani w zdobyczne mundury i wyposażeni w Turecką broń, postanowili zaciągnąć straż przed Grobem Chrystusa, składając w ten sposób podziękowanie za szczęśliwy powrót do domu, co dało początek tradycji.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Kurzajczyk M., Turki padają na ziemię, „Ziemia Kaliska”, 21 marca 2008, s. 15 [dostęp 11.04.2008].
  2. B. Ogrodowska, Tradycje i obyczaje, Wieki Piątek, Świat Polonii [dostęp 11.04.2008].
  3. Turki. Straże grobowe Polski południowo-wschodniej 1998-1999, Stalowa Wola 2000, s. 7.

Linki zewnętrzne[edytuj]