Konstanty Branicki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Konstanty Grzegorz Branicki
Ilustracja
Friedrich von Amerling, Portret Konstantego Branickiego z 1852 roku
Herb
Korczak
Rodzina Braniccy herbu Korczak
Data i miejsce urodzenia 9 maja 1824
Biała Cerkiew
Data i miejsce śmierci 14 lipca 1884
Paryż
Ojciec Władysław Grzegorz Branicki
Matka Róża Potocka
Żona

Jadwiga Potocka

Dzieci

Róża Maria Branicka
Ksawery Branicki

Konstanty Grzegorz Branicki (ur. 9 maja 1824, zm. 14 lipca 1884) – polski szlachcic, właściciel ziemski, z zamiłowania przyrodnik, kolekcjoner i podróżnik. Syn Władysława i Róży z Potockich.

Był właścicielem ukrainnych dóbr: Bohusławszczyzny (którą sprzedał rządowi carskiemu w 1879 r.), Rokitnian, Żytniogóry, Zabołocia, Stężoryc, a od 1877 r. także francuskich dóbr Montresor. Urodzony w zaborze rosyjskim, na skutek patriotycznej postawy rodziny, a następnie swoich przekonań wolnościowych pozostawał w niełaskach dworu carskiego. Będąc pod stałym nadzorem rosyjskiego wywiadu i nie mogąc zaangażować się w pracę niepodległościową poświęcił się działalności naukowej i kolekcjonerstwu.

Swoje zainteresowania kształtował podczas podróży odbywanych w towarzystwie starszego brata Aleksandra. W latach 1863–1864 podróżował w ten sposób po Egipcie i Nubii (gdzie dotarł do Asuanu i gdzie zabił dwa krokodyle podarowane później Gabinetowi Zoologicznemu w Warszawie), Palestynie (odwiedzając Jerozolimę), Syrii i dzisiejszej Turcji. W latach 1866–1867 wraz z bratem zorganizowali wyprawę do Algierii, w której wzięli także udział Władysław Taczanowski i Antoni Stanisław Waga.

Konstanty, podobnie jak i brat, finansował także wyprawy, w których nie brał udziału, np. badania Benedykta Dybowskiego na Syberii, Tomasza Barei w Azji Środkowej czy Konstantego Jelskiego i Jana Sztolcmana w Ameryce Południowej. Poza tym Konstanty Branicki wspierał finansowo działalność Władysława Taczanowskiego i Gabinet Zoologiczny Szkoły Głównej Warszawskiej. Na drodze samouctwa osiągnął szeroką wiedzę w zakresie ornitologii i opinię uznanego ornitologa. Uczestniczył w opracowywaniu wielu atlasów ornitologicznych. Od jego nazwiska utworzono nazwy wielu nowo odkrywanych gatunków ptaków.

Konstanty Branicki wykazywał również zainteresowania archeologiczne, o czym świadczą podjęte przez niego w 1858 r. „wykopaliska” prawdopodobnie na kurhanach (jeden z nich nazywano mogiłą Rozkopana) w Rosawie w dzisiejszym rejonie mironowskim. W czasie wykopalisk odkryto: ...kości końskie razem z ludzkiemi, a przy nich szable zlekka zgięte (długie 53 cale ang.), niektóre złocone do połowy długości, spisy, żelazne ostrza strzał, toporki, kolczugi, misiurki, naszyjniki srebrne i miedziane złocone, krzyżyki kamienne, bursztyny i t.p., broni zaś palnej ani śladu. Znaczną część tych przedmiotów złożono w muzeum archeologicznem w Krakowie.[1]

Realizacji zamiłowań i ambicji Konstantego sprzyjała jego niezależność finansowa. Ukoronowaniem – choć pośmiertnym – dążeń, by zgromadzone zbiory uchronić przed wywiezieniem do Moskwy lub Petersburga i udostępnić społeczeństwu, było utworzenie przez jego syna Ksawerego w 1887 r. prywatnego muzeum przyrodniczego im. Branickich. Muzeum to, ulokowane w willi przy ul. Frascati w Warszawie, w 1919 r. stało się częścią państwowego muzeum funkcjonującego od 1928 r. pod nazwą Państwowego Muzeum Zoologicznego (obecnie Muzeum i Instytut Zoologii PAN).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Filip Sulimierski, Bronisław Chlebowski, Władysław Walewski: Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Warszawa: Władysław Walewski, 1888 t. IX s. 748–749.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Małysiak Helena: Biblioteka Branickich i Tarnowskich w Suchej, wyd. Beskidzka Oficyna Wydawnicza BTSK, Bielsko-Biała 1986, ​ISBN 83-7004-049-7​.
  • Ruszczyc Marek: Dzieje rodu i fortuny Branickich, Warszawa 1991.

Literatura dodatkowa[edytuj | edytuj kod]