Kowale (powiat gdański)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zobacz też: Kowale w innych znaczeniach tego słowa.


Kowale
wieś
Ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  pomorskie
Powiat gdański
Gmina Kolbudy
Liczba ludności (2020[1]) 4470
Strefa numeracyjna 58
Kod pocztowy 80-180
Tablice rejestracyjne GDA
SIMC 0163989
Położenie na mapie gminy Kolbudy
Mapa konturowa gminy Kolbudy, u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „Kowale”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry znajduje się punkt z opisem „Kowale”
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa konturowa województwa pomorskiego, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Kowale”
Położenie na mapie powiatu gdańskiego
Mapa konturowa powiatu gdańskiego, u góry znajduje się punkt z opisem „Kowale”
Ziemia54°18′34″N 18°33′42″E/54,309444 18,561667
Strona internetowa

Kowale (kaszb. Kòwôle lub też Kòwôlewò, niem. Kowall[2]) – duża wieś w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie gdańskim, w gminie Kolbudy przy drodze wojewódzkiej nr 221[3]. W pobliżu Kowal znajduje się węzeł drogowy w ciągu obwodnicy trójmiejskiej S6. Transport publiczny jest obsługiwany przez komunikację miejską Gdańska.

Północny fragment wsi stanowi jednostkę terytorialną Gdańska.

W miejscowości znajduje się parafia rzymskokatolicka, należąca do dekanatu Gdańsk-Łostowice, archidiecezji gdańskiej. Siedziba klubu sportowego GKS Kowale.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W okresie średniowiecza Kowale (początkowo także Cowall - 1351 rok)[4] były wsią służebną miasta Gdańska, zamieszkałą przez kowali (rzemieślników). Pierwsze wzmianki o Kowalach – w tym czasie wsi krzyżackiej – pochodzą z 1378[5], przy dzierżawie młyna w Bielkowie Mikołajowi Ulrichowi (dzierżawa obejmowała również prawo przemiału zboża z Kowali i innych okolicznych wsi). Wieś była często niszczona w wojnach i oblężeniach. W 1454 należała do terytorium miasta Gdańska[6]. Wieś należąca do Gdańskiej Wyżyny terytorium miasta Gdańska położona była w drugiej połowie XVI wieku w województwie pomorskim[7].

Po 1772 Kowale zostały odłączone od Gdańska. Pod koniec XIX wieku Kowale były wsią włościańską, leżącą na bitym trakcie kościersko-gdańskim. W tym okresie mieszkało w Kowalach 152 ewangelików, 135 katolików, 7 gburów i 1 zagrodnik. Wieś należała do parafii w Świętym Wojciechu, szkoły w Bąkowie, a poczty w Gdańsku[6].

Kowale, osiedle Olimp
Centrum Kowale

W roku 1942 dokonano zmiany niemieckiej nazwy Kowall na Schmiede[8]. W latach 1945–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa gdańskiego.

Na obszarze Kowali od końca lat 90. XX wieku powstały nowe osiedla mieszkaniowe, m.in. osiedle Olimp. W latach 1994–1995 w Kowalach wybudowano kaplicę pod wezwaniem świętej Faustyny. 24 lipca 2000 r. utworzono na terenie wsi parafię pod wezwaniem świętej Kingi. 18 września 2006 r. rozpoczęto budowę kościoła, w którym od 20 maja 2012 r. są regularnie odprawiane msze św.[9]

7 grudnia 2012 zostało oficjalnie otwarte Centrum Kowale[10] (około 6200 m² powierzchni handlowej, usługowej i biurowej[11]).

W 2017 rozstrzygnięto przetarg na budowę wspólnej szkoły z 24 oddziałami, salą gimnastyczną oraz (w II etapie) z basenem dla 1125 dzieci (w tym 125 przedszkolaków) z gmin Kolbudy, Pruszcz Gdański oraz Gdańska. Projekt budowlany jest adaptacją szkoły zbudowanej przez Gdańsk w dzielnicy Kokoszki. Szkołę wybudowała firma Strabag na działce należącej do gminy Kolbudy. Szkoła została oddana do użytku 1 września 2018, kiedy rozpoczęło w niej naukę niemal 800 dzieci[12][13], a szacowany koszt inwestycji to ok. 40 mln zł[14]. W maju 2019 otwarty zostanie segment B ze stołówką i salą gimnastyczną[15].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. dane Urzędu Gminy dot. ludności sołectwa, www.kolbudy.pl, 30 czerwca 2020.
  2. Dr F. Lorentz „Polskie i kaszubskie nazwy miejscowości na Pomorzu Kaszubskiem” (​ISBN 83-60437-22-X​) (​ISBN 978-83-60437-22-3​).
  3. Wykaz urzędowych nazw miejscowości i ich części.
  4. Kazimierz Rymut: Nazwy miejscowe Polski: historia, pochodzenie, zmiany - praca zbiorowa pod redakcją Kazimierza Rymuta [T. 1-6 i 9]. Kraków: Wydawnictwo Instytutu Języka Polskiego PAN. ISBN 83-85579-29-X.
  5. Jerzy Samp, Opowieść o Kowalach.
  6. a b Historia wsi Kowale.
  7. Mapy województwa pomorskiego w drugiej połowie XVI w.: rozmieszczenie własności ziemskiej, sieć parafialna / Marian Biskup, Andrzej Tomczak. Toruń 1955, s. 128.
  8. Maciej Stąporek „Porównaj Trójmiasto dzisiejsze i przedwojenne”.
  9. Parafia Kowale.
  10. Kolejne centrum handlowe otwarte. Inne niż wszystkie. trojmiasto.gazeta.pl, 7 grudnia 2012.
  11. O centrum. centrumkowale.pl.
  12. E. Oleksy, A. Cymanowska „Bliżej szkoły trzech gmin”, Dziennik Bałtycki – Echo Pruszcza 11 lipca 2014.
  13. Pierwsza taka placówka w Polsce. Szkoła metropolitalna w Kowalach powstała bez dotacji od rządu
  14. Anna Dobiegała: Jest pozwolenie na budowę szkoły w Kowalach. 2016-11-05. [dostęp 2016-11-05].
  15. Inwestycje w gminach powiatu gdańskiego. Będą nowe drogi, ścieżki rowerowe, podziemne śmietniki, a nawet plaże

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]