To jest dobry artykuł

Kolbudy (gmina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kolbudy
gmina wiejska
Herb
Herb
Państwo  Polska
Województwo pomorskie
Powiat gdański
TERYT 2204032
Wójt Leszek Józef Grombala
Powierzchnia 82,8 km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności

16 140[1]
• gęstość 195,3 os./km²
Nr kierunkowy 58
Tablice rejestracyjne GDA
Adres urzędu:
ul. Staromłyńska 1
83-050 Kolbudy
Szczegółowy podział administracyjny
Plan gminy Kolbudy
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Kolbudy
Kolbudy
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kolbudy
Kolbudy
Ziemia54°16′N 18°28′E/54,269931 18,464528
Strona internetowa
Biuletyn Informacji Publicznej
Portal Portal Polska

Kolbudy (do końca 2001 gmina Kolbudy Górne) – gmina wiejska w województwie pomorskim, w powiecie gdańskim. Gmina w całości znajduje się w aglomeracji gdańskiej. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie gdańskim.

W skład gminy wchodzi 15 sołectw: Babidół, Bąkowo, Bielkowo, Bielkówko, Buszkowy Górne, Czapielsk, Jankowo Gdańskie, Kolbudy, Kowale, Lisewiec, Lublewo Gdańskie, Łapino, Otomin, Ostróżki, Pręgowo.

Siedziba gminy to Kolbudy (do 20 grudnia 1998 jako Kolbudy Górne[2]).

Położenie[edytuj]

Gmina Kolbudy na tle powiatu gdańskiego oraz województwa pomorskiego

Gmina Kolbudy znajduje się w północno-zachodniej części powiatu gdańskiego. Gmina położona jest w strefie podmiejskiej Aglomeracji Gdańskiej. Graniczy z miastem Gdańsk oraz gminami: Trąbki Wielkie, Przywidz, Pruszcz Gdański oraz położoną w powiecie kartuskim gminą Żukowo.

Siedziba władz gminnych, znajdująca się w Kolbudach jest oddalona o 11 km od centrum Pruszcza i ok. 15 km od centrum Gdańska[3].

Gmina Kolbudy według podziału fizycznogeograficznego Kondrackiego znajduje się w całości na terenie mezoregionu Pojezierze Kaszubskie[4], jednakże granica pomiędzy Pojezierzem Kaszubskim a Starogardzkim nie jest jednoznaczna, stąd południowa część gminy bywa zaliczana również do Pojezierza Starogardzkiego[5].

Środowisko naturalne[edytuj]

Las nad jeziorem Straszyńskim
Radunia w Bielkowie
Rezerwat Bursztynowa Góra

Geologia[edytuj]

Na terenie gminy dominują utwory czwartorzędowe, głównie piaski i gliny. W dolinach rzecznych utworzyły się torfy[6].

Geomorfologia[edytuj]

Przeważającą formą terenu jest wysoczyzna morenowa, moreny dennej falistej. Powierzchnia wysoczyzny jest poprzecinana dolinami rzecznymi. Najwyżej położona jest część południowa, natomiast najniżej północno-wschodnia. W północnej części gminy (w okolicy Jeziora Otomińskiego) rzeźba terenu jest bardziej urozmaicona[6].

Gleby[edytuj]

Na terenie gminy gleby są średnie i słabe. Dominują gleby brunatne[7]. 70% terenu zajmują gleby 4 i 5 klasy przydatności rolniczej[8].

Sieć hydrologiczna[edytuj]

Gmina Kolbudy leży w zlewni Motławy. Największymi rzekami na terenie gminy są Radunia i Reknica, niewielki fragment gminy leży w zlewni Kłodawy. Oprócz tego część gminy leży na terenach bezodpływowych[8].

Flora i fauna[edytuj]

Lasy zajmują 34% powierzchni gminy[9]. Duży areał zajmują lasy liściaste bukowe oraz dębowo-bukowe[10], jednak najbardziej lasotwórczym gatunkiem jest sosna pospolita[11].

Ochrona przyrody[edytuj]

Różnorodność szaty roślinnej spowodowała objęcie znacznych obszarów różnymi formami ochrony przyrody[7]. Na terenie gminy znajdują się dwa rezerwaty przyrody: Bursztynowa Góra i Jar Reknicy[12], będące również atrakcją turystyczną, 3 obszary chronionego krajobrazu i 2 użytki ekologiczne[3]. Na terenie gminy znajdują się trzy obszary chronionego krajobrazu: Otomiński, Przywidzki i Dolnej Raduni[13] oraz 22 pomniki przyrody[14]. W obrębie gminy znajdują się także dwa obszary Natura 2000Dolina Reknicy (PLH 220008) oraz Pomlewo (PLH 220092)[15].

Historia[edytuj]

Teren gminy Kolbudy do 1920 znajdował się częściowo w powiecie kartuskim, a częściowo w powiecie gdańskim. Podobnie jak teren gminy, w obu powiatach znajdował się teren miejscowości Kolbudy. Część zachodnia, nazywająca się Kolbudy Górne, leżała w powiecie kartuskim, a część wschodnia – Kolbudy Dolne – w powiecie gdańskim. Granicę stanowiła rzeka Radunia[16].

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, utworzeniu Wolnego Miasta Gdańska oraz delimitacji granic, cały teren przyszłej gminy znalazł się w granicach Wolnego Miasta Gdańsk ze względu na znaczną przewagę ludności niemieckiej[17]. Obszar gminy włączono do powiatu Danziger Höhe. Siedzibą władz powiatowych był Gdańsk, który znajdował się poza terenem powiatu[18]. 1 września 1939, po przejęciu Wolnego Miasta Gdańska przez Niemcy, powiaty Gdańskie Wyżyny i Gdańskie Niziny zostały ze sobą połączone w powiat Gdańsk Wieś.

30 marca 1945 wszedł w życie Dekret o utworzeniu województwa gdańskiego. W skład nowego województwa wszedł teren gminy[19].

W 1975, po zmniejszeniu województwa gdańskiego, gmina Kolbudy Górne pozostała jego częścią. 20 grudnia 1998 wsie Kolbudy Górne i Kolbudy Dolne zostały oficjalnie połączone, mimo tego nazwa gminy nie została zmieniona[2]. W 1999 gmina Kolbudy Górne stała się częścią powiatu gdańskiego będącego częścią województwa pomorskiego.

Demografia[edytuj]

Nowoczesne budownictwo mieszkaniowe w Kowalach

Gmina Kolbudy z racji podmiejskiego położenia odnotowała w ostatnich latach wzrost ludności. Szczególnie znaczny wzrost jest notowany w położonej w obrębie Obwodnicy Trójmiasta wsi Kowale, gdzie dynamika wzrostu w latach 2000 i 2010 wyniosła 361,4%. Duża dynamika jest obserwowana również w pozostałych miejscowościach obsługiwanych przez gdańską komunikację miejską – w Otominie w analogicznym okresie liczba ludności wzrosła 292,0%, a w Bąkowie 264,1%. Ponad dwukrotny wzrost w tym okresie nastąpił również w Lublewie Gdańskim – 214,8% i Jankowie Gdańskim – 200,7%. Jedyną wsią, która w tym okresie zanotowała spadek mieszkańców było Bielkówko-Kolonia, gdzie liczba ludności zmniejszyła się o 1 osobę[3].

51% ogółu ludności gminy stanowią kobiety. Nadwyżka kobiet występuje wśród osób w wieku 25-40 lat oraz powyżej 70[3].

Gmina Kolbudy charakteryzuje się społeczeństwem stosunkowo młodym z dużym udziałem osób w wieku 25-35 lat oraz 0-4. Gmina ma wysoki przyrost naturalny (w 2009 wskaźnik był sześć razy większy niż w Polsce). Saldo migracji jest również dodatnie. Do gminy przeprowadzają się głównie ludzie młodzi mieszkający wcześniej na terenie miasta. W latach 2000-2009 migracje z miasta stanowiły ok. 85% zameldowań, natomiast do miast około 70% wymeldowań. Migracje zagraniczne na pobyt stały były nieznaczne. Na ruch rzeczywisty większy wpływ ma saldo migracji[3].



    Liczba ludności gminy Kolbudy
    Źródło: http://www.stat.gov.pl/bdl/app/dane_cechter.display?p_id=372985&p_token=0.5560737567295782

  • Piramida wieku mieszkańców gminy Kolbudy w 2014 roku[1].


Piramida wieku Gmina Kolbudy.png

Gospodarka[edytuj]

Rolnictwo i leśnictwo[edytuj]

Pola uprawne w pobliżu Lublewa Gdańskiego

I sektor ma niewielki udział w zatrudnieniu w gminie Kolbudy[3], pomimo korzystnych warunków przyrodniczych[20]. Rozdrobnione rolnictwo jest dodatkową działalnością mieszkańców[21]. Przyczyną tego stanu jest: bliskość Trójmiasta, szczególnie Gdańska; rozwój usług, zwłaszcza turystyki. Suburbanizacja, zwłaszcza miejscowości leżących bliżej miasta, powoduje brak możliwości rozwoju rolnictwa na terenie znacznej części gminy[22]

Na terenie gminy swoją siedzibę ma Nadleśnictwo Kolbudy, które swym obszarem obejmuje powiat gdański oraz fragmenty ościennych powiatów[23].

Zbiorniki sztuczne elektrowni wodnych zlokalizowanych na terenie gminy nie są wykorzystywane rybacko[24].

Przemysł i budownictwo[edytuj]

Elektrownia wodna w Bielkowie

Mimo iż Kolbudy są gminą wiejską, na jej terenie jest rozwinięty przemysł. Funkcjonujące tu podmioty nie są skierowane na zaspokojenie potrzeb endogenicznych, a ich działalność wykracza poza granice gminy. Najlepiej rozwinięty jest przemysł rolno-spożywczy. Największymi zakładami tej gałęzi przemysłu są: browar Amber, zakłady mięsne Nowak, piekarnia i cukiernia Czernis. Oprócz tej gałęzi istotną rolę w gospodarce odgrywają: przemysł elektroniczny i precyzyjny, przemysł elektromaszynowy, przemysł materiałów budowlanych. W 2009 według bazy REGON na terenie gminy Kolbudy swoją siedzibę miało ponad 200 podmiotów zajmujących się przemysłem oraz ok. 200 zajmujących się budownictwem[3].

Energetyka[edytuj]

Na terenie gminy znajdują się dwie elektrownie wodne: Łapino i Bielkowo. Elektrownia w Bielkowie, wyposażona w dwie turbiny Francisa i jedną turbinę Peltona, ma łączną moc 7,2MW i jest największą elektrownią na Raduni. Łapino ma dwie turbiny Francisa mające moc 2,229 MW[25].

Usługi[edytuj]

Handel i naprawy[edytuj]

Największy udział w liczbie podmiotów gospodarczych zarejestrowanych na terenie gminy mają punkty handlowe i naprawcze[3]. Największym punktem handlowo-usługowym jest gdański oddział Scania Polska S.A. mający siedzibę w Kolbudach[26].

Turystyka[edytuj]

Szlaki turystyczne PTTK w okolicy Otomina

Środowisko geograficzne, szczególnie przyrodnicze, charakteryzuje się znaczną atrakcyjnością turystyczną. W przeciwieństwie do większości terenów województwa, na terenie gminy znajduje się stosunkowo mało jezior, które stanowią podstawowe walory przyrodnicze obszarów młodoglacjalnych. Najbardziej atrakcyjny jest kompleks leśny z dominacją buczyn i lasów dębowo-bukowych z malowniczo położonym wśród lasów Jeziorem Otomińskim, objęty ochroną jako Otomiński Obszar Chronionego Krajobrazu. Na terenie gminy znajdują się dwa rezerwaty przyrody: Bursztynowa Góra i Jar Reknicy[12] będące również atrakcją turystyczną, 3 obszary chronionego krajobrazu i 2 użytki ekologiczne[3]. Z racji ochrony przyrody oraz małej odporności przyrodniczej tereny rezerwatów są dostępne w sposób ograniczony[27].

Przez teren gminy przechodzą 4 szlaki turystyczne PTTK: szlak turystyczny zielony Skarszewski, szlak turystyczny czarny Gór Szymbarskich, szlak turystyczny niebieski Kartuski i szlak turystyczny żółty Bursztynowy. Wszystkie te szlaki przebiegają przez Otomin[28].

Baza noclegowa w 2009 składała się z 8 obiektów noclegowych. Po trzy znajdowały się w Otominie i Łapinie oraz po jednym w Kolbudach i Kowalach[3].

Transport[edytuj]

Nieczynna stacja kolejowa Bielkowo

Transport kolejowy[edytuj]

Przez teren gminy Kolbudy przechodzi nieczynna linia kolejowa nr 229. Na terenie gminy znajduje się jedna stacja kolejowa – Kolbudy oraz trzy przystanki: Bielkowo (przystanek znajduje się w Bielkówku), Pręgowo Gdańskie (w Pręgowie) oraz Łapino Kartuskie (w Łapinie).

Od 2003 na nieczynnej linii kolejowej nr 229 uruchamiane są turystyczne przewozy drezynowe. Baza Kolei Drezynowej znajduje się przy ul. Przemysłowej w Kolbudach obok dawnych zakładów Rugby[29].

Węzeł Kowale

Transport drogowy[edytuj]

Przez teren gminy biegną: Droga krajowa nr 6 oraz Droga wojewódzka nr 221. Obie drogi krzyżują się na Węźle Kowale[3]. Droga wojewódzka nr 221 stanowi główną oś komunikacyjną gminy. Droga ta przechodzi przez Kowale, Bąkowo, Lublewo Gdańskie, Kolbudy oraz Czapielsk, dodatkowo łącząc te miejscowości z Gdańskiem[30].

Transport zbiorowy[edytuj]

Autobus PKS Gdańsk w barwach ZTM Gdańsk na przystanku Otomin Pętla

ZTM Gdańsk obsługuje również trzy miejscowości położone na terenie gminy Kolbudy: Otomin (linie 174 i 574), Kowale (linie 255 i 256) oraz Jankowo (linia 256)[31].

Komunikacja miejska Gminy Pruszcz Gdański obsługuje Bielkowo (linia 846, 847) Bielkówko (linia 847), Kolbudy (linia 847) oraz Lublewo (linia 847)[32].

Infrastruktura techniczna[edytuj]

Sieć elektryczna[edytuj]

Przez obszar gminy przechodzą linie energetyczne: 400 kV – Jankowo – Lublewo, 220 kV – Lisewiec – Pręgowo – Łapino, 110 kV – Lisewiec – Pręgowo – Łapin, 110 kV – GPZ „Gdańsk I” – GPZ-I Straszyn Dolny, 110 kV – GPZ „Gdańsk Chełm” – GPZ-II Straszyn Górny[3].

Sieć wodnokanalizacyjna[edytuj]

Woda dostarczana jest gospodarstwom domowym z głównych ujęć zlokalizowanych na terenie gminy oraz zakupywana jest z wodociągów należących do Saur Neptun Gdańsk. Ścieki odprowadzane są do oczyszczalni Wschód w Gdańsku[3].

Gospodarka odpadami[edytuj]

Odpady komunalne są wywożone do wysypiska położonego w Szadółkach (Gdańsk-Jasień)[3].

Sieć gazowa[edytuj]

Kolbudy, Lublewo, Bielkowo, Bielkówko, Łapino, Pręgowo, Otomin i Kowale są podłączone do sieci gazowej[33]

Kultura[edytuj]

Dom Kultury w Kowalach

Na terenie gminy znajdują się trzy publiczne obiekty kulturowe: Pomieszczenia Referatu Kultury w Kolbudach potocznie zwane „Domem Kultury”, Wiejski Dom Kultury Pręgowo oraz Dom Kultury w Kowalach[3]. Od 2011 na terenie gminy odbywa się festiwal ReFermata. W 2005 w Kolbudach powstała Społeczna Szkoła Muzyczna.

Oświata[edytuj]

W roku 2009/10 w gminie Kolbudy funkcjonowały[3]:

  • 2 gimnazja (Kolbudy i Kowale), w tym 1 niepubliczne;
  • 6 szkół podstawowych (Kolbudy, Bielkówko, Lublewo, Pręgowo, Buszkowy i Kowale) w tym 2 niepubliczne;
  • 7 przedszkoli (Kolbudy, Bielkówko, Bąkowo, Lublewo, Pręgowo, Buszkowy i Kowale), w tym 4 niepubliczne, oraz 1 punkt przedszkolny niepubliczny (Kowale).

Sport[edytuj]

Obiekty sportowe[edytuj]

Na terenie gminy znajduje się 9 obiektów posiadających pełnowymiarowe boisko do piłki nożnej[3]:

  1. stadion Kolbudy, ul. Polna (budynek socjalny, boisko boczne oraz korty tenisowe). Pojemność trybun wynosi 330 miejsc siedzących[34],
  2. boisko piłkarskie w Kowalach, ul Glazurowa 1 (budynek socjalny i boisko),
  3. kompleks sportowy w Łapinie (boisko piłkarskie, boisko do koszykówki),
  4. boisko w Buszkowach,
  5. boisko w Czapielsku,
  6. boisko w Pręgowie,
  7. boisko typu ORLIK Kolbudach (teren ZKPiG Kolbudy),
  8. kompleks sportowo-rekreacyjny w Bąkowie (boisko piłkarskie, boisko do siatkówki),
  9. boisko w Jankowie.

Oprócz tego istnieją obiekty niemające boiska piłkarskiego[35]:

  1. Paintball & Quady,
  2. siłownie,
  3. ośrodki jazdy konnej,
  4. kort tenisowy,
  5. parki wodne z basenami,
  6. strzelnica sportowa.

Piłka nożna[edytuj]

Na terenie gminy swoją siedzibę mają trzy kluby piłkarskie z czego dwa występują w rozgrywkach ligowych organizowanych przez Pomorski Związek Piłki Nożnej z siedzibą w Gdańsku:

  • Gminne Towarzystwo Sportowe Kolbudy – IV liga (rezerwy grają w B klasie)[36],
  • Gminny Klub Sportowy Kowale – Klasa okręgowa[37],
  • Oldboys Kolbudy – Drużyna zgłaszana tylko do Pucharu Polski[38].

Sporty wodne[edytuj]

Na terenie gminy funkcjonuje Klub Żeglarski z siedzibą w przystani nad Jeziorem Kolbudzkim[3].

Taekwondo[edytuj]

W Kolbudach swoją siedzibę ma Klub Sportowy Taekwon Kolbudy, który jest członkiem Polskiego Związku Taekwon-do I.T.F.[39]

Zabytki[edytuj]

Folwark w Bielkowie

Na terenie gminy znajdują się 4 obiekty figurujące na liście Narodowego Instytutu Dziedzictwa:

  • Kościół Parafialny pw. NMP Królowej Polski w Lublewie,
  • Kościół Filialny pw. św. Mikołaja Biskupa w Czapielsku,
  • Kościół Parafialny pw. Bożego Ciała w Pręgowie,
  • Zespół parkowo-folwarczny w Bielkowie.

Ponadto w Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków znajdują się 102 obiekty położone na terenie gminy[40].

Religia[edytuj]

Kościół św. Floriana w Kolbudach

Kościół rzymskokatolicki[edytuj]

Gmina leży na terenie dekanatu Kolbudy i dekanatu Gdańsk-Łostowice, będącego częścią Archidiecezji gdańskiej. Na terenie gminy znajduje się pięć parafii rzymskokatolickich[41].

  1. Parafia św. Kingi w KowalachKowale, plac św. Kingi 1
  2. Parafia Bożego Ciała w PręgowiePręgowo, ul. Kościelna 3
  3. Parafia NMP Królowej Korony Polskiej w Lublewie GdańskimLublewo Gdańskie, ul. Kościelna 6
  4. Parafia św. Floriana w KolbudachKolbudy, ul. Wybickiego 34
  5. Parafia św. Mikołaja w CzapielskuCzapielsk, ul. Jezuicka 2

Oraz kaplica w Jankowie.

Administracja i polityka[edytuj]

Urząd Gminy w Kolbudach

Wójt i Rada Gminy[edytuj]

Na czele gminy stoi wójt oraz piętnastoosobowa rada gminy. Wójtem gminy jest dr Leszek Grombala, historyk i politolog, były wykładowca trójmiejskich uczelni[42]. Przedstawiciele Rady Gminy są wybierani w 8 okręgach wyborczych: po czterech w okręgach 5 (Kowale, Jankowo) i 6 (Kolbudy, Nowiny, Babidół), dwóch w okręgu 1 (Lublewo, Bielkowo) oraz po jednym w okręgach 2 (Bąkowo, Otomin), 3 (Buszkowy, Ostróżki), 4 (Łapino, Czapielsk), 7 (Pręgowo, Lisewiec) i 8 (Bielkówko)[43].

Większość w Radzie Gminy ma KWW Leszka Grombali, które ma 11 mandatów pozostałe 4 mandaty otrzymali kandydaci niezależni[43].

Okręgi wyborcze[edytuj]

Mieszkańcy gminy Kolbudy wybierają przedstawicieli do Parlamentu Europejskiego w okręgu nr 1, przedstawicieli do Sejmu w okręgu nr 25[44] natomiast do Senatu w Okręgu nr 66[45]. Siedzibami komisji wyborczych wszystkich tych okręgów jest Gdańsk[46].

Gminy partnerskie[edytuj]

Przypisy

  1. a b http://www.polskawliczbach.pl/gmina_Kolbudy Gmina Kolbudy, w oparciu o dane GUS.
  2. a b Dz.U. z 1998 r. Nr 156, poz. 1026.
  3. a b c d e f g h i j k l m n o p q r Justyna Przeworska: Strategia rozwoju gminy Kolbudy. Diagnoza demograficzno-gospodarcza (pol.). kolbudy.gd.pl, Październik 2010. [dostęp 2013-08-27].
  4. Jerzy Kondracki: Geografia Regionalna Polski. Warszawa: PWN, 2002, s. 74. ISBN 83-01-13897-1.
  5. Bolesław Augustowski (red.): Pojezierze Kaszubskie. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1976, s. 5-7.
  6. a b Program ochrony środowiska wraz z planem gospodarki odpadami dla gminy Kolbudy na lata 2004 – 2007 z uwzględnieniem perspektywy na lata 2008-2011 Część 1. RAPORT O STANIE ŚRODOWISKA. Gdańsk: Gmina Kolbudy, 2004, s. 9.
  7. a b Studium uwarunkowań i kierunków rozwoju przestrzennego 1999-2005. Kolbudy: Gmina Kolbudy Górne, 1999, s. 11.
  8. a b Program ochrony środowiska wraz z planem gospodarki odpadami dla gminy Kolbudy na lata 2004 – 2007 z uwzględnieniem perspektywy na lata 2008-2011. Gdańsk: Gmina Kolbudy, 2004, s. 7.
  9. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Zmiana Nr 2 (pol.). W: Załącznik nr 1 do Uchwały Nr XXXV/322/2006 Rady Gminy Kolbudy z dnia 29.08.2006 [on-line]. Urząd Gminy Kolbudy, 2006. [dostęp 2013-08-27].
  10. Program ochrony środowiska wraz z planem gospodarki odpadami dla gminy Kolbudy na lata 2004 – 2007 z uwzględnieniem perspektywy na lata 2008-2011 Część 1. RAPORT O STANIE ŚRODOWISKA. Gdańsk: Gmina Kolbudy, 2004, s. 10.
  11. Program ochrony środowiska wraz z planem gospodarki odpadami dla gminy Kolbudy na lata 2004 – 2007 z uwzględnieniem perspektywy na lata 2008-2011 Część 1. RAPORT O STANIE ŚRODOWISKA. Gdańsk: Gmina Kolbudy, 2004, s. 11.
  12. a b Formy ochrony przyrody → Rezerwaty przyrody (pol.). Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Gdańsku. [dostęp 2013-08-27].
  13. Zmiana Nr 2 do Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Kolbudy: Gmina Kolbudy, 2006, s. 17.
  14. Zmiana Nr 2 do Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Kolbudy: Gmina Kolbudy, 2006, s. 25-26.
  15. Portal Mapowy Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Gdańsku (pol.). [dostęp 2013-08-27].
  16. Historia Kolbud i okolic (pol.). kolbudy.pl. [dostęp 2013-08-27].
  17. Eugeniusz Gołąbek: Dzieje okolic Gdańska i Gdyni. Wyd. Mer Rekowski, 2010, s. 214. ISBN 8392367146.
  18. Willkommen bei Gemeindeverzeichnis.de (niem.). gemeindeverzeichnis.de. [dostęp 2013-08-27].
  19. Dz.U. z 1945 r. Nr 11, poz. 57.
  20. Zmiana Nr 2 do Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Kolbudy: Gmina Kolbudy, 2006, s. 12.
  21. Studium uwarunkowań i kierunków rozwoju przestrzennego 1999-2005. Kolbudy: Gmina Kolbudy Górne, 1999, s. 31.
  22. Studium uwarunkowań i kierunków rozwoju przestrzennego 1999-2005. Kolbudy: Gmina Kolbudy Górne, 1999, s. 33.
  23. Nadleśnictwo Kolbudy: Kilka słów o Nadleśnictwie Kolbudy – Informacje ogólne – Nadleśnictwo Kolbudy (pol.). gdansk.lasy.gov.pl. [dostęp 2013-08-27].
  24. Maciej Mickiewicz (red.): Zrównoważone korzystanie z zasobów rybackich na tle ich stanu w 2009 roku. Olsztyn: Instytut Rybactwa Śródlądowego, 2010, s. 48. ISBN 978-83-60111-47-5.
  25. Piotr Sołowiej, Maciej Neugebauer. Przykład wykorzystania energii wodnej na terenie Polski północnej. „Inżynieria Rolnicza”. 9/2008. s. 277-282. 
  26. Scania Polska S.A., Oddział Gdańsk – scania.pl (pol.). scania.pl. [dostęp 2013-08-27].
  27. Studium uwarunkowań i kierunków rozwoju przestrzennego 1999-2005. Kolbudy: Gmina Kolbudy Górne, 1999, s. 24.
  28. Tadeusz Gruszczyński: PTTK – Znakowane Szlaki Turystyczne Województwa Pomorskiego – Szlaki Piesze – Strona Główna (pol.). pomorskie.pttk.pl. [dostęp 2013-08-27].
  29. Judyta Kurowska-Ciechańska, Ariel Ciechański: Koleje. Warszawa: Carta Blanca, 2008, s. 34-37. ISBN 978-83-60887-23-3.
  30. Mapa gmina kolbudy 10.09.gif (pol.). kolbudy.gd.pl. [dostęp 2013-08-27].
  31. Schemat komunikacji miejskiej ZTM Gdańsk w strefie miasta Gdańska (pol.). ztm.gda.pl. [dostęp 2013-08-27].
  32. Gmina Pruszcz Gdański – Autobusy (pol.). pruszczgdanski.pl. [dostęp 2013-08-27].
  33. Studium uwarunkowań i kierunków rozwoju przestrzennego 1999-2005. Kolbudy: Gmina Kolbudy Górne, 1999, s. 12.
  34. Nasze Kolbudy (pol.). naszekolbudy.pl. [dostęp 2013-08-27].
  35. Nasze Kolbudy (pol.). naszekolbudy.pl. [dostęp 2013-08-27].
  36. Skarb – GTS Kolbudy (pol.). 90minut.pl. [dostęp 2013-08-27].
  37. Skarb – GKS Kowale (pol.). 90minut.pl. [dostęp 2013-08-27].
  38. Skarb – Oldboys Kolbudy (pol.). 90minut.pl. [dostęp 2013-08-27].
  39. Nasze Kolbudy (pol.). naszekolbudy.pl. [dostęp 2013-08-27].
  40. Wojewódzka Ewidencja Zabytków (pol.). ochronazabytkow.gda.pl. [dostęp 2013-08-27].
  41. Archidiecezja Gdanska (pol.). diecezja.gda.pl. [dostęp 2013-08-27].
  42. Urząd Gminy Kolbudy – wójt – Kolbudy on-line (pol.). [dostęp 2013-08-27].
  43. a b Rada Gminy Kolbudy – radni – Kolbudy on-line (pol.). [dostęp 2013-08-27].
  44. Wybory 2011 – Geografia (pol.). [dostęp 2013-08-27].
  45. Wybory 2011 – Geografia (pol.). [dostęp 2013-08-27].
  46. Wybory 2011 – Okręgowe Komisje Wyborcze (pol.). [dostęp 2013-08-27].