Krówki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Przełamana na pół krówka produkowana maszynowo – w środku ciągliwa, lepka masa, a na zewnątrz krucha
Kamienica ul. Kanałowa 8–9 (po lewej stronie) i Kolejowa 55–55a w Poznaniu, w latach 30. XX w. siedziba firmy Feliks Pomorski

Krówki (ciągutki mleczne, pomadki mleczne) – rodzaj polskich słodyczy, cukierki mleczne z miękkim, ciągliwym nadzieniem.

Konsystencja krówek wynika z czasu przechowywania po wyprodukowaniu. Krówka świeża jest ciągnąca w całej objętości, natomiast z upływem czasu w wyniku krystalizacji cukru zaczyna kruszeć od zewnątrz.

Krówki wytwarza się z mleka, cukru i masła, które miesza się i gotuje w dużej kadzi. Po kilku godzinach masę wylewa się na stół i studzi. Masa zastyga, po kilku dniach można ją pokroić i zapakować w papier. Krówki pakowane ręcznie są miękkie i ciągnące, a pakowane mechanicznie twardsze i bardziej suche.

Na skalę przemysłową krówki są obecnie wytwarzane w Polsce przez różne firmy, należąc do najbardziej popularnych gatunków typowo polskich słodyczy. Krówki wykorzystuje się w kuchni polskiej do przygotowywania domowej "masy krówkowej" (kajmakowej), używanej m.in. do tradycyjnych wielkanocnych mazurków[1][2].

Lista produktów tradycyjnych[edytuj | edytuj kod]

Krówki wpisane na Listę polskich produktów tradycyjnych Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w kategorii „Wyroby piekarnicze i cukiernicze”:

  • Krówka opatowska” – cukierki wytwarzane od 1980 roku w powiecie opatowskim w województwie świętokrzyskim, wpisane na listę 7 lutego 2011[3]. Produkowane są przy niewielkim udziale maszyn, ręcznie krojone i ręcznie zawijane[3].
  • „Krówka szczecinecka” – cukierki wytwarzane od 1971 roku w Szczecinku w województwie zachodniopomorskim, wpisane na listę 19 stycznia 2016[4].
  • „Wyborowa krówka bełchatowska”– produkt wpisany na listę 30 listopada 2017, woj. łódzkie[5]
  • „Krówka regulicka” – produkt wpisany na listę 15 maja 2020, woj. małopolskie
  • „Krówka mleczna strzyżowska” – produkt wpisany na listę 9 czerwca 2020, woj. podkarpackie

Historia[edytuj | edytuj kod]

Mianem "ojca" tych cukierków określany jest Feliks Pomorski (zm. 1963), który ich wytwarzania miał się nauczyć w dzieciństwie u swego wuja w Żytomierzu. Umiejętności te rozwinął na skalę przemysłową w Poznaniu, gdzie w latach 1921–1929 prowadził fabrykę słodyczy, mającą siedzibę przy ul. Strzeleckiej 9 i Szewskiej 9, a w latach 30. XX wieku przy ul. Kanałowej 9. Cukierki były zawijane w papierki z rysunkiem krowy, co przyczyniło się do szybkiego spopularyzowania nazwy[6]. Po wysiedleniu przez Niemców w okresie okupacji Feliks Pomorski założył wytwórnię krówek w podwarszawskim Milanówku[6]. Fabryka ta spłonęła zaraz po wyzwoleniu, ale rodzina Pomorskich odbudowała ją i ponownie wznowiła produkcję krówek. W 1952 r. przedsiębiorstwo zostało upaństwowione i włączone w strukturę "Przemysłu Terenowego", a następnie stało się częścią "Zakładów 22 Lipca", które zostały utworzone na bazie przedwojennych zakładów E. Wedel. Feliks Pomorski zaczął wówczas produkować krówki w ogrodzie swojego domu w Milanówku, a jego przedsiębiorstwo przejął następnie jego syn, Leszek Pomorski, a następnie wnuk Piotr Pomorski. "Wytwórnia Cukierków L. Pomorski i Syn" istnieje do dziś[7].

Wartości odżywcze[edytuj | edytuj kod]

Wartości odżywcze krówek w 100 g[8]
Wartość energetyczna 425 kcal
Białko 4,3 g
Tłuszcz 10,7 g
Węglowodany 76,1 g
Błonnik pokarmowy 0 g
Sód 97 mg
Potas 266 mg
Wapń 181 mg
Fosfor 130 mg
Żelazo 0,2 mg
Magnez 19 mg
Witamina E 0,00 mg
Tiamina 0,062 mg
Ryboflawina 0,231 mg
Niacyna 0,15 mg
Witamina C 0,00 mg

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. (przepis) Wieńczysława Piórkowska. Mazurek kajmakowy. „Lubuskie Aktualności Rolnicze”. Nr 4/2007. Lubuski Ośrodek Doradztwa Rolniczego. ISSN 1733-9685. [zarchiwizowane z adresu 2014-04-13]. 
  2. (przepis redakcyjny): Mazurek na krówkach. Gotujmy.pl. [dostęp 2012-07-05].
  3. a b Krówka opatowska. W: Lista produktów tradycyjnych (woj. świętokrzyskie) [on-line]. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. [dostęp 2017-04-09].
  4. Krówka szczecinecka. W: Lista produktów tradycyjnych (woj. zachodniopomorskie) [on-line]. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. [dostęp 2017-04-09].
  5. Wyborowa krówka bełchatowska – Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi – Portal Gov.pl. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. [dostęp 2020-03-23].
  6. a b Krówka – polski powód do dumy. finanse.wp.pl, 2013-09-18. [dostęp 2018-06-28].
  7. O firmie. Wytwórnia cukierków L. Pomorski i syn. [dostęp 2016-04-06].
  8. Hanna Kunchanowicz i inni, Wartości odżywcze wybranych produktów spożywczych i typowych potraw, Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 1997, s. 84-85, ISBN 83-200-2099-9.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Adam Grzezak, Wypasiona krówka, polityka.pl z 13 października 2009
  • O firmie. Wytwórnia cukierków L. Pomorski i syn. [dostęp 2016-04-06].