Tomasz Beksiński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tomasz Beksiński
Tomasz Sylwester Beksiński
Tomasz Beksiński
Data i miejsce urodzenia 26 listopada 1958
Sanok
Data i miejsce śmierci 24 grudnia 1999
Warszawa
Przyczyna śmierci samobójstwo
Zawód dziennikarz muzyczny, prezenter radiowy, tłumacz
Edukacja I Liceum Ogólnokształcące im. Komisji Edukacji Narodowej w Sanoku;
Uniwersytet Śląski w Katowicach
Rodzice Zdzisław Beksiński
Zofia Beksińska (z d. Stankiewicz)

Tomasz Sylwester Beksiński[1] (ur. 26 listopada 1958 w Sanoku, zm. 24 grudnia 1999 w Warszawie) – polski dziennikarz muzyczny, prezenter radiowy, tłumacz języka angielskiego.

Życiorys[edytuj]

Urodził się w Sanoku, był synem Zofii (1928–1998) i Zdzisława oraz prawnukiem Władysława i praprawnukiem Mateusza. Jego matką chrzestną była Alina Jankowska, z zaprzyjaźnionej z Beksińskimi rodziny Trendotów[2]. Muzyką interesował się już od 12 roku życia. Szczególną pasję przejawiał do rocka progresywnego, mrocznej muzyki gotyckiej oraz do horrorów. W felietonach wspominał, że po raz pierwszy i ostatni bał się na filmie Kobieta-Wąż, który obejrzał w 1970 roku. Absolwent I Liceum Ogólnokształcącego im. Komisji Edukacji Narodowej w Sanoku z 1977 (w jego klasie był Grzegorz Gajewski)[3]. Przez rok studiował anglistykę na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach, na wydziale zlokalizowanym w Sosnowcu[4].

2 listopada 1988 przeżył katastrofę lotniczą w Białobrzegach pod Rzeszowem, w której zginęła jedna osoba, a kilka zostało poważnie rannych. Nigdy później nie wsiadł do samolotu.

Jego matka Zofia Beksińska zmarła w 1998 roku z powodu tętniaka aorty, a jego ojciec został brutalnie zamordowany w swoim mieszkaniu w 2005 roku.

Dziennikarz muzyczny[edytuj]

Pod koniec lat 70. został dziennikarzem muzycznym i wkrótce stał się jedną z najbardziej charyzmatycznych osobowości wśród polskich prezenterów radiowych. Już jako licealista prowadził szkolny radiowęzeł w Sanoku[5]. Potem jako prezenter muzyczny grał w dyskotekach, np. w klubie „Dedal” w Rzeszowie oraz prowadził cykliczne imprezy dyskotekowe pod nazwą „Super-Video Disco” w Sanoku[4].

Wybór drogi życiowej nie był dziełem przypadku – znany był wśród melomanów jako osoba posiadająca bogaty zbiór płyt, w czasach PRL niektóre z nich, pochodzące z zagranicy, były prawdziwym rarytasem (wiele z nich znalazło się w domu Beksińskich jako zapłata za obrazy, które Zdzisław Beksiński wysyłał za granicę w ramach swego rodzaju handlu wymiennego[6]). Chętnie je udostępniał, dlatego też wielu prezenterów radiowych zabiegało o jego przyjaźń.

Zadebiutował na antenie radiowej w 1982 roku w audycji Marka Niedźwieckiego[4]. Radiowego rzemiosła uczył się od Piotra Kaczkowskiego, Jerzego Kordowicza i Korneliusza Pacudy. Od 1983 prowadził audycję pt. „Na rockową nutę” w Programie I Polskiego Radia[4]. Współpracował z Programem II Polskiego Radia, gdzie od 1985 prowadził autorską audycję „Romantycy muzyki rockowej”, popularyzującą głównie muzykę New romantic. Równolegle prowadził „Klub stereo”, a następnie wraz z Tomaszem Szachowskim „Wieczór płytowy”. Jego ostatnią audycją w Programie II, był program „Czas na Rock”. Po przejściu w 1991 roku do Programu III prowadził audycję z cyklu „Muzyczna poczta UKF” i „Trójka pod księżycem”. Jego nocne autorskie audycje zyskały duże grono słuchaczy i status „kultowych”, będąc starannie opracowanymi całościami słowno-muzycznymi.

Pisał felietony oraz recenzje do czasopisma „Tylko Rock” oraz „Magazynu muzycznego”. Od 1998 roku miał w „Tylko Rocku” stałą rubrykę pod tytułem „Opowieści z Krypty”, gdzie drukowano jego felietony. Ogółem napisał ich 18. Pisał również felietony i reportaże filmowe do czasopisma „Machina”.

Tłumacz[edytuj]

Tomasz Beksiński był tłumaczem języka angielskiego. Przetłumaczył m.in. wszystkie ówczesne filmy o Jamesie Bondzie, Harrym Callahanie i niemal całą twórczość filmową i telewizyjną grupy Monty Pythona, których był gorącym miłośnikiem oraz kilkadziesiąt innych filmów, między innymi: Milczenie owiec, Dzikość serca, Rój, Ktoś mnie obserwuje, Robin Hood – książę złodziei, Czas apokalipsy, Po tragedii Posejdona, Ptasiek, Szklana pułapka, Nie oglądaj się teraz, Drakula, Frankenstein, Zabójcza broń, 1941, Smętarz dla zwierzaków, Wściekłe psy. Współpracował z TVP i firmą ITI.

Tłumaczył również teksty prezentowanych piosenek, np. zespołów: The Cure, Devil Doll, Genesis, Marillion, Iron Maiden, King Crimson, Pink Floyd, The Doors, Ultravox, Joy Division, Lacrimosa, Depeche Mode i The Sisters of Mercy.

Samobójstwo[edytuj]

Grobowiec rodziny Beksińskich (Cmentarz Centralny w Sanoku)

Skłonności samobójcze przejawiał już od czasów młodości – w wieku lat 16 próbował popełnić samobójstwo poprzez otrucie się gazem i zażycie środków nasennych[6]. Dowodem obsesyjnego zainteresowania własną śmiercią jest również fakt, że we wrześniu 1977, w wieku lat 18, rozwiesił w rodzinnym Sanoku własne klepsydry[7][4], których wykonanie zamówił wcześniej w lokalnej drukarni. Przed 1999 rokiem podjął jeszcze co najmniej kilka prób samobójczych; w czasie jednej z nich (w jego warszawskim mieszkaniu) odkręcony gaz uległ samozapłonowi, po czym eksplodował – Beksiński uległ poparzeniom oraz został zraniony fragmentami szyb. W czasie innej z prób uratował go ojciec, który – zaniepokojony milczącym telefonem – przyszedł do jego mieszkania i odnalazł go w stanie śmierci klinicznej, spowodowanym przedawkowaniem środków nasennych[6].

Ostatecznie, 24 grudnia 1999 Tomasz Beksiński popełnił samobójstwo[8] zażywając znaczne ilości leków, wcześniej dwuznacznie zapowiadając je w pesymistycznie podsumowującym współczesną kulturę felietonie w piśmie „Tylko Rock”.

Wolą wyrażoną w testamencie przekazał wszystkie swoje płyty kompaktowe Programowi III PR, a posiadane obrazy autorstwa swojego ojca Zdzisława Muzeum Historycznemu w Sanoku.

Upamiętnienie[edytuj]

W 2000 Telewizja Polska nagrała krótkometrażowy film dokumentalny Dziennik zapowiedzianej śmierci[9]. Film otrzymał Nagrodę Specjalną Festiwalu Mediów „Człowiek w zagrożeniu” (Łódź 2000).

W dniach od 12 do 15 listopada 2009 w Sanoku odbył się festiwal „Love Never Dies, czyli dlaczego pamiętamy Tomka Beksińskiego”. Organizatorami festiwalu byli: Fundacja Beksiński przy współudziale Miasta i Powiatu Sanok oraz Muzeum Historycznego w Sanoku. Podczas spotkania wystąpiły grupy Closterkeller i Fading Colours[10].

W 2009 roku ukazał się album Tomasz Beksiński 1958–1999 (wyd. Fundacja Beksiński, Rzeszów, ISBN 978-83-929805-0-6), na który złożyła się książka autorstwa Sylwii Stępniewskiej, album fotograficzny, wybór wierszy i prac graficznych Tomasza Beksińskiego oraz film dokumentalny o nim, zatytułowany Dr. Jimmy[11].

W 2011 roku ukazał się album „Tomek Beksiński[12][13][14] z udziałem Rafała Błażejewskiego, Macieja Januszko, Marcelego Latoszka, Piotra Chancewicza, Roberta Fijałkowskiego, Pawła Jurkowskiego, Anji Orthodox, Piotra Pniaka, Łukasza Rychlickiego, Tomasz Solnica, Jerzego Styczyńskiego i Wojciecha Waglewskiego.

Festiwal Rocka Progresywnego w Gniewkowie od ósmej edycji (2014) nosi imię Tomasza Beksińskiego[15].

W 2014 ukazała się książka biograficzna o Zdzisławie i Tomaszu Beksińskich pt. Beksińscy. Portret podwójny, autorstwa Magdaleny Grzebałkowskiej[6][16].

Dnia 2 lutego 2015 r. nakładem Agencji Muzycznej Polskiego Radia, pod patronatem Programu III Polskiego Radia, została wydana płyta poświęcona pamięci Tomasza Beksińskiego. Album kompilacyjny Tomasz Beksiński - In Memoriam zawiera 14 utworów artystów, których muzykę dziennikarz prezentował w swoich audycjach (takich jak The Sisters of Mercy, The Legendary Pink Dots, Lacrimosa, Marillion, The Alan Parsons Project, Jethro Tull, Collage, Closterkeller, Camel). Wyboru nagrań dokonali dziennikarze radiowej „Trójki” oraz sympatycy jego programów. W dniu premiery albumu Program 3 poświęcił osobie Beksińskiego część czasu antenowego – wyemitowano m.in. reportaż zatytuowany Romantycy muzyki rockowej, autorstwa Ireneusza Białka[17].

Felietony z cyklu „Opowieści z Krypty”[edytuj]

Felietony publikowane w czasopiśmie „Tylko Rock”:

  • Solsbury Hill – nr 8/1998
  • Martwy krab – nr 9/1998
  • Odsuńcie ode mnie ten komputer goryczy – nr 10/1998
  • Upadek cesarstwa kasetowego – nr 11/1998
  • III Reich'n'roll – nr 12/1998
  • The Michael Douglas syndrome – nr 1/1999
  • Seks dla dorastających – nr 2/1999
  • Kobieta wąż – nr 3/1999
  • Patetyczny bękart – nr 4/1999
  • Shit przyszłości – nr 5/1999
  • Co by tu jeszcze spieprzyć – nr 6/1999
  • Młotek człowiekowi sąsiadem – nr 7/1999
  • Jaszczurka w bidecie – nr 8/1999
  • Simone Choule – nr 9/1999
  • Tylko nie rock! – nr 10/1999
  • Dyskretny urok klasy robotniczej – nr 11/1999
  • Mur – nr 12/1999
  • Fin de siecle – nr 1/2000

Przypisy[edytuj]

  1. Historia rodu Beksińskich. beksinski.com.pl. [dostęp 2015-10-06].
  2. Stanisław Dobrowolski: Kamienica w Sanoku. Edelheitowie, Trendotowie, Jankowscy. Krosno: Ruthenus, 2013, s. 184. ISBN 978-83-7530-234-9.
  3. I Liceum Ogólnokształcące im. Komisji Edukacji Narodowej w Sanoku → Uczniowie → Absolwenci. Strona I LO w Sanoku (1losanok.pl). [dostęp 2015-10-06].
  4. a b c d e Tomasz Beksiński: Nie lubię dyskotek. „Gazeta Sanocka – Autosan”, s. 6, Nr 23 (422) z 10-20 sierpnia 1987. Sanocka Fabryka Autobusów. 
  5. Wacław Drwięga: Liceum w latach 1958–1980. W: Księga pamiątkowa (obchodów 100-lecia Gimnazjum oraz I Liceum Ogólnokształcącego w Sanoku). Sanok: 1980, s. 22.
  6. a b c d Magdalena GrzebałkowskaBeksińscy. Portret podwójny. Strona wydawnictwa Znak (znak.com.pl). [dostęp 2015-10-06].
  7. Dokumenty rodzinne. Dokumenty i archiwalia rodziny Beksińskich. Strony Muzeum Historycznego w Sanoku (muzeum.sanok.pl). [dostęp 2015-10-06].
  8. Tomasz Beksiński nie żyje. WP – Muzyka (muzyka.wp.pl), 1999-12-27. [dostęp 2015-10-06].
  9. Dziennik zapowiedzianej śmierci w bazie filmweb.pl.
  10. Waldemar Och. Kalendarium sanockie 2005-2010. „Rocznik Sanocki 2011”, s. 277, 2011. Towarzystwo Przyjaciół Sanoka i Ziemi Sanockiej. ISSN 0557-2096. 
  11. Tomasz Beksiński 1958 - 1999. Lubimyczytać.pl. [dostęp 2015-10-06].
  12. Grupa WirtualnaG. W. Polska Grupa WirtualnaG. W., Tomek Beksiński na płycie, muzyka.wp.pl, 24 sierpnia 2011 [dostęp 2016-05-01] (pol.).
  13. Redakcja, W hołdzie Nosferatu, album „tOMEk Beksiński” w październiku., NEWSFix Magazine, 26 sierpnia 2011 [dostęp 2016-05-01].
  14. Tomek Beksiński [Digipack] - OME | Muzyka | merlin.pl, merlin.pl [dostęp 2016-05-01].
  15. Festiwal Rocka Progresywnego w Gniewkowie → O festiwalu → Historia. Stowarzyszenie Inicjatyw Niezależnych „PROGRES”. [dostęp 2015-10-06].
  16. BEKSIŃSCY - ojciec i syn przeklęci. wPolityce.pl – Kultura (wPolityce.pl/kultura), 2014-01-29. [dostęp 2015-10-06].
  17. Płyta „Tomasz Beksiński - In Memoriam” pod patronatem Trójki. PolskieRadio.pl – Trójka, 2015-01-29. [dostęp 2015-10-06].

Linki zewnętrzne[edytuj]