Bajazyd II

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Bajazyd II
Ilustracja
Wizerunek herbu
Tugra Bajazyda II
podpis
Sułtan Imperium Osmańskiego
Okres

od 1481
do 25 kwietnia 1512

Koronacja

1481

Poprzednik

Mehmed II Zdobywca

Następca

Selim I Groźny

Dane biograficzne
Dynastia

Osmanowie

Data i miejsce urodzenia

1447/48
Didimoticho

Data śmierci

26 maja 1512

Miejsce spoczynku

Meczet Bajazyda II

Ojciec

Mehmed II Zdobywca

Matka

Emine Gülbahar Hatun

Rodzeństwo

Çem Gehverhan Sultan
Korkut
Mustafa Pasza

Żona

Nigar Hatun
Şirin Hatun
Bülbül Hatun
Ayşe Hatun
Gülruh Hatun
Hüsnüsah Hatun
Gülfem Hatun
Gülbahar Hatun
Ferahsad Hatun
Muhterem Hatun

Dzieci

Selim I Groźny Ahmed
Korkut
Alemsah
Mahmud
Mehmed
Abdullah
Fatma
Ayşe
Kamer
Selçuk
Gehver Muluk

Bajazyd II (ur. 1447/1448 w Didimoticho w Tracji (ówczesne Dimetoka), zm. 26 maja 1512)[1][2]sułtan osmański od 1481 do 1512 roku.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Objęcie władzy[edytuj | edytuj kod]

Imperium Osmańskie w chwili objęcia rządów przez Bajazyda II

Bajazyd II był synem sułtana Mehmeda II i jego konkubiny - greczynki Emine Gülbahar. Po śmierci ojca w 1481 roku (istnieją poważne podejrzenia, iż Bajazyd II nakazał jego otrucie)[3] objął tron dzięki wsparciu Gedika Ahmeda Paszy, wielkiego wezyra. Na początku swojego panowania pokonał pretendenta do tronu - swojego brata Cema (Dżema)[1][3], który po pokonaniu przez Bajezyda uciekł na Rodos do joannitów[2].

Panowanie[edytuj | edytuj kod]

Władca na początku swojego panowania wszedł w konflikt z wielkim wezyrem, który przyłączył do Imperium Osmańskiego Otranto i wbrew instrukcjom władcy kontynuował kampanię we Włoszech[1]. Władca nakazał zamordowanie wezyra, który został przez niego stracony 18 listopada 1482 roku. 3 lipca 1503 Leonardo da Vinci wysłał do niego list, oferując mu swoje usługi inżynierskie. Oferował mu m.in. zbudowanie mostu w Konstantynopolu. Do realizacji przedsięwzięcia jednak nie doszło. Sułtan interesował się kosmografią i filozofią, uważany był za gorliwego muzułmanina[2]. Sułtan zbudował wiele szpitali, meczetów i mostów[2].

Walki z Chrześcijanami[1][edytuj | edytuj kod]

Tuż po śmierci Mehmeda II na bałkańskie posiadłości Osmanów spadł najazd Węgrów, którzy złupili tereny pograniczne i pokonali Turków w kilku mniejszych bitwach[3]. W następnych latach (1483-1487) obowiązywał pięcioletni rozejm między Bajazydem II a królem Maciejem Korwinem (który oskarżył sułtana o jego złamania po ataku na Mołdawię w 1484)[3]. W 1483 roku przyłączył pod bezpośrednią kontrolę Osmanów całość Hercegowiny[2]. W 1484 roku Bajezyd II zaatakował państwo mołdawskie Stefana Wielkiego i zdobył nadczarnomorskie porty - Kilię i Białogród[2][3]. Zdobycie portów sprawiło, iż Imperium Osmańskie uzyskało bezpośrednie połączenie lądowe ze swym wasalem - chanatem Krymskim[2][3]. W 1485 połączone wojska hospodara Mołdawii i władcy państwa polsko-litewskiego Kazimierza Jagiellończyka zadały wojskom sułtana klęskę w bitwie nad jeziorem Katalbuga, a rok później sam tylko Stefan Wielki pokonał Osmanów pod Bil'gary nad Seretem. Przyczyniło się to do zawarcia pokoju mołdawsko-tureckiego w 1486 roku, a w 1489 do dwuletniego rozejmu z Polską-Litwą. Rozejm został przedłużony na trzy lata w 1494 roku przez sułtana i Jana Olbrachta. W międzyczasie Węgrzy pod dowództwem Pála (Pawła) Kinizsi złupili w 1494 roku kraj[3]. W 1497 roku król Polski rozpoczął jednak przygotowania do interwencji na Mołdawii, w wyniku czego sułtan zaczął zbierać tam sporą część swojego wojska oraz odparł polski atak. W maju 1498 roku wojska sułtana w odwecie spustoszyły Podole, a w listopadzie złupione zostały Halicz i Drohobycz. Sułtan prowadził też nierozstrzygniętą wojnę z Republiką Wenecką (1499-1502/1503)[2].

Kampanie w świecie muzułmańskim[edytuj | edytuj kod]

W 1485 roku sułtan przeprowadził atak na mamelucki Egipt, nie odniósł jednak większych sukcesów[1]. Wraz z początkiem XVI wieku narastało zagrożenie ze strony Safawidów, którzy zaczęli planować podbój Anatolii[1]. W 1511 roku doszło do powstania części ludności zachodniej Anatolii, wspieranej przez Persję Isma'ila I, które zostało jednak stłumione[1].

Utrata władzy i śmierć[edytuj | edytuj kod]

25 kwietnia 1512 sułtan został zmuszony do abdykacji (być może toczyła się krótka wojna domowa) przez swojego syna Selima I (który był od 1511 roku gubernatorem Samandıry) na swoją rzecz[1][3]. Sułtan zmarł ponad miesiąc później 26 maja tego samego roku. Został pochowany w Meczecie Bajazyda II w Stambule. Sułtan uważany jest przez historyków za władcę pokojowego, szczególnie w porównaniu z Selimem I Groźnym[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h Bajazyd II, zamki.name [dostęp 2023-07-07].
  2. a b c d e f g h Bayezid II | Biography, History, & Facts | Britannica, www.britannica.com, 22 maja 2023 [dostęp 2023-07-07] (ang.).
  3. a b c d e f g h i Stanisław Rek, Mohacz 1526, Bellona, 2020, s. 28, 72, 105, 107-108, 117, 122-123, 142-143, 149-150, 177, 197, 201, 248-251, 278, 296, ISBN 978-83-11-15845-0 [dostęp 2023-07-07] (pol.).