Mjølner

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mjølner
młot w mitologii nordyckiej
Ilustracja
Współczesny Mjöllnir
Wykonawca Sindri i Brokk
Właściciel Thor
Właściwości rzucony wracał zawsze do ręki

Mjölnir (także Mjǫlnir, Mjollnir, Mjölner, Mjølner, Mjølnir lub Mjølne) – w mitologii nordyckiej młot Thora, boga burzy i piorunów. Według Snorriego Sturlusona został wykuty przez karły o imionach Sindri i Brokk.

Nazwa[edytuj]

Znaczenie słowa Mjölnir jest zwykle tłumaczone jako ten, który miażdży, od czasownika mölva miażdżyć; z tego samego rdzenia pochodzą polskie słowa młot, młócić i łacińskie malleus. Inna teoria łączy tę nazwę z rosyjskim молния (mołnija) i walijskim mellt, oznaczającymi „błyskawica”. Ta teoria utożsamia Mjölnir z piorunem jako bronią boga burzy, podobnie do innych mitologii indoeuropejskich[1].

W tekstach staronordyckich jest określany jako hamarr „młot”, które to słowo w staronordyckim i niektórych współczesnych dialektach norweskich może znaczyć zarówno „młot”, jak i „kamień/skała”, z indoeuropejskiego określenia na „kamień, narzędzie kamienne”, h₂éḱmō; co łączy się z sanskryckim aśman, oznaczającym „kamień, skała, kamienne narzędzie, młot”, a także „błyskawica”[2].

Mjøl we współczesnym norweskim (nynorsk) oznacza dosłownie „mąka” lub „proszek”, więc „Mjølner” może oznaczać „mielący na pył”.

Mitologia nordycka[edytuj]

„Trzeci dar – olbrzymi młot” (1902), Elmer Boyd Smith.

Edda prozaiczna[edytuj]

W Gylfaginning w Eddzie Prozaicznej (Młodszej) Mjölnir jest wymieniany jako jedna z trzech cennych rzeczy posiadanych przez Thora, obok pasa podwajającego jego moc i żelaznych rękawic. Tam też znajduje się informacja, że po śmierci Thora (który zginie w Ragnaröku), jego młot odziedziczą jego synowie: Modi i Magni[potrzebny przypis].

Informacje o pochodzeniu Mjölnira znajdują się w Skáldskaparmál: Loki zakłada się o głowę z Sindrim (lub Eitrim) i jego bratem Brokkrem, że nie zdołają oni stworzyć piękniejszych przedmiotów niż synowie Ivaldiego (karły, które stworzyły cenne rzeczy dla bogów: włócznie Odyna Gungnir i łódź Freja Skíðblaðnir). Mimo że Loki usiłuje im przeszkodzić, karły tworzą Gullinburstiego, dzika dla Freja, Draupnir, złoty pierścień dla Odyna, który codziennie powiela się dziewięciokrotnie, i Mjölnir dla Thora. Lokiemu udaje się uniknąć zapłaty, twierdząc, że karły musiałyby przeciąć jego szyję żeby odebrać głowę, a ta nie była przedmiotem zakładu. Edda opisuje ponadto młot jako broń, którą Thor mógł uderzać tak mocno jak tylko chciał, która rzucona, wracała zawsze do jego ręki i którą mógł w razie potrzeby łatwo schować w kieszeni[potrzebny przypis].

Edda poetycka[edytuj]

Pieśń Þrymskviða w Eddzie poetyckiej opowiada o tym, jak olbrzym Thrym, kradnie Mjölnira i żąda za jego zwrot ręki bogini Freji. Aby odzyskać młot, Loki namawia Thora by przebrał się z Freję i udał, że przyjmuje warunki Thrymra. Podczas wesela olbrzym kładzie Mjölnir na kolanach „panny młodej”, a Thor zrzuca przebranie i zabija młotem Thryma i zebranych gigantów[potrzebny przypis].

Świadectwa archeologiczne[edytuj]

Współczesne użycie[edytuj]

Neopogaństwo[edytuj]

Obecnie Mjöllnir jest ważnym symbolem w Ásatrú i szeroko rozumianym germańskim rekonstrukcjonizmie religijnym. Naszyjniki i tatuaże z motywem młota Thora są często spotykane wśród wyznawców tych ruchów. Także heavy metal, zwłaszcza viking metal i pagan metal, spopularyzowały użycie tego symbolu.

Heraldyka[edytuj]

Mjöllnir bywa używany jako logo, symbol czy godło, najczęściej w Skandynawii.

Przypisy

  1. Turville-Petre, E.O.G. Myth and Religion of the North: The Religion of Ancient Scandinavia. London: Weidfeld and Nicoson, 1998. s. 81.
  2. Julius Pokorny, Indogermanisches etymologisches Wörterbuch (1959).