Nadieżda Krupska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Nadieżda Krupska
Надежда Константиновна Крупская
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 26 lutego 1869
Petersburg
Data i miejsce śmierci 27 lutego 1939
Moskwa
Nadezhda Krupskaya's signature.png
Odznaczenia
Order Lenina Order Czerwonego Sztandaru Pracy

Nadieżda Konstantinowna Krupska (ur. 26 lutego 1869 w Petersburgu, zm. 27 lutego 1939 w Moskwie) – żona Włodzimierza Lenina od 1897 roku, rosyjska działaczka komunistyczna, pedagog.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pochodziła z rodziny oficerskiej. Za działalność opozycyjną została aresztowana w 1896, od 1898 była członkinią Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji, w tym samym roku została skazana na 3 lata zesłania – sama wybrała Szuszenskoje, gdzie wówczas przebywał Lenin. Od 1901 już jako żona towarzyszyła mu w wyjazdach zagranicznych, podczas których wspierała go jako sekretarka i rzeczniczka. Po rewolucji październikowej działała w radzieckiej oświacie. Od 1917 członkini Ludowego Komisariatu Oświaty, w latach 1920–1929 przewodnicząca Głównego Komitetu Polityczno-Oświatowego. Zwolenniczka wychowania przez pracę.

W ostatnim okresie życia męża przekazywała jego antystalinowskie teksty Lwu Trockiemu, potem współpracowała z antystalinowską opozycją. Protestowała przeciwko mumifikacji zwłok Lenina i umieszczeniu ich w Mauzoleum Lenina.

Po śmierci męża stała się stronniczką Grigorija Zinowiewa i Lwa Kamieniewa.

W latach 1924 – 27 była członkiem Centralnej Komisji Kontrolnej (CKK) RKP(b)/WKP(b), w tym od 2 czerwca 1924 do 18 grudnia 1925 członkiem jej Prezydium, a od 19 grudnia 1927 do śmierci członkiem KC WKP(b) i od 1929 do śmierci zastępcą ludowego komisarza oświaty RFSRR. Odznaczona Orderem Lenina (8 marca 1933) i Orderem Czerwonego Sztandaru Pracy[1]

Zmarła 27 lutego 1939[2] w Moskwie, według niektórych źródeł otruta z polecenia Józefa Stalina.

Prace[edytuj | edytuj kod]

Główne dzieła:

  • Narodnoje obrazowanije i diemokratija (1915, wyd. pol. Praca i wychowanie 1959);
  • Wspomnienia o Leninie (1957, wyd. pol. 1958);
  • Wybór pism pedagogicznych (1951).

Nadieżda Krupska w rodzinie Włodzimierza Lenina[edytuj | edytuj kod]

 
 
Dymitr (Mojsze) Blank
 
Johann Gottlieb Großschopf
 
Anna z d. Estedt
 
 
 
 
 
 
 
 
Wasilij Uljanow
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Aleksander (Izrael) Blank
(1801/1804–1870)
 
 
 
 
 
Anna z d. Großschopf
(1810–1838)
 
 
 
 
Anna z d. Smirnow
 
 
 
Nikołaj Uljanow
(1770–1838)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Maria z d. Blank
(1835–1916)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Ilja Uljanow
(1831–1886)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Dmitrij Uljanow
(1874—1943)
 
Aleksander Uljanow
(1866—1887)
 
Włodzimierz Lenin
(1870—1924)
 
Nadieżda Krupska
(1869—1939)
 
Olga Uljanowa
(1871—1891)
 
Anna Uljanowa
(1864—1935)
 
Maria Uljanowa
(1878—1937)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Olga Uljanowa
(1922–2011)


Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Od 24 listopada 1961 do 2 października 1990 była patronką ulicy w Warszawie na terenie dzielnicy Wola[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Przewodnik po historii Partii Komunistycznej i ZSRR (ros.)
  2. Zgon wdowy po Leninie. „Gazeta Lwowska”, s. 1, Nr 48 z 1 marca 1939. 
  3. Uchwała nr 28 Rady Narodowej Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 24 listopada 1961 r. w sprawie nadania nazw ulicom, "Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy, Warszawa, dnia 20 grudnia 1961 r., nr 22, poz. 96, s. 2; Uchwała Nr VI/33/90 Rady Dzielnicy-Gminy Warszawa Wola z dnia 2 października 1990 r. w sprawie: zmiany nazwy ulic.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Diane Ducret, Kobiety dyktatorów, Wydawnictwo Znak, Kraków, 2012, ​ISBN 978-83-240-1884-0​, tłum. Maria Rostworowska
  • Miloš Mikeln, Stalin; Tytuł oryginału słoweńskiego: Staljin, življenjska pot samodrżca; Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1990, ​ISBN 83-11-07757-6