Nadieżda Krupska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Nadieżda Krupska
Надежда Константиновна Крупская
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 26 lutego 1869
Petersburg
Data i miejsce śmierci 27 lutego 1939
Moskwa
Nadezhda Krupskaya's signature.png
Odznaczenia
Order Lenina Order Czerwonego Sztandaru Pracy

Nadieżda Konstantinowna Krupska (ur. 26 lutego 1869 w Petersburgu, zm. 27 lutego 1939 w Moskwie) – żona Włodzimierza Lenina od 1897 roku, rosyjska działaczka komunistyczna, pedagog.

Życiorys[edytuj]

Pochodziła z rodziny oficerskiej. Za działalność opozycyjną została aresztowana w 1896, od 1898 była członkinią Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji, w tym samym roku została skazana na 3 lata zesłania – sama wybrała Szuszenskoje, gdzie wówczas przebywał Lenin. Od 1901 już jako żona towarzyszyła mu w wyjazdach zagranicznych, podczas których wspierała go jako sekretarka i rzeczniczka. Po rewolucji październikowej działała w radzieckiej oświacie. Od 1917 członkini Ludowego Komisariatu Oświaty, w latach 1920–1929 przewodnicząca Głównego Komitetu Polityczno-Oświatowego. Zwolenniczka wychowania przez pracę.

W ostatnim okresie życia męża przekazywała jego antystalinowskie teksty Lwu Trockiemu, potem współpracowała z antystalinowską opozycją. Protestowała przeciwko mumifikacji zwłok Lenina i umieszczeniu ich w Mauzoleum Lenina.

Po śmierci męża stała się stronniczką Grigorija Zinowiewa i Lwa Kamieniewa.

W latach 1924 – 27 była członkiem Centralnej Komisji Kontrolnej (CKK) RKP(b)/WKP(b), w tym od 2 czerwca 1924 do 18 grudnia 1925 członkiem jej Prezydium, a od 19 grudnia 1927 do śmierci członkiem KC WKP(b) i od 1929 do śmierci zastępcą ludowego komisarza oświaty RFSRR. Odznaczona Orderem Lenina (8 marca 1933) i Orderem Czerwonego Sztandaru Pracy[1]

Zmarła 27 lutego 1939[2] w Moskwie, według niektórych źródeł otruta z polecenia Józefa Stalina.

Prace[edytuj]

Główne dzieła:

  • Narodnoje obrazowanije i diemokratija (1915, wyd. pol. Praca i wychowanie 1959);
  • Wspomnienia o Leninie (1957, wyd. pol. 1958);
  • Wybór pism pedagogicznych (1951).

Nadieżda Krupska w rodzinie Włodzimierza Lenina[edytuj]

 
 
Dymitr (Mojsze) Blank
 
Johann Gottlieb Großschopf
 
Anna z d. Estedt
 
 
 
 
 
 
 
 
Wasilij Uljanow
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Aleksander (Izrael) Blank
(1801/1804–1870)
 
 
 
 
 
Anna z d. Großschopf
(1810–1838)
 
 
 
 
Anna z d. Smirnow
 
 
 
Nikołaj Uljanow
(1770–1838)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Maria z d. Blank
(1835–1916)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Ilja Uljanow
(1831–1886)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Dmitrij Uljanow
(1874—1943)
 
Aleksander Uljanow
(1866—1887)
 
Włodzimierz Lenin
(1870—1924)
 
Nadieżda Krupska
(1869—1939)
 
Olga Uljanowa
(1871—1891)
 
Anna Uljanowa
(1864—1935)
 
Maria Uljanowa
(1878—1937)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Olga Uljanowa
(1922–2011)


Przypisy

Bibliografia[edytuj]

  • Diane Ducret, Kobiety dyktatorów, Wydawnictwo Znak, Kraków, 2012, ISBN 978-83-240-1884-0, tłum. Maria Rostworowska
  • Miloš Mikeln, Stalin; Tytuł oryginału słoweńskiego: Staljin, življenjska pot samodrżca; Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1990, ISBN 83-11-07757-6