Nieman

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Nieman
Ilustracja
Ruiny zamku
Herb
Herb
Państwo  Rosja
Powierzchnia 14 km²
Wysokość 20 m n.p.m.
Populacja (2017)
• liczba ludności

10 931[1]
Nr kierunkowy 40162
Kod pocztowy 238710
Położenie na mapie obwodu kaliningradzkiego
Mapa lokalizacyjna obwodu kaliningradzkiego
Nieman
Nieman
Położenie na mapie Rosji
Mapa lokalizacyjna Rosji
Nieman
Nieman
Ziemia55°02′N 22°02′E/55,033333 22,033333
Strona internetowa
Portal Portal Rosja

Nieman, Ragneta[2] (ros. Неман, niem. hist. Ragnit, lit. Ragainė) – miasto w Rosji, w obwodzie kaliningradzkim, siedziba administracyjna rejonu niemanskiego. W 2005 roku liczyło 12,4 tys. mieszkańców.

Miejscowość położona jest na lewym brzegu rzeki Niemen, przy granicy z Litwą, ok. 8 km na wschód od Sowiecka.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Chorągiew komturii ragneckiej w bitwie pod Grunwaldem

Miasto założone na miejscu pruskiego grodu, który był centralnym ośrodkiem pruskiej krainy Skalowii, zdobytego w 1277 przez Krzyżaków. W latach 1397–1409[3] Krzyżacy zbudowali zamek nazwany Landeshutte będący siedzibą komturii. Nazwa ta jednak nie przyjęła się i miejsce nazywano Ragnit (pol. Ragneta) od nazwy lokalnej rzeki, dopływu Niemna. Komturia ragnecka zaliczała się do Prus Dolnych i w związku z tym podlegała wielkiemu marszałkowi w Królewcu. W bitwie pod Grunwaldem brała udział chorągiew z "miasta i komturii Ragnety", którą dowodził Fryderyk von Zollern, co zawarł Jan Długosz w dziele Banderia Prutenorum.

Ragneta w XVII w.

Pomiędzy 1466 a 1657 lenno Królestwa Polskiego. Wokół zamku powstała osada, która w 1722 uzyskała prawa miejskie. Miejscowość była niszczona przez Tatarów (1656), Szwedów (1678), Rosjan (1757) i Francuzów (1807)[4]. W 1892 otwarto połączenie kolejowe do Tylży.

Miasto leży na obszarze tzw. Małej Litwy i ze względu na dużą mniejszość litewską zamieszkującą okoliczne tereny było ważnym ośrodkiem kultury litewskiej. Po wydanym po powstaniu styczniowym zakazie używania języka litewskiego w Imperium Rosyjskim, w Ragnecie drukowano książki w języku litewskim, przemycane później na tereny Litwy przez tzw. Knygnešiai (dosłownie "tragarze książek").

Podczas II wojny światowej w okresie październik 1944 – styczeń 1945 Ragneta leżała na linii frontu, który przebiegał wzdłuż rzeki Niemen, jednak pomimo tego miasto doznało stosunkowo niewielkich zniszczeń wojennych. 19 stycznia 1945 miasto zostało zdobyte przez oddziały 3 Frontu Białoruskiego. Po wojnie miasto włączono do ZSRR. W 1946 r. nazwa miasta została zmieniona na Nieman.

Kościół przebudowany na cele świeckie

Do czasów współczesnych zachował się zrujnowany zamek krzyżacki, przebudowany na cele świeckie XVIII-wieczny kościół ewangelicki oraz część przedwojennej zabudowy miejskiej.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Zamek krzyżacki - ceglana warownia zbudowana w stylu gotyckim w latach 1397-1409 na miejscu wcześniejszej fortyfikacji i miała za zadanie chronić państwo Zakonu Krzyżackiego od północy. Zamek jest przykładem jednej z późniejszych warowni krzyżackich. Zamek został zbudowany na planie czworoboku z fosą od strony przedzamcza nad którą przerzucono most zwodzony, o czym świadczy wzmianka z 1412 roku[5]. Zamek obecnie znajduje się w ruinie.
  • Wieża Bismarcka z 1912 roku (w ruinie)
  • Pomnik ofiar I wojny światowej z 1924 roku autorstwa Hermanna Bracherta, ulica Podgrnaya 8

Związani z miastem[edytuj | edytuj kod]

Współpraca[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Georg Dehio, Handbuch der Deutschen Kunstdenkmäler, neu bearb. von Ernst Gall, Deutschordensland Preussen, unter Mitw. von Bernhard Schmid und Grete Tiemann, München; Berlin, Deutscher Kunstverlag, 1952
  • Handbuch der historischen Stätten, Ost- und Westpreussen, hrsg. von Erich Weise, Stuttgart, Kröner, 1981, ​ISBN 3-520-31701-X​ (unveränd. Nachdr. d. 1. Aufl. 1966)
  • Andrzej Rzempołuch, Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich, Olsztyn: Remix, 1992, ISBN 83-900155-1-X, OCLC 833969011.
  • Dehio-Handbuch der Kunstdenkmäler West- und Ostpreussen. Die ehemaligen Provinzen West- und Ostpreussen (Deutschordensland Preussen) mit Bütower und Lauenburger Land, bearb. von Michael Antoni, München; Berlin, Dt. Kunstverl., 1993, ​ISBN 3-422-03025-5
  • Vadim Jur'evič Kurpakov, Kaliningradskaja oblast. Putevoditel, Kaliningrad, Terra Baltika, 2007, ​ISBN 978-5-98777-012-2

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. http://www.gks.ru/free_doc/doc_2017/bul_dr/mun_obr2017.rar
  2. egzonim wariantowy przyjęty na 79. posiedzeniu KSNG [1]
  3. O zamkach konwentualnych państwa zakonnego w Prusach na marginesie najnowszej książki Tomasza Torbusa, Zapiski Historyczne, 79, z. 4, 2014 | Janusz Trupinda - Academia.ed..., www.academia.edu [dostęp 2017-11-25] (ang.).
  4. https://www.ostpreussen.net/ostpreussen/orte.php?_l=2&bericht=1163
  5. Sławomir Jóźwiak, Janusz Trupinda, Budowa krzyżackiego zamku komturskiego w Ragnecie w końcu XIV i na początku XV wieku i jego układ przestrzenny, Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, R. 57: 2009, nr 3–4