Nieman

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Nieman
Ilustracja
Ruiny zamku
Herb
Herb
Państwo  Rosja
Powierzchnia 14 km²
Wysokość 20 m n.p.m.
Populacja (2015)
• liczba ludności

11 346
Nr kierunkowy 40162
Kod pocztowy 238710
Położenie na mapie obwodu kaliningradzkiego
Mapa lokalizacyjna obwodu kaliningradzkiego
Nieman
Nieman
Położenie na mapie Rosji
Mapa lokalizacyjna Rosji
Nieman
Nieman
Ziemia55°02′N 22°02′E/55,033333 22,033333
Strona internetowa
Portal Portal Rosja
Chorągiew komturii ragneckiej w bitwie pod Grunwaldem

Nieman, Ragneta[1] (ros. Неман, niem. hist. Ragnit, lit. Ragainė) – miasto w Rosji, w obwodzie kaliningradzkim, siedziba administracyjna rejonu niemanskiego. W 2005 roku liczyło 12,4 tys. mieszkańców.

Miejscowość położona jest na lewym brzegu rzeki Niemen, przy granicy z Litwą, ok. 8 km na wschód od Sowiecka.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miasto założone na miejscu pruskiego grodu, który był centralnym ośrodkiem pruskiej krainy Skalowii, zdobytego w 1277 przez Krzyżaków. W latach 1397–1409[2] Krzyżacy zbudowali zamek nazwany Landeshutte będący siedzibą komturii. Nazwa ta jednak nie przyjęła się i miejsce nazywano Ragnit (pol. Ragneta) od nazwy lokalnej rzeki, dopływu Niemna. Komturia ragnecka zaliczała się do Prus Dolnych i w związku z tym podlegała wielkiemu marszałkowi w Królewcu. W bitwie pod Grunwaldem brała udział chorągiew z "miasta i komturii Ragnety", którą dowodził Fryderyk von Zollern, co zawarł Jan Długosz w dziele Banderia Prutenorum. Wokół zamku powstała osada, która w 1722 uzyskała prawa miejskie. W 1892 otwarto połączenie kolejowe do Tylży. Podczas II wojny światowej w okresie październik 1944 – styczeń 1945 Ragneta leżała na linii frontu, który przebiegał wzdłuż rzeki Niemen, jednak pomimo tego miasto doznało stosunkowo niewielkich zniszczeń wojennych. 19 stycznia 1945 miasto zostało zdobyte przez oddziały 3 Frontu Białoruskiego. Po wojnie miasto włączono do ZSRR. W 1946 r. nazwa miasta została zmieniona na Nieman.

Miasto, ze względu na bliskość Litwy i dużą mniejszość litewską zamieszkującą okoliczne tereny było ważnym ośrodkiem kultury litewskiej. Po wydanym po powstaniu styczniowym zakazie używania języka litewskiego w Imperium Rosyjskim, w Ragnecie drukowano książki w języku litewskim, przemycane później na tereny Litwy przez tzw. Knygnešiai (dosłownie "tragarze książek").

Do czasów współczesnych zachował się zrujnowany zamek krzyżacki, przebudowany na cele świeckie XVIII-wieczny kościół ewangelicki oraz część przedwojennej zabudowy miejskiej.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Zamek krzyżacki - ceglana warownia zbudowana w stylu gotyckim w latach 1397-1409 na miejscu wcześniejszej fortyfikacji i miała za zadanie chronić państwo Zakonu Krzyżackiego od północy. Zamek jest przykładem jednej z późniejszych warowni krzyżackich. Zamek został zbudowany na planie czworoboku z fosą od strony przedzamcza nad którą przerzucono most zwodzony, o czym świadczy wzmianka z 1412 roku[3]. Zamek obecnie znajduje się w ruinie.
  • Wieża Bismarcka z 1912 roku (w ruinie)
  • Pomnik ofiar I wojny światowej z 1924 roku autorstwa Hermanna Bracherta, ulica Podgrnaya 8

Związani z miastem[edytuj | edytuj kod]

Współpraca[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Georg Dehio, Handbuch der Deutschen Kunstdenkmäler, neu bearb. von Ernst Gall, Deutschordensland Preussen, unter Mitw. von Bernhard Schmid und Grete Tiemann, München; Berlin, Deutscher Kunstverlag, 1952
  • Handbuch der historischen Stätten, Ost- und Westpreussen, hrsg. von Erich Weise, Stuttgart, Kröner, 1981, ​ISBN 3-520-31701-X​ (unveränd. Nachdr. d. 1. Aufl. 1966)
  • Andrzej Rzempołuch, Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich, Olsztyn: Remix, 1992, ISBN 83-900155-1-X, OCLC 833969011.
  • Dehio-Handbuch der Kunstdenkmäler West- und Ostpreussen. Die ehemaligen Provinzen West- und Ostpreussen (Deutschordensland Preussen) mit Bütower und Lauenburger Land, bearb. von Michael Antoni, München; Berlin, Dt. Kunstverl., 1993, ​ISBN 3-422-03025-5
  • Vadim Jur'evič Kurpakov, Kaliningradskaja oblast. Putevoditel, Kaliningrad, Terra Baltika, 2007, ​ISBN 978-5-98777-012-2

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. egzonim wariantowy przyjęty na 79. posiedzeniu KSNG [1]
  2. O zamkach konwentualnych państwa zakonnego w Prusach na marginesie najnowszej książki Tomasza Torbusa, Zapiski Historyczne, 79, z. 4, 2014 | Janusz Trupinda - Academia.ed..., www.academia.edu [dostęp 2017-11-25] (ang.).
  3. Sławomir Jóźwiak, Janusz Trupinda, Budowa krzyżackiego zamku komturskiego w Ragnecie w końcu XIV i na początku XV wieku i jego układ przestrzenny, Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, R. 57: 2009, nr 3–4