Niemen

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy rzeki. Zobacz też: Niemen.
Niemen
Ilustracja
Niemen w okolicach Jurborku (2009)
Kontynent Europa
Państwo  Białoruś
 Litwa
 Rosja
Rzeka
Długość 937 km
Powierzchnia zlewni 98,2 tys. km²
Średni przepływ 616 m³/s przy ujściu
Źródło
Miejsce okolice Mińska
Wysokość 177 m n.p.m.
Współrzędne 53°28′12,4″N 27°21′56,9″E/53,470100 27,365800
Ujście
Recypient Zalew Kuroński
Współrzędne 55°20′12,8″N 21°14′57,1″E/55,336900 21,249200
Mapa
Mapa rzeki
Położenie na mapie Europy
Mapa konturowa Europy, w centrum znajduje się punkt z opisem „źródło”, powyżej na lewo znajduje się również punkt z opisem „ujście”
Niemen koło Olity
Niemen na trasie MińskNowogródek

Niemen (biał. НёманNioman, lit. Nemunas i, ros. НеманNieman, niem. Memel) – rzeka płynąca przez Białoruś, Litwę i Rosję (obwód kaliningradzki) o długości 937 km[1]. Wypływa z okolic Mińska. W górnym biegu ma kręty, meandrujący przebieg, w dolnym tworzy zakola i progi. Dzieli się na dwa ramiona (Matrosowkę i Rusnė), uchodzi ośmioramienną deltą do Zalewu Kurońskiego (Morze Bałtyckie).

Największe miasta położone nad Niemnem to Grodno, Druskieniki, Olita, Kowno i Sowieck. Niegdyś rzeka była żeglowna na odcinku 670 km, od Bielicy do ujścia[2]. ale wybudowana w latach 1955-1959 zapora wodna w Kownie, tworząca Zbiornik Kowieński, przerwała żeglowność Niemna - przy zaporze nie ma śluzy. Dzięki systemowi kanałów górna część Niemna (powyżej Zbiornika Kowieńskiego) ma połączenie z dorzeczem Dniepru (przez Kanał Ogińskiego z Prypecią) i dorzeczem Wisły (przez Kanał Augustowski),natomiast dolna część z Kłajpedą (Kanał Kłajpedzki)[1] i przez Kanał Polesski z rzeką Pregołą.

Ważniejsze dopływy prawe:

lewe:

Historia[edytuj | edytuj kod]

Niemen stanowił główną rzekę Wielkiego Księstwa Litewskiego, jednak jego dolny bieg i ujście znajdowało się w granicach państwa krzyżackiego oraz kolejnych państw w Prusach.

Po III rozbiorze Polski stanowił rzekę graniczną między zaborem pruskim, a rosyjskim. Od 1807 roku, gdy na terenie części zaboru pruskiego utworzono Księstwo Warszawskie, a później Królestwo Polskie (kongresowe), na Niemnie biegła granica z ziemiami włączonymi do Rosji, tzw. ziemiami zabranymi.

W dniach 23–28 września 1920 roku w rejonie Niemna miała miejsce jedna z największych bitew wojny polsko-bolszewickiej (1919–1921) między jednostkami Wojska Polskiego pod dowództwem Józefa Piłsudskiego a wojskami sowieckimi pod dowództwem Michaiła Tuchaczewskiego, zakończona zwycięstwem Polaków i wycofaniem się Rosjan.

Niemen w sztuce[edytuj | edytuj kod]

Niemen często stanowił motyw w malarstwie, literaturze i poezji. Zobacz np.:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j k l Niemen, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2019-07-13].
  2. Neman River, Encyclopedia Britannica [dostęp 2019-07-13] (ang.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]