ORP S-3

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
ORP S-3
Historia
Stocznia British Power Boat, Hythe
 Marynarka Wojenna
Wejście do służby 28 lipca 1940
Wycofanie ze służby 20 maja 1943
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność 24 ts standardowa
31 ts pełna
Długość 19,20 m
Szerokość 5,00 m
Zanurzenie 1,30 m
Napęd
2 silniki Rolls-Royce Merlin o mocy po 1100 KM
Prędkość 40 węzłów (na próbach)
Uzbrojenie
1 działko kal. 20 mm
4 km-y kal. 7,7 mm
bomby głębinowe
Załoga 11 osób

ORP S-3 (oznaczenia brytyjskie MA/SB 45, MGB 45) − polski ścigacz artyleryjski z okresu II wojny światowej, jeden z dwu typu British Power Boat 63' przejętych przez emigracyjną Marynarkę Wojenną w 1940 roku, pozostający w służbie do 1943 roku.

Historia[edytuj | edytuj kod]

ORP S-2 i S-3 zostały zaoferowane Kierownictwu Marynarki Wojennej w zamian za jeden ze ścigaczy torpedowych, pochodzących z przedwojennego zamówienia w stoczni J. Samuel White w Cowes. Noszące oznaczenia brytyjskie MA/SB 44 i 45 (skrót od Motor Anti/Submarine Boat) jednostki były z kolei dwoma z sześciu budowanych w przedsiębiorstwie British Power Boat w Hythe dla państw skandynawskich: Szwecji i Norwegii, przejętymi po wybuchu wojny przez Royal Navy. S-3 został obsadzony przez polską załogę 28 lipca 1940 roku, a jego pierwszym dowódcą był podporucznik marynarki Andrzej Jaraczewski. Od stycznia 1941 roku, po zmianie oznaczeń brytyjskich, nosił równoległe oznaczenia MGB 45 (od Motor Gun Boat). Część autorów, np. Stanisław M. Piaskowski, podaje dla ścigacza nazwę "Wyżeł", ale nie znajduje to potwierdzenia w oficjalnych dokumentach.

S-3, razem z S-1 i bliźniaczym S-2 wszedł w skład 3. Flotylli MGB stacjonującej w Fowey. Do podstawowych zadań działających na kanale La Manche ścigaczy należała ochrona własnych konwojów przybrzeżnych i wypady ofensywne w kierunku wybrzeży okupowanej Francji. W pierwszym okresie służby S-2 i S-3 były intensywnie wykorzystywane także jako patrolowce przybrzeżne. 23 września 1940 roku były w składzie osłony pancernika HMS "Revenge" podczas bombardowania Cherbourga.

Przez kolejne niemal trzy lata S-3 działał na wodach przybrzeżnych, kilkakrotnie wchodząc w kontakt bojowy z przeciwnikiem. Ulegał także awariom: 4 września 1940 roku wszedł na mieliznę i uszkodził jeden z wałów napędowych, 25 października tegoż roku detonowała pod nim mina magnetyczna, 17 czerwca 1941 roku wszedł na skały, zaś 16 stycznia 1942 roku, podczas ataku na niemiecki patrolowiec w rejonie Boulogne, doznał uszkodzeń konstrukcji. Ostatecznie został zwrócony Brytyjczykom 20 maja 1943 roku w Dover. Przekazany w 1945 roku w ręce prywatne, istniał jeszcze pod koniec lat 80. XX wieku. Polska załoga obsadziła wkrótce wydzierżawiony od Royal Navy MGB 113, pod polskim oznaczeniem S-4.

Opis konstrukcji[edytuj | edytuj kod]

ORP S-3 był ścigaczem artyleryjskim o kadłubie długości całkowitej 19,2 m i szerokości maksymalnej 5 m. Wyporność standardowa wynosiła 24 tony angielskie (ts), pełna około 31 ts. Napęd stanowiły dwa silniki benzynowe Rolls-Royce Merlin, o mocy 1100 KM każdy. Szybkość maksymalna na próbach wynosiła 40 węzłów, w służbie nie przekraczała 36 węzłów.

Początkowe uzbrojenie składało się z pojedynczego działka Oerlikon kal. 20 mm na pokładzie rufowym i czterech karabinów maszynowych Lewis kal. 7,7 mm w wieżyczkach na śródokręciu oraz bomb głębinowych. Po przezbrojeniu ścigacz otrzymał obok Oerlikona jeden zdwojony wielkokalibrowy karabin maszynowy Vickers kal. 12,7 mm w wieżyczce typu Frazer-Nash i dwa podwójne karabiny Lewis na podstawach kolumnowych na burtach. Ponadto miał możliwość postawienia do 18 małych min morskich po 30 kg.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stanisław M. Piaskowski: Okręty Rzeczypospolitej Polskiej 1920-1946. Warszawa: 1996. ​ISBN 83-900217-2-3​.
  • Marek Twardowski: Polskie ścigacze w II wojnie światowej. "Morza, Statki i Okręty" nr 3/1998. ISSN 1426-529X.