Ornitomim

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ornitomim
Ornithomimus
Marsh, 1890
szkielet Ornithomimus edmontonicus (Royal Ontario Museum, Toronto)
szkielet Ornithomimus edmontonicus (Royal Ontario Museum, Toronto)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada zauropsydy
Podgromada diapsydy
Nadrząd dinozaury
Rząd dinozaury gadziomiedniczne
Podrząd teropody
Infrarząd tetanury
(bez rangi) celurozaury
Nadrodzina ornitomimozaury
Rodzina ornitomimy
Rodzaj Ornitomim
Portal Portal Dinozaury

Ornitomim (Ornithomimus) – roślinożerny dinozaur z grupy ornitomimozaurów (Ornithomimosauria); jego nazwa znaczy "naśladowca ptaka"

Żył w okresie późnej kredy (ok. 71-65 mln lat temu) na terenach Ameryki Północnej. Długość ciała ok. 3,5 m, wysokość ok. 2 m, masa ok. 100-150 kg. Jego szczątki znaleziono w USA i w Kanadzie.

Był jednym z najszybszych dinozaurów. Osiągał prędkość do 80 km/h.

Gatunki ornitomima:

  • Ornithomimus velox (Marsh, 1890)
  • Ornithomimus edmontonicus (Sternberg, 1933)

Zelenitsky i współpracownicy (2012) opisali trzy szkielety przedstawicieli gatunku O. edmontonicus (dwóch dorosłych i jednego młodego) odkrytych w kanadyjskiej prowincji Alberta z zachowanymi śladami piór; ornitomim jest tym samym pierwszym przedstawicielem rodziny Ornithomimidae i pierwszym północnoamerykańskim dinozaurem, u którego potwierdzono występowanie piór. U osobnika młodego i jednego z osobników dorosłych występują włókniste protopióra, co wskazuje, że ten rodzaj upierzenia występował u ornitomimów przez całe życie. U drugiego z dorosłych osobników na kości promieniowej i łokciowej występują ślady, które autorzy opisu interpretują jako pozostałości po kontakcie z dudkami piór podobnymi do dudek pokryw ptaków; wskazuje to, że u dorosłych ornitomimów na kończynach przednich wyrastały pióra bardziej zbliżone budową do piór ptaków. Zdaniem Zelenitsky i współpracowników u dorosłych ornitomimów występowały pennibrachia[1] – kończyny przednie z długimi piórami tworzącymi spłaszczoną powierzchnię przypominającą skrzydła ptaków, niesłużące jednak do latania. Nie wiadomo, na jakim dokładnie etapie rozwoju ornitomimów rozwijały się pennibrachia; wiadomo tylko, że działo się to później niż u ptaków – u tych ostatnich pióra wyrastają na skrzydłach w ciągu kilku tygodni od przyjścia na świat. Opisany przez Zelenitsky i współpracowników młody ornitomim mający w chwili śmierci mniej więcej rok (a więc będący w wieku, gdy ptaki mają już w pełni rozwinięte skrzydła) nie miał jeszcze charakterystycznych dla osobników dorosłych piór na kończynach przednich[2].

Foth, Tischlinger i Rauhut (2014) podeszli sceptycznie do hipotezy Zelenitsky i współpracowników (2012) dotyczącej budowy piór na kończynach przednich dorosłych ornitomimów. Zdaniem autorów nawet jeśli Zelenitsky i współpracownicy poprawnie zinterpretowali ślady na kości promieniowej i łokciowej ornitomima jako pozostałości po kontakcie z piórami, to z braku pozostałości samych piór nie można stwierdzić nic pewnego na temat ich budowy. Wielkość tych śladów wskazuje jedynie, że pióra na kończynach przednich dorosłych ornitomimów były grubsze i prawdopodobnie dłuższe niż włókniste protopióra młodych osobników. W ocenie Fotha, Tischlingera i Rauhuta ślady na kościach kończyn przednich ornitomima, uznane przez Zelenitsky i współpracowników za pozostałość po kontakcie z piórami podobnymi do ptasich pokryw, mogły równie dobrze być pozostałością po kontakcie z grubymi, włóknistymi piórami podobnymi do spotykanych u kazuarów[3].

Przypisy

  1. Termin ukuty przez Sullivana i współpracowników (2010), patrz: Corwin Sullivan, David W. E. Hone, Xing Xu i Fucheng Zhang. The asymmetry of the carpal joint and the evolution of wing folding in maniraptoran theropod dinosaurs. „Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences”. 277 (1690), s. 2027–2033, 2010. DOI: 10.1098/rspb.2009.2281 (ang.). 
  2. Darla K. Zelenitsky, François Therrien, Gregory M. Erickson, Christopher L. DeBuhr, Yoshitsugu Kobayashi, David A. Eberth i Frank Hadfield. Feathered Non-Avian Dinosaurs from North America Provide Insight into Wing Origins. „Science”. 338 (6106), s. 510–514, 2012. DOI: 10.1126/science.1225376 (ang.). 
  3. Christian Foth, Helmut Tischlinger i Oliver W. M. Rauhut. New specimen of Archaeopteryx provides insights into the evolution of pennaceous feathers. „Nature”. 511 (7507), s. 79–82, 2014. DOI: 10.1038/nature13467 (ang.). 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

szkielet ornitomima w Royal Tyrrell Museum – okaz TMP 1995.110.1 z zachowanymi śladami na kościach przedniej kończyny mogącymi być śladami po dudkach piór