Pál Schmitt

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pál Schmitt
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 13 maja 1942
Budapeszt
Prezydent Węgier
Okres od 6 sierpnia 2010
do 2 kwietnia 2012
Przynależność polityczna Fidesz
Poprzednik László Sólyom
Następca László Kövér (p.o.)
Przewodniczący Zgromadzenia Narodowego
Okres od 14 maja 2010
do 6 sierpnia 2010
Przynależność polityczna Fidesz
Poprzednik Béla Katona
Następca László Kövér
Signature of Pál Schmitt.png
Odznaczenia
Krzyż Wielki z Łańcuchem Węgierskiego Orderu Zasługi (cywilny) Krzyż Komandorski Orderu Zasługi RP

Pál Schmitt (wym. [ʃmit paːl][1]; ur. 13 maja 1942 w Budapeszcie[2]) – węgierski dyplomata, polityk i sportowiec, prezydent Węgier od 6 sierpnia 2010 do 2 kwietnia 2012. Deputowany do Parlamentu Europejskiego w latach 2004–2010, przewodniczący Zgromadzenia Narodowego w 2010. W młodości szermierz, szpadzista, dwukrotny złoty medalista olimpijski.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Rodzina i edukacja[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w 1942 w Budapeszcie, dokąd pod koniec XIX wieku przybył jego dziadek, imigrant z niemieckiego Ettlingen i z zawodu handlarz winem. Jego ojciec był lekarzem, matka prowadziła dom. Rodzina żyła skromnie. W młodości Pál Schmitt pobierał lekcje języka francuskiego i gry na pianinie. Kształcił się w Gimnazjum Petöfiego w Budapeszcie, gdzie po raz pierwszy dostrzeżono u niego talent sportowy[3].

W 1965 ukończył ekonomię na Uniwersytecie Korwina w Budapeszcie. Doktoryzował się w 1992 w zakresie wychowania fizycznego na Akademii Wychowania Fizycznego w Budapeszcie[4]. W 2012 po wykryciu plagiatu stracił stopień doktora[5].

Kariera sportowa i społeczna[edytuj | edytuj kod]

Karierę szermierczą rozpoczynał w latach 60. Startował w barwach budapeszteńskiego klubu sportowego MTK. Zdobył złoty medal olimpijski w drużynowym konkursie szpady na XIX Letnich Igrzyskach Olimpijskich w Meksyku w 1968 oraz cztery lata później podczas XX Letnich Igrzysk Olimpijskich w Monachium[4].

W latach 1965–1980 pracował jako dyrektor w sieci hoteli Hungaro, m.in. był dyrektorem renomowanego hotelu Astoria w centrum Budapesztu[3]. Po zakończeniu występów szermierczych działał w strukturach związków sportowych i olimpijskich. W 1981 został dyrektorem Stadionu Narodowego, a w 1983 wicedyrektorem Narodowego Biura Wychowania Fizycznego i Sportu. W 1983 wszedł w skład Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego (MKOl). W latach 1983–1989 zajmował stanowisko sekretarza generalnego Węgierskiego Komitetu Olimpijskiego. Od 1989 do 2010 był jego przewodniczącym[4][6].

W strukturach MKOl w latach 1984–1988 pełnił funkcję wiceprzewodniczącego Komisji Sportowców, członka zarządu MKOl (1991–1999), wiceprzewodniczącego MKOl (1994–1999), przewodniczącego Komisji Sportu i Środowiska (od 1995). W tym czasie wchodził również w skład wielu innych komisji tej organizacji. W latach 1999–2007 był przewodniczącym Światowego Związku Olimpijczyków (World Olympians Association)[4].

Działalność polityczna[edytuj | edytuj kod]

W latach 90. rozpoczął działalność polityczną. Był ambasadorem Węgier w Hiszpanii (1993–1997) oraz Szwajcarii (1999–2002)[4]. W 1998, jako kandydat niezależny, wziął udział w wyborach na urząd burmistrza Budapesztu. Przegrał jednak z Gáborem Demszkym, zdobywając 36% głosów poparcia[3].

Wstąpił do prawicowego Fideszu, obejmując w 2003 funkcję wiceprzewodniczącego partii. W 2004 i 2009 z listy tego ugrupowania był wybierany do Parlamentu Europejskiego. Mandat objął 20 lipca 2004. Był członkiem biura Europejskiej Partii Ludowej. Od lipca 2004 do lipca 2009 zajmował stanowisko wiceprzewodniczącego Komisji Kultury i Edukacji w PE. Od września 2004 do lipca 2009 stał na czele Delegacji do Wspólnego Komitetu Parlamentarnego UE-Chorwacja. 14 lipca 2009 wybrano go na wiceprzewodniczącego PE. 13 maja 2010 odszedł z PE w związku z uzyskaniem w wyborach krajowych mandatu posła do Zgromadzenia Narodowego[7]. 14 maja 2010 został wybrany na przewodniczącego krajowego parlamentu[8].

23 czerwca 2010 premier Viktor Orbán ogłosił Pála Schmitta kandydatem Fideszu na urząd prezydenta Węgier w pośrednich wyborach prezydenckich[9]. Poparła go także sojusznicza Chrześcijańsko-Demokratyczna Partia Ludowa. 29 czerwca 2010 Zgromadzenie Narodowe wybrało go na to stanowisko, które objął po zakończeniu kadencji László Sólyoma upływającej 5 sierpnia 2010[10]. W głosowaniu uzyskał 263 głosy, jego konkurent András Balogh – 59[11].

6 sierpnia 2010 został zaprzysiężony na stanowisku głowy państwa. Do swoich priorytetów zaliczył działania na rzecz rozwoju gospodarki i tworzenia miejsc pracy, poprawy bezpieczeństwa energetycznego kraju oraz wspierania rodaków z państw ościennych. Zadeklarował, iż pragnie pełnić rolę równoważącą między różnymi partiami politycznymi i grupami społecznymi, podkreślając znaczenie jedności narodowej[6][12].

2 kwietnia 2012 podał się do dymisji w związku ze sprawą plagiatu swojej pracy doktorskiej. Według danych agencji prasowych 197 z 215 stron jego pracy było wiernym tłumaczeniem pracy bułgarskiego oraz niemieckiego naukowca. 29 marca 2012 Uniwersytet Medyczny im. Semmelweisa (SOTE) pozbawił go z tego powodu stopnia doktora. Pál Schmitt wyjaśniał, że pracę tę pisał w 1992 „zgodnie ze swą najlepszą wiedzą”. Jego rezygnacji domagała się opozycja oraz część mediów i obywateli, którzy demonstrowali w tym celu w Budapeszcie. Premier Viktor Orbán decyzję tę pozostawiał w gestii samego prezydenta. Prezydent, który kilka dni wcześniej wykluczał rezygnację, swoje ostateczne stanowisko uzasadnił kontrowersjami i podziałami, jakie sprawa plagiatu jego pracy doktorskiej wywołała w społeczeństwie[13][14]. Zgodnie z konstytucją, obowiązki głowy państwa przejął László Kövér, przewodniczący Zgromadzenia Narodowego.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Jest żonaty, ma trzy córki. Żonę, Katalin Makray, srebrną medalistkę w gimnastyce na XVIII Igrzyskach Olimpijskich w Tokio w 1964, poznał w czasie zgrupowania sportowego w miejscowości Tata i po 4 latach znajomości poślubił[3].

Starty olimpijskie[edytuj | edytuj kod]

Pál Schmitt
Dyscypliny szermierka
Dorobek medalowy
Reprezentacja  Węgry
Igrzyska olimpijskie
złoto Meksyk 1968 szermierka
(szpada drużynowo)
złoto Monachium 1972 szermierka
(szpada drużynowo)
Meksyk 1968
  • szpada drużynowo – złoto[2]
Monachium 1972
  • szpada drużynowo – złoto[2]
  • szpada indywidualnie – ćwierćfinały[2]
Montreal 1976
  • szpada drużynowo – 4. miejsce[2]

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wymowa według obowiązującej w języku węgierskim kolejności nazwisko i imię: Schmitt Pál.
  2. a b c d e Pál Schmitt (ang.). sports-reference.com. [dostęp 2 kwietnia 2012].
  3. a b c d Michał Listkiewicz: Lojalny, pracowity i łagodny. rp.pl, 6 sierpnia 2010. [dostęp 6 sierpnia 2010].
  4. a b c d e Mr Pál SCHMITT (ang.). olympic.org. [dostęp 23 czerwca 2010].
  5. Hungary's Pal Schmitt resists quit calls over thesis (ang.). bbc.co.uk, 30 marca 2012. [dostęp 31 marca 2012].
  6. a b Węgry mają nowego prezydenta. rp.pl, 6 sierpnia 2010. [dostęp 6 sierpnia 2010].
  7. Profil na stronie Parlamentu Europejskiego. [dostęp 23 czerwca 2010].
  8. A revolutionary in Strasbourg (ang.). presseurop.eu, 16 maja 2010. [dostęp 23 czerwca 2010].
  9. Schmitt to succeed unreliably independent Sólyom as Hungary's president (ang.). politics.hu, 23 czerwca 2010. [dostęp 23 czerwca 2010].
  10. Hungary's parliament elects Pal Schmitt president (ang.). reuters.com, 29 czerwca 2010. [dostęp 29 czerwca 2010].
  11. Ungarn hat einen neuen Präsidenten (niem.). diepresse.com, 29 czerwca 2010. [dostęp 29 czerwca 2010].
  12. Pal Schmitt Takes over Hungarian Presidency (ang.). cri.cn, 6 sierpnia 2010. [dostęp 6 sierpnia 2010].
  13. Prezydent Węgier podał się do dymisji. W czwartek odebrano mu tytuł doktorski za plagiat. gazeta.pl, 2 kwietnia 2012. [dostęp 2 kwietnia 2012].
  14. Hungary President Schmitt quits in plagiarism scandal (ang.). bbc.co.uk, 2 kwietnia 2012. [dostęp 2 kwietnia 2012].
  15. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 15 marca 2001 r. o nadaniu orderów i odznaczeń (M.P. z 2001 r. nr 16, poz. 259).