Organizacje monarchistyczne w III RP

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Polska Liga Monarchistyczna)
Skocz do: nawigacja, szukaj

Organizacje monarchistyczne w III RPstowarzyszenia i partie polityczne o charakterze monarchistycznym działające w okresie III Rzeczypospolitej.

Najważniejsze stowarzyszenia[edytuj | edytuj kod]

Klub Zachowawczo-Monarchistyczny[edytuj | edytuj kod]

Najistotniejszą współczesną organizacją kojarzoną z ideami monarchistycznymi jest działający od 7 marca 1988 Klub Zachowawczo-Monarchistyczny, do którego należą m.in. znani politycy i publicyści. Nie postuluje on jednak wprowadzenia ustroju monarchistycznego, a skupia środowiska silnie konserwatywne[1].

Organizacja Monarchistów Polskich[edytuj | edytuj kod]

Organizacja Monarchistów Polskich powstała 16 listopada 1989, zarejestrowana jest jako stowarzyszenie zwykłe (do 16 października 1990 działała pod nazwą Międzystanowa Organizacja Monarchistyczna)[2]. Jest organizacją tradycjonalistyczną, kontrrewolucyjną i antysocjalistyczną, mającą na celu przywrócenie monarchii katolickiej[3]. Do 1994 współpracowała z KZM. Liczy kilkudziesięciu członków. Organizację charakteryzują w dużym stopniu legitymizm i tradycjonalizm katolicki[2]. Część jej członków jest sedewakantystami. Od początku powstania OMP jej prezesem jest wieloletni działacz Unii Polityki Realnej (od 2011 związany z Kongresem Nowej Prawicy) Adrian Nikiel[4]. Od listopada 1999 do grudnia 2011 funkcję Strażnika Praw (przewodniczącego Sądu Honorowego) pełnił Norbert Wójtowicz[5]. Członkami honorowymi OMP są Jacek Bartyzel i Tomasz Gabiś[2]. Członkiem zwyczajnym OMP jest polityk KORWiN Robert Iwaszkiewicz, który w 2014 uzyskał mandat deputowanego do Parlamentu Europejskiego VIII kadencji z listy KNP.

Działalność OMP obejmuje głównie publicystykę[6] i organizowanie spotkań mających na celu promocję idei legitymistycznych. OMP prowadzi Portal Legitymistyczny (legitymizm.org) i wydaje pismo "Rojalista. Pro Patria"[2]. W serii Biblioteka "Rojalisty" ukazały się książki i broszury m.in. takich autorów, jak Jacek Bartyzel, Artur Ławniczak i Norbert Wójtowicz. W listopadzie 2009 OMP ustanowiła dwa odznaczenia: Krzyż Jubileuszowy OMP[7] i Krzyż Świętego Kazimierza Królewicza[8].

OMP posiada kilka oddziałów regionalnych. W 2008 w wyniku konfliktu z organizacji wyłamał się powołany w 2003 oddział lubelski, także rejestrując się (8 maja 2008, jako stowarzyszenie) pod nazwą Organizacja Monarchistów Polskich. Prezesem lubelskiej OMP został Łukasz Kluska (syn Romana Kluski). Ugrupowanie, w przeciwieństwie do OMP Adriana Nikiela, odcięło się od sedewakantyzmu i innych ruchów niezgodnych z aktualną doktryną Kościoła katolickiego[9]. W 2010 stowarzyszenie Łukasza Kluski przekształciło się w Katolicki Instytut Apologetyczny, który m.in. organizuje spotkania z duchownymi Bractwa Świętego Piusa X. W eurowyborach w 2014 Łukasz Kluska kandydował z listy Ruchu Narodowego w okręgu małopolsko-świętokrzyskim, otrzymując 1039 głosów[10].

Ogólnopolski i Polonijny Konwent Monarchistyczny[edytuj | edytuj kod]

Ogólnopolski i Polonijny Konwent Monarchistyczny jest stowarzyszeniem mającym siedzibę w Częstochowie. Organizacja została założona w 1998, jej prezesem jest Marian Kasprzak[11] (wcześniej był nim Władysław Leżyński[12]). Od 2008 w ramach Porozumienia Monarchistycznego ugrupowanie współpracuje z partią Polski Ruch Monarchistyczny[13]. Uznaje tytuły szlacheckie i arystokratyczne nadawane przez Leszka Wierzchowskiego.

Partie polityczne[edytuj | edytuj kod]

Polski Ruch Monarchistyczny[edytuj | edytuj kod]

30 sierpnia 1991 została zarejestrowana partia Polski Ruch Monarchistyczny, której założycielem, przywódcą i regentem jest Leszek Wierzchowski. 2 marca 2004 została wykreślona z ewidencji[14], lecz 22 kwietnia 2005 ponownie zarejestrowano partię o takiej nazwie[15]. Ugrupowanie działa zarówno na terenie Polski, jak i w środowiskach polonijnych w różnych krajach. Liczy ponad 1000 członków. Jego siedziba mieści się w Katowicach (wcześniej znajdowała się w Sosnowcu). Hasłem partii jest "Bóg-Król-Honor-Ojczyzna". PRM potwierdza stare tytuły szlacheckie i arystokratyczne oraz nadaje nowe "za zasługi". Nadaje również własne ordery i odznaczenia monarchistyczne[16], których jest 12. Opowiada się za państwem rządzonym przez dziedzicznego króla w systemie monarchii konstytucyjnej[17]. Za fundament swoich działań uważa Konstytucję 3 maja[18]. Przy partii działają Fundacja "Polska Korona" i Zakon Rycerzy Polskiej Korony. Organem prasowym PRM jest "Nowa Monarchia"[16]. Od 2008 partia współpracuje z Ogólnopolskim i Polonijnym Konwentem Monarchistycznym w ramach Porozumienia Monarchistycznego[13]. Natomiast 29 września 2013 Polski Ruch Monarchistyczny na Zamku w Bobolicach zawarł traktat dotyczący wzajemnej współpracy – zwany Monarchistycznym Trójprzymierzem – z monarchistycznymi organizacjami z Węgier i Chorwacji[19].

Szef ugrupowania Leszek Wierzchowski podjął próbę startu w wyborach prezydenckich w 1995, jednak nie zebrał wystarczającej liczby podpisów, aby zarejestrować swoją kandydaturę[18]. W wyborach parlamentarnych w 1997 wystartował do Senatu w województwie śląskim, zajmując ostatnie miejsce spośród 18 kandydatów[20]. W tych samych wyborach z listy Akcji Wyborczej Solidarność mandat w Sejmie uzyskał Marek Kolasiński (rekomendowany przez Ruch Solidarni w Wyborach, związany również z ChDRP Lecha Wałęsy i następnie z RS AWS).

Polska Liga Monarchistyczna[edytuj | edytuj kod]

W 1996 grupa członków PRM dokonała rozłamu i opuściła partię, po czym 25 lipca tego samego roku zarejestrowana została Polska Liga Monarchistyczna z siedzibą w Bielsku-Białej (Urząd Kanclerza mieścił się natomiast w Krakowie)[21]. W 1998 zmarł prezydent partii Sławomir Leonard Kolumna-Wysocki. Później prezydentem PLM został Wojciech Piątek[22]. Partia została wyrejestrowana 22 listopada 2004, a jej postępowanie likwidacyjne zakończyło się 14 czerwca 2007.

Unia Polskich Ugrupowań Monarchistycznych[edytuj | edytuj kod]

Unia Polskich Ugrupowań Monarchistycznych została zarejestrowana 17 kwietnia 1997. Utworzyła ją rozłamowa grupa członków Polskiego Ruchu Monarchistycznego z Bielska-Białej. Siedziba UPUM mieści się we Wrocławiu. Priorytetami programowymi partii są m.in. odbudowanie w Polsce ustroju monarchistycznego (opowiada się za monarchią konstytucyjną) i "reprezentowanie interesów szlachty polskiej w kraju i za granicą"[23]. Określa się jako partia liberalno-konserwatywna[24]. UPUM przyznaje sobie prawo do potwierdzania szlachectwa i nadawania tytułów szlacheckich oraz arystokratycznych: szlachcica UPUM, barona UPUM, hrabiego UPUM, margrabiego UPUM[25] i księcia UPUM. Regent partii otrzymuje tytuł wielkiego księcia UPUM[23]. Stronnictwo przyznaje także własne odznaczenia: m.in. Krzyż Rycerski (3 klasy), Krzyż Monarchii (2 klasy), Krzyż Jerozolimski UPUM, Krzyż Honoru i Wierności Regenta UPUM, Krzyż Regencji, Krzyż 3 Maja, Krzyż Zasługi UPUM, Medal Zasługi UPUM, Medal Regenta UPUM, Medal 10-lecia UPUM, Medal XV-lecia UPUM, Medal UPUM, Medal Członka UPUM oraz Krzyż Pamiątkowy 600-lecia bitwy pod Grunwaldem[26][27][28]. Z partią związanych jest kilka organizacji: Kolegium Heraldyczno-Genealogiczne "Szlachcic", Polonijne Kulturalne Stowarzyszenie Miłośników Tradycji Szlacheckich i Arystokratycznych oraz Fundacja "Szlachecki Dwór".

Na czele UPUM stoi regent, który według pierwotnego statutu nie podlegał wyborowi i sprawował funkcję dożywotnio. Pierwszym regentem partii był Adam Myśliński, który zmarł w 2004. Jego następcą został dotychczasowy wiceregent Aleksander Podolski. Do organizacji należy m.in. Stefan Oberleitner. W wyborach parlamentarnych w 2011 w okręgu elbląskim do Sejmu z listy PJN startował członek UPUM Arkadiusz Kłosowski, który otrzymał 156 głosów[29].

Pozostałe[edytuj | edytuj kod]

Istniały także inne niewielkie partie ruchu monarchistycznego, które nie podjęły jednak szerszej działalności. Były nimi[30]:

  • Unia Restytucji Monarchii – zarejestrowana 27 czerwca 1991, siedzibę miała w Warszawie;
  • Partia Królewska – zarejestrowana 25 października 1991, powstała w Zakliczynie;
  • Królestwo Polskie – zarejestrowane 19 listopada 1991, na jego czele stał król zasiadający w Poznaniu.

 Zobacz też kategorię: Polscy monarchiści.

Przypisy

  1. Adam Wielomski: Czym jest, a czym nie jest Klub Zachowawczo-Monarchistyczny?. kzm.org.pl.
  2. a b c d OMP – idea i historia. antymoderna.republika.pl, 18 października 2011.
  3. Organizacja Monarchistów Polskich. monarchizm.pl.tl.
  4. Adrian Nikiel. legitymizm.org.
  5. Norbert Wójtowicz. legitymizm.org.
  6. Publicystyka. legitymizm.org.
  7. Krzyż Jubileuszowy Organizacji Monarchistów Polskich. monarchizm.pl.tl.
  8. Adrian Nikiel: Decyzja Prezesa nr 1/2009 w sprawie ustanowienia Krzyża Świętego Kazimierza Królewicza. legitymizm.org, 16 listopada 2009.
  9. Adam Wielomski: O sedewakantyzmie. salon24.pl, 28 października 2008.
  10. Serwis PKW – Wybory 2014
  11. Monarchiści integrują. naszemiasto.pl, 22 października 2001.
  12. Jerzy Kamiński: Kazimierz Książę Domański. gazeta.olawa.pl, 2000.
  13. a b Agnieszka Sadowska: "Bóg, król, honor, ojczyzna". aspektpolski.pl, 30 maja 2008.
  14. Pozycja 4128. Monitor Sądowy i Gospodarczy nr 77/2005, 20 kwietnia 2005.
  15. Pozycja 7078. Monitor Sądowy i Gospodarczy nr 115/2005, 15 czerwca 2005.
  16. a b Informacje na stronie PRM
  17. Deklaracja ideowo-programowa Polskiego Ruchu Monarchistycznego na stronie partii
  18. a b Jacek Gądek: Przebóg trzyma w ukryciu króla Polski. onet.pl, 11 czerwca 2011.
  19. Na zamku w Bobolicach podpisano monarchistyczne trójprzymierze. dzieje.pl, 29 września 2013.
  20. M.P. z 1997 r. Nr 64, poz. 621
  21. Archiwalna strona PLM
  22. Dane na temat PLM, teleadreson.pl
  23. a b Informacje na stronie UPUM
  24. Program Unii Polskich Ugrupowań Monarchistycznych na stronie partii
  25. Aktualnie tytuł margrabiego, mimo iż figuruje w dokumentach programowych, nie jest w praktyce nadawany.
  26. Odznaczenia Unii Polskich Ugrupowań Monarchistycznych na stronie partii
  27. Stefan Oberleitner: Odznaczenia monarchistyczne w III Rzeczypospolitej Polskiej 1990–2010, Zielona Góra 2011.
  28. Aleksander Podolski: Konwent Szlachty Polskiej 2011, Wrocław 2012, s. 15–16, 63.
  29. Serwis PKW – Wybory 2011
  30. Jerzy Muszyński: Polskie państwo partyjne, Warszawa 2000, s. 61.

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • Jacek Majchrowski: Polski Ruch Monarchistyczny. Krótki kurs [w:] Ustrój i prawo w przeszłości dalszej i bliższej pod redakcją Jerzego Malca i Wacława Uruszczaka, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2001.
  • Stefan Oberleitner: Odznaczenia monarchistyczne w III Rzeczypospolitej Polskiej 1990–2010, Zielona Góra 2011 (faktycznie książka ukazała się w grudniu 2010), ISBN 978-83-919754-2-8.
  • Aleksander Podolski: Księga herbowa Unii Polskich Ugrupowań Monarchistycznych, Wrocław 2010, ISBN 978-83-925702-3-3.
  • Leszek Wierzchowski, Sławomir Leonard Wysocki: Herbarz. Nadania godności szlacheckich i arystokratycznych w Polsce 1992–1995, Kraków 1996.
  • Norbert Wójtowicz: Organizacja Monarchistów Polskich jako przejaw młodzieżowej skrajnej prawicy, [w:] „Acta Universitatis Wratislaviensis” 2179, Politologia XXVI, Wrocław 1999, s. 125–142.