Port Czerniakowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Port Czerniakowski
Port Czerniakowski 2015 01.JPG
Położenie  Polska, Flag of Warsaw.svg Warszawa
Typ portu rzeczny
Powierzchnia portu 30 ha
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Port Czerniakowski
Port Czerniakowski
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Port Czerniakowski
Port Czerniakowski
Ziemia 52°13′18″N 21°02′50″E/52,221667 21,047222
Strona portu

Port Czerniakowskiport rzeczny znajdujący się w Warszawie na lewym brzegu Wisły, wzdłuż ulic Solec i Czerniakowskiej.

Port w dawnym starorzeczu Wisły, powstał w XIX wieku. Do 1965 w porcie działała stocznia rzeczna. Obecnie jest wykorzystywany w celach sportowych i rekreacyjnych, m.in. znajduje się tam przystań dla żaglówek wyposażona w punkty dostępowe.

Lokalizacja[edytuj | edytuj kod]

W Dwudziestoleciu Międzywojennym statki pasażerskie cumowały w Porcie
Przystań Warszawskiego Towarzystwa Wioślarskiego, założonego w 1878
Warsztaty Żeglugi Parowej na Solcu (1850-1862)
Północna część portu
Południowa część portu z widocznymi reliktami stoczni

Wejście dla jachtów i żaglówek znajduje się na lewym brzegu, na 511 kilometrze szlaku żeglownego Wisły, pomiędzy mostem Poniatowskiego a mostem Łazienkowskim. Od wejścia do portu wiedzie w kierunku południowym kanał o długości ok. jednego kilometra położony wzdłuż ulic Solec i Czerniakowskiej oddzielając od lądu Cypel Czerniakowski.

Kanał portowy w dwóch miejscach przecinany jest przez ciągi komunikacyjne. W pobliżu znajduje się szlak rowerowy (będący częścią Nadwiślańskiego Szlaku Rowerowego). U wylotu portu znajduje się brama powodziowa a w środku most Łazienkowski. Na teren cypla można wjechać ul. Zaruskiego, a na teren dawnej stoczni aleją będącą przedłużeniem ulicy Łazienkowskiej.

Historia portu[edytuj | edytuj kod]

Powstanie[edytuj | edytuj kod]

We wczesnym okresie osadnictwa na tym terenie Wisła była ok. trzy razy szersza, a jej podzielone nurty opływały liczne zadrzewione kępy niosąc wędrujące ławice piasku. Rozlewała się też kilka razy do roku. Mieszkańcy Solca od zawsze chcieli poskromić rzekę i aby nie przedzierać się przez błota budowali groble, kanały odwadniające nadrzeczne bagna i kamienne tamy osłaniające osiedle. W połowie XV w. usypali jedną z takich tam na wysokości dzisiejszej ulicy Łazienkowskiej, stanowiącej ówcześnie granice włości. Wiosenny przybór wody w 1474 r. wyciął powyżej tamy długą rynnę wzdłuż krawędzi niższego tarasu rzecznego, równoległą do drogi Czerniakowskiej tworząc jezioro Łacha.

Sytuacja ta trwała w miarę stabilnie aż do połowy XIX w., kiedy regulacja Saskiej Kępy przeprowadzona przez Piotra Steinkellera spowodowała znaczny wzrost dynamiki rzeki. Nurt rzeki skierowany został ku lewemu brzegowi i zaczął podmywać brzeg Solca. W celu umocnienia nabrzeża przeprowadzono szereg prac, m.in. budowę bulwarów i wzmocnienie tamy na Solczyku, która chroniła drogę Czerniakowską. Od 1848 r. funkcjonowały w tym rejonie Warsztaty Żeglugi Parowej hrabiego Andrzeja Zamoyskiego, w których zbudowano m.in. holownik parowy „Wisła”.

Próba uregulowania lewego brzegu Wisły spowodowała, że podczas gwałtownej letniej powodzi w 1884 r., brzeg rzeki przesunął się w stronę Kępy Gocławskiej o ponad pół kilometra. Powstała wtedy piaszczysta łacha, na której Lindleyowie zbudowali Stację Pomp Rzecznych. Pozostała zatoka została wykorzystana przez inż. Kwicińskiego, który zbudował basen zimowy. Prace zostały ukończone w 1904.

Port po 1918[edytuj | edytuj kod]

Przed II wojną światową wodowano tu i remontowano statki parowe i barki do 65 metrów długości.

Podczas powstania warszawskiego Port Czerniakowski został zajęty przez żołnierzy ze Zgrupowania „Kryska”. Szczególnie ciężkie walki toczyły się 12 września 1944. Następnego dnia, 13 września, pod naporem ognia prowadzonego m.in. z gmachu szkoły powszechnej przy ul. Czerniakowskiej 128, zdziesiątkowani powstańcy wycofali się z portu[1].

Natychmiast po wyzwoleniu Warszawy w 1945 wrócili tu stoczniowcy i był to jeden z pierwszych zakładów pracy uruchomionych w Warszawie po wojnie, słynąc nie tylko jako stocznia rzeczna, ale także warsztat mechaniczno-remontowy. Na bazie Warsztatów Stoczniowych Okręgowego Zarządu Wodnego powstała w porcie Warszawska Stocznia Rzeczna. W latach 1951–1958 produkowano w niej barki. Wykonywano również remonty kapitalne taboru pływającego po Wiśle. W latach 1958–1965 zbudowano 24 pchacze barek typu „Żubr” i 30 małych śródlądowych statków pasażerskich przystosowanych do pływania po jeziorach.

Ostatnim statkiem wykonanym i zwodowanym w Warszawskiej Stoczni Rzecznej była jednostka wyprodukowana dla celów realizacji filmu „Faraon” (1965) Jerzego Kawalerowicza. Wykonano wtedy statek egipski według rysunków sprzed 4 tys. lat.

Warszawska Stocznia Rzeczna została zlikwidowana w 1965[2]. Urządzenia techniczne przeniesiono do Państwowej Stoczni Rzecznej w Radziwiu[3]

Plany z lat 70 stworzenia portu turystycznego zrealizowano w niewielkim stopniu. Przeprowadzono operację podniesienia poziomu Cypla Czerniakowskiego o cztery metry, a w latach 1972–1974 port przecięła Trasa Łazienkowska. Zrezygnowano z realizacji projektu zasypania basenu portu gruzem, dzięki czemu zachował się czytelny zabytkowy układ portu.

Port Czerniakowski dziś[edytuj | edytuj kod]

Port jest użytkowany przez kajakarzy Warszawskiego Towarzystwa Wioślarskiego - WTW oraz został przygotowany do cumowania jachtów.

W 2010 rozstrzygnięto konkurs na opracowanie koncepcji zagospodarowania przestrzennego obszaru Portu i Cypla Czerniakowskiego[4].

Przypisy

  1. Adam Borkiewicz: Powstanie warszawskie. Zarys działań natury wojskowej. Warszawa: Instytut wydawniczy PAX, 1969, s. 447.
  2. Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 671. ISBN 83-01-08836-2.
  3. Marian Gajewski: Urządzenia komunalne Warszawy. Zarys historyczny. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1979, s. 410. ISBN 83-06-00089-7.
  4. O konkursie na obszar Portu i Cypla Czerniakowskiego w Warszawie. W: Krajobraz Warszawski [on-line]. Urząd m.st. Warszawy. [dostęp 2013-03-16].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]