Racławice (powiat gorlicki)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy wsi w powiecie gorlickim. Zobacz też: inne wsie o tej nazwie.
Racławice
Zabytkowa kaplica sprzed 1850 roku
Zabytkowa kaplica sprzed 1850 roku
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat gorlicki
Gmina Biecz
Liczba ludności (2011) 813[1][2]
Strefa numeracyjna (+48) 13
Kod pocztowy 38-323[3]
Tablice rejestracyjne KGR
SIMC 0345101
Położenie na mapie gminy Biecz
Mapa lokalizacyjna gminy Biecz
Racławice
Racławice
Położenie na mapie powiatu gorlickiego
Mapa lokalizacyjna powiatu gorlickiego
Racławice
Racławice
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Racławice
Racławice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Racławice
Racławice
Ziemia49°44′58″N 21°11′00″E/49,749444 21,183333
Ołtarz zabytkowej kapliczki
Nepomuk we wnęce kapliczki
Cmentarz wojenny nr 111

Racławicewieś w Polsce w województwie małopolskim, w powiecie gorlickim, w gminie Biecz. Wieś położona jest w dolinie potoku Sitniczanka i na wznoszących się nad nią wzgórzach Pogórza Ciężkowickiego[4].

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa krośnieńskiego. Integralne części miejscowości: Dział, Granice, Wyręby[5]. Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii pw. św. Andrzeja Apostoła w Rożnowicach.

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Racławice[6][7]
SIMC Nazwa Rodzaj
0345118 Dział część wsi
0345124 Granice część wsi
0345130 Wyręby część wsi

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś lokowana w I połowie XIII w, najpewniej w 1235 roku przez Cedrona Teodora Jaksę herbu Gryf - wojewodę krakowskiego. Miejscowość znajdowała się na ważnym szlaku komunikacyjnym łączącym Kraków z Bieczem. Wieś była często nawiedzana przez epidemie, w tym cholery, a także powodzie oraz kilkukrotne pożary, ostatni miał miejsce czwartego października 1949 r. w wyniku którego doszczętnie spłonęło 7 gospodarstw, w tym 17 budynków. 21 lipca 2017 roku wieś nawiedziła gwałtowna nawałnica, w skutek której zostało uszkodzonych kilkanaście słupów wysokiego napięcia, zniszczone zostały zabudowania gospodarcze, kilka domów straciło poszycia dachowe, a silny wiatr połamał wiele drzew, w tym wiekowe dęby i jesiony[8]. Uszkodzona została zabytkowa kaplica Duranów.

26 lipca 1910 roku w okresie zaboru austriackiego została powołana przez ówczesną Radę Gminy jednoklasowa szkoła mieszana. W 1927 roku założono ochotniczą straż pożarną na terenie Racławic, której pierwszym komendantem został Andrzej Olbrych, a prezesem Wojciech Róż.

28 maja 1945 roku w trakcie wyrębu lasu śmierć poniosło trzech młodych obywateli miejscowości mieszkających nad kapliczką, byli to bracia: 16 letni Edward i 19 letni Wilhelm Duran oraz ich 20 letni kuzyn Adam, którzy zostali śmiertelnie ranieni w trakcie wybuchu miny pozostawionej przez Niemców w czasie szybkiej ucieczki przed Armią Czerwoną. Jeden z nich po zawierusze wojennej planował wstąpić do seminarium duchownego. Pogrzeb ten zgromadził wielu mieszkańców Racławic, Rożnowic, a także okolicznych miejscowości i stał się wielka manifestacją niepodległościową. Wszyscy trzej spoczywają na cmentarzu parafialnym w pobliskich Rożnowicach.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[9].

  • cmentarz wojenny nr 111 - miejsce wiecznego spoczynku żołnierzy poległych podczas bitwy pod Gorlicami w 1915 roku, w trakcie I wojny światowej. Zwłoki z terenu wioski były przewożone na grunt należący do rodziny Olbrychów na wozach zaprzężonych w krowy przez Wojciecha Durana wraz ze swoją bratową Anielą, której maż w tym czasie brał udział w walkach frontowych. Na cmentarzu spoczywa również jeden żołnierz niemiecki poległy pod koniec drugiej wojny światowej, od zbłąkanej kuli samolotowej 16 stycznia 1945 roku.

Inne zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • kaplica Trójcy Świętej - zbudowana około 1850 r.[10] z fundacji Macieja Duran. Wzniesiona z kamienia, otynkowana, na wysokim podmurowaniu, kryta dachówką. Szczyt wydzielony gzymsem, a w nim prostokątna wnęka z polichromowaną figurą św. Jana Nepomucena z połowy XIX wieku. Dach kryty dachówką, dwuspadowy. Okna niewielkich rozmiarów rozmieszczone symetrycznie po stronie wschodniej i zachodniej.

Wyposażenie

  • ołtarz ludowy z obrazem Trójcy Świętej, z XIX wieku;
  • rzeźba Chrystusa Zmartwychwstałego o cechach późnogotyckich (XVI w.) z późniejszą koroną;
  • krucyfiks ludowy z XVIII–XIX wieku;
  • neogotycki ołtarzyk Najświętszej Panny Maryji Niepokalanie Poczętej w rzeźbionym obramowaniu, ludowy z XIX wieku;
  • zabytkowa drewniana, zdobiona malowidłami i złoceniami lampa.

Obiekt został poddany gruntownej renowacji w 2005 roku.

Klucz od kaplicy znajduje się w domu rodziny Duran mieszkającej nad obiektem, nr domu 104.

  • cmentarz choleryczny – założony na stoku południowym od centrum miejscowości, w przysiółku Wygon, po pierwszej epidemii cholery zawleczonej najprawdopodobniej przez powstańców powracających z walk Powstania Listopadowego. Cmentarz był użytkowany kilkukrotnie. Obecnie jego miejsce wskazuje drewniany krzyż pośród zadrzewień.
  • szwedzka mogiła – w pobliżu szkoły zachował się kurhan zwany przez mieszkańców szwedzką mogiłą. Według podań ustnych jest on miejscem pochówku 30 okolicznych chłopów poległych w walce ze Szwedami w trakcie potopu szwedzkiego 22 października 1631 lub w 1655 roku. Istnieje hipoteza, że jest on miejscem pogańskiego kultu sprzed przyjęcia chrześcijaństwa przez ludność na tych ziemiach. Na szczycie kurhanu stoi figura Najświętszego Serca Pana Jezusa, ufundowana w 1811 roku przez ówczesnego proboszcza rożnowickiego ks. Chalińskiego, odnowiona w 2005 roku.

Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii pw. św. Andrzeja Apostoła w Rożnowicach.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Cecylia Juruś Racławice: legendy i fakty, Poligrafia Redemptorystów, Tuchów 2006, ​ISBN 83-86744-09-X

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]