Rogów (powiat kazimierski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy wsi w powiecie kazimierskim. Zobacz też: inne miejsca o nazwie Rogów.
Rogów
Kościół pw. Nawiedzenia NMP
Kościół pw. Nawiedzenia NMP
Państwo  Polska
Województwo świętokrzyskie
Powiat kazimierski
Gmina Opatowiec
Strefa numeracyjna (+48) 41
Tablice rejestracyjne TKA
SIMC 0257992
Położenie na mapie gminy Opatowiec
Mapa lokalizacyjna gminy Opatowiec
Rogów
Rogów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Rogów
Rogów
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa lokalizacyjna województwa świętokrzyskiego
Rogów
Rogów
Położenie na mapie powiatu kazimierskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu kazimierskiego
Rogów
Rogów
Ziemia50°13′34″N 20°41′53″E/50,226111 20,698056
Baszta, pozostałość dawnego dworu

Rogówwieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie kazimierskim, w gminie Opatowiec[1], przy drodze krajowej nr 79.

Dawniej istniała gmina Rogów. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa kieleckiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze wzmianki o Rogowie pochodzą z XV w. kiedy to należał on do rodu Hińczów (Hinczków), podskarbich królewskich[2]. Miejscowy kościół ufundował podskarbi królewski Hinko (Hinczko) z Rogowa. W późniejszym okresie dziedzicem wsi był Eustachy Sprowski herbu Odrowąż. Dziesięcinę o wartości 10 grzywien opłacano z łanów kmiecych biskupstwu krakowskiemu. Dziesięcinę folwarczną o wartości 3 grzywien oddawano plebanowi w Opatowcu.

Według rejestru poborowego powiatu wiślickiego z XVI w. Rogów był własnością kasztelana sandomierskiego. Miał 6 osad, 4 łany, 3 zagrodników z rolą, 2 komorników, 1 biednego i 1 rybaka. W połowie XVI w. wieś należała do rodu Szafrańców. Oddali oni Rogów pod zastaw Włochowi Prosperowi Provanie. Był on gorliwym wyznawcą kalwinizmu, a później poglądów Fausta Socyna. Wspólnie z Szafrańcami Provana przekształcił miejscowy kościół parafialny w zbór ariański. W 1562 r. w Rogowie odbył się zjazd przywódców ruchu antytrynitarskiego.

W XVII w. wieś przeszła na własność rodu Firlejów, którzy znieśli zbór. W 1751 r., ówczesny właściciel Rogowa, podkanclerzy koronny, biskup przemyski Michał z Granowa Wodzicki[2], w miejsce mocno zniszczonego drewnianego kościoła z XV wieku, ufundował nowy. Świątynia dotrwała do 1932 r., kiedy to strawił ją pożar.

Według spisu z 1827 r. wieś miała 56 domów i 344 mieszkańców. Oprócz kościoła parafialnego znajdowała się tutaj szkoła gminna oraz przytułek dla starców. W 1997 r. Rogów liczył 92 domy i 301 mieszkańców[potrzebny przypis].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Murowany kościół pw. Nawiedzenia NMP z 1934 r. wybudowany w miejsce drewnianej świątyni z 1751 r., zniszczonej w pożarze w 1932 r; obok kościoła znajduje się murowana, barokowa dzwonnica z XVIII w. i kamienna figura Matki Boskiej z 1738 roku, będąca wotum dziękczynnym biskupa Michała Wodzickiego za koronację Augusta III oraz nadanie godności kardynalskiej biskupowi krakowskiemu Janowi Aleksandrowi Lipskiemu, którego Wodzicki był bliskim współpracownikiem[2].
Do rejestru zabytków nieruchomych wpisana jest dzwonnica-brama z 1751 r. oraz bramka w ogrodzeniu z XVIII w. (nr rej.: A.202/1-2 z 5.05.1972)[3].
  • Pozostałości zespołu dworskiego z XVII w., zniszczonego w 1944 r.; zachowane ruiny zabudowań gospodarczych, neorenesansowa baszta oraz park. O okazałym rogowskim dworze ksiądz Jan Wiśniewski w „Historycznym opisie kościołów, miast, zabytków i pamiątek w Pińczowskiem, Skalbmierskiem i Wiślickiem” w 1927 r. napisał: „Stary modrzewiowy pałac w Rogowie to zabytek pod względem historycznym i archeologicznym jako też piękny okaz dawnego dawnego budownictwa polskiego. Przed wojną jego wnętrze było istnem muzeum przeróżnych pamiątek. Część ich ocalono, wiele pokradli i poniszczyli najeźdźcy (...) Wspaniałe okazy starodawnych, rzeźbą ozdobionych pieców sięgających 1602 roku i in. pamiątek w ciągu długich wieków przechowywały te czcigodne ściany staropolskiego dworca, po Hińczach, Firlejach, Wielopolskich, Wodzickich, Potulickich, Ogińskich...”[2].
Pozostałości zabudowań dworskich oraz park są wpisane do rejestru zabytków nieruchomych (A.203/1-2 z 10.12.1957 i z 8.05.1971)[3].
  • Do niedawna w Rogowie znajdował się także dwukondygnacyjny spichlerz z 1684 r. Dawniej w całości drewniany, został przebudowany w 1870 r. Po przebudowie parter budynku był murowany. Zrębowe ściany piętra miały konstrukcję przysłupową. Ściany poddasza miały konstrukcję sumikowo-łątkową.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Główny Urząd Statystyczny: Rejestr TERYT. [dostęp 2013-02-28].
  2. a b c d e Janusz Kędracki „Odkrywamy Świętokrzyskie – Rogów” – gazeta.pl, 14.12.2006.
  3. a b Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo świętokrzyskie. 2018-09-30. s. 15. [dostęp 2015-10-23].
  4. Krzysztof Żołądek: Tokarnia – Kościół z Rogowa w Parku Etnograficznym. swietokrzyskie.org.pl, 2 maja 2013. [dostęp 2015-10-23].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Maria i Przemysław Plichowie, „Ponidzie. Szlaki turystyczne”, Warszawa 1985
  • Filip Sulimierski, Bronisław Chlebowski, Władysław Walewski, „Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, Warszawa 1880
Kościół z Rogowa znajdujący się obecnie w skansenie w Tokarni