Salem (Massachusetts)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy miasta w amerykańskim stanie Massachusetts. Zobacz też: inne lokalizacje o tej samej nazwie.
Salem
Siedziba hrabstwa
Ilustracja
Flaga
Flaga
Dewiza: Divitis Indiae usque ad ultimum sinum (łac.) – „To the farthest port of the rich Indies”
Przydomek: The Witch City
Państwo  Stany Zjednoczone
Stan  Massachusetts
Hrabstwo Essex
Data założenia 1626
Prawa miejskie 1836
Kod statystyczny FIPS: 25-59105
GNIS ID: 0614337
Zarządzający Kimberley Driscoll
Powierzchnia 46,8 km²
Wysokość 3 m n.p.m.
Populacja (2007)
• liczba ludności
• gęstość

40 922
1948,7 os./km²
Nr kierunkowy 351 / 978
Kod pocztowy 01970-01971
Strefa czasowa UTC-05:00
UTC-04:00
Położenie na mapie Massachusetts
Mapa lokalizacyjna Massachusetts
Salem
Salem
Położenie na mapie Stanów Zjednoczonych
Mapa lokalizacyjna Stanów Zjednoczonych
Salem
Salem
Ziemia42°31′10″N 70°53′50″W/42,519444 -70,897222
Strona internetowa
Portal Portal Stany Zjednoczone

Salem – miasto w hrabstwie Essex, w stanie Massachusetts, w USA.

Miasto słynie z procesu czarownic z 1692 roku, który zapoczątkował sławę miasta, jako ośrodka zarówno turystyki, jak i kultury. Tutejsze wozy policyjne mają stosowne logo, szkoły publiczne są znane jako „Szkoły Czarnoksięstwa”, zespół futbolowy miejscowej szkoły wyższej nazywa się „The Witches” („Czarownice”), a Gallows Hill, miejsce ówczesnych publicznych egzekucji, jest używane w charakterze boiska sportowego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Indianie nazywali to miejsce Naumkeag, co oznacza „kraina węgorza”. Salem zostało założone u ujścia rzeki Naumkeag do Oceanu Atlantyckiego w 1626 roku przez kompanię rybacką z Cape Ann zarządzaną przez Rogera Conanta. Nazwa miasta pochodzi od nazwy Jerozolimy (ang. Jerusalem). Conanta zastąpił później John Endicott, gubernator przydzielony przez Massachusetts Bay Company. Salem pierwotnie mieściło w swych granicach sporą część dzisiejszego North Shore, w tym Marblehead, odłączonych w 1649 roku. Większość oskarżonych w procesie czarownic mieszkała w pobliżu 'wioski Salem', obecnego Danvers. Wioska Salem obejmowała też Peabody oraz część obecnego Beverly. Middleton, Topsfield, Wenham i Manchester-by-the-Sea również stanowiły części Salem.

Jednym z najbardziej znanych aspektów Salem jest jego historia zarzutów o czary, która rozpoczęła się z Abigail Williams, Betty Parris i ich znajomych, bawiących się szklaną Venus i jajkami. Salem osiągnęło dalszy rozgłos jako miejsce procesu Dorthy Talbye, gdzie chora psychicznie kobieta została powieszona za zamordowanie córki, ponieważ w tamtych czasach w Massachusetts nie było rozróżnienia między szaleństwem a zachowaniem przestępczym[1].

Syn Hathorna, sędzia John Hathorne, był także symbolem tego okresu. Wierzono, że czarownice były prawdziwe. Nie było naukowego wyjaśnienia zachowania odbiegającego od normy, więc czary wydawały się być logicznym wytłumaczeniem na wszelkie anomalie behawioralne (obecnie niektórzy eksperci podejrzewają, że mógł to być wynik zatrucia sporyszem, które powodowane jest przez grzyb znajdujący się na ziarnie zboża). Nic nie wywoływało więcej strachu w społeczeństwie purytańskim niż ludzie, którzy wydawali się być opętani przez diabła, więc każdą osobę podejrzaną o uprawianie czarów traktowano jak przestępcę. Sędzia Hathorne był najbardziej znany jako sędzia w procesach czarownic, jako „Hanging Judge”( wieszajacy sędzia) za skazywanie podejrzanych o guślarstwo na śmierć[2][3].

26 lutego 1775 zwolennicy niepodległości podnieśli most zwodzony nad North River, by nie dopuścić do zdobycia przez brytyjskiego pułkownika Alexandra Leslie i jego 300-osobowego oddziału składu amunicji ukrytego w północnym Salem. W czasie rewolucji amerykańskiej miasto to stało się centrum kaperskim. W 1790 roku Salem było szóstym co do wielkości miastem w kraju i posiadało znany na całym świecie port morski, używany też do handlu z Chinami. Dorsze były stąd eksportowane do Indii Zachodnich i Europy. Cukier i melasę sprowadzano z Indii Zachodnich, herbatę z Chin, a pieprz z Sumatry. Okręty z Salem zawijały też do portów w Afryce, Rosji, Japonii i Australii. Podczas wojny z 1812 roku, skończyły się czasy kaperstwa.

Po czasie prosperity pozostała w mieście architektura, w tym wzniesiony w stylu federalnym dwór zaprojektowany przez Samuela McIntyre, którego imieniem nazwano potem największą z historycznych dzielnic. Uzyskawszy prawa miejskie w 1836 roku, Salem przyjęło w 1839 roku pieczęć miejską z motto: „Divitis Indiae usque ad ultimum sinum” -- „Najdalszemu na wschodzie portowi”. Nathaniel Hawthorne był zarządcą portu w latach 1846–1849. Pracował w Customs House nieopodal Pickering Wharf, to o nim jest mowa na początku powieści The Scarlet letter.

Salem - 1820

Lecz w XIX w. żegluga zaczęła podupadać. Salem i jego mulisty port zostało prześcignięte przez Boston i Nowy Jork. W konsekwencji miasto zwróciło się ku przemysłowi. Powstawały zakłady, w tym garbarnie, wytwórnie obuwia i przemysłu odzieżowego, jak Naumkeag Steam Cotton Company. Duża część mill town uległa zniszczeniu podczas wielkiego pożaru w Salem, w roku 1914, który rozpoczął się w Korn Leather Factory. Spłonęło ponad 400 domów, bez dachu nad głową znalazło się 3500 rodzin. Lecz najcenniejsze architektonicznie budynki Salem ocalały, co pomogło adaptować jego centrum jako centrum turystyczne.

Znani mieszkańcy:

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Odkąd zniszczeniu uległy zakłady przemysłowe miasta, turystyka stała się podstawą jego gospodarki. Turystyka bazuje na procesach czarownic z 1692 roku, rozpoczęła się od lat 20. XX w., gdy miejscowy handlarz Daniel Low zaczął sprzedawać pamiątkowe łyżki z portretami czarownic. Rozkwit turystyki w Salem nastąpił pół wieku później, gdy telewizyjna seria komediowa „Bewitched” ukazała kilka epizodów z miasteczka. Związany z czarownicami ruch turystyczny wyraźnie ożywił się w latach 90. XX w., a miasto zaczęło oficjalnie obchodzić „Haunted Happenings” – święto w rocznicę powieszenia czarownic w październikowym sezonie turystycznym.

W ostatnich latach turystyka stała się znamiennym czynnikiem rozwoju miasta, a wielu mieszkańców zaczęło się domagać od władz prowadzenia bardziej agresywnej i szerzej zakrojonej kampanii reklamującej miasto jako ośrodek kulturalny. Podjęto już kroki w tym kierunku, w tym wyznaczono fragment miejskiej plaży na Pomnik Historii Narodowej (pierwszy w kraju), kończąc w 2000 roku budowę repliki legendarnego statku „Friendship,”, a w 2003 powiększając Muzeum Peabody’ego, co zaprojektował architekt Moshe Safdie. W roku 2005, półoficjalnie miejska agencja turystyczna „Destination Salem” rozpoczęła nową kampanię marketingową miasta, propagującą turystykę związaną z czarownicami.

W 2005 roku doszło do konfliktu z telewizją kablową „TV Land” w sprawie wzniesienia brązowej statuy Elizabeth Montgomery, odtwórczyni roli komediowej Samanthy w serialu Bewitched emitowanego w latach 60. XX w. Kilka epizodów było kręconych w Salem, a TV Land chciała w ten sposób uczcić 35 rocznicę ich powstania.

Wielu mieszkańców uważa, że pomnik taki nie jest dobrą promocją miasta, które chce się promować jako „Miasto czarownic”, i posiada ulicę o nazwie Witch Way. Inni widzą w tym nadużycie mające na celu komercyjną promocję stacji, nie przynoszącą dochodów miastu. Mówi się też, że statua trywializuje Salem, sprowadzając je do roli miasta w którym jedynie nakręcono kilka filmowych scen pośledniej serii komediowej, podczas gdy miasto powinno opierać swą promocję na autentycznych procesach czarownic.

Mieszkaniec miasta John Carr, dawny członek Komisji Historycznej w Salem, w wypowiedzi dla lokalnej gazety (zacytowanej później przez „Time”) powiedział: „To tak, jakby TV Land pojechała do Auschwitz i zaproponowała wzniesienie tam statuy pułkownika Klinka” (fikcyjna postać filmowa).

Ostatecznie statua została zaakceptowana, jednakże nadal wzbudza wiele kontrowersji.

Turyści znają Salem jako mieszankę miejsc związanych z historią, butików z akcesoriami New Age i Wicca, oraz licznych atrakcji osadzonych w klimacie czarnoksięstwa, czarownic i Halloween.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Według danych amerykańskiego biura statystycznego, miasto ma powierzchnię 46,8 km², z czego 21 km² stanowi terytorium lądowe. Położone jest przy Zatoce Massachusetts nad Atlantykiem. Północną granicę Salem stanowi rzeka North River, a południową rzeka Naumkeag, przez centrum miasta natomiast przepływa South River.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Według danych z roku 2000 miasto Salem liczy 40 407 mieszkańców, 17 492 domów, zamieszkuje je 9708 rodzin. Gęstość zaludnienia wynosi 1 926,1 osoby/km². Skład etniczny: 85,37% biali Amerykanie, 3,15% Afroamerykanie, 0,22% rdzenni Amerykanie, 2% Azjaci, 0,05% pochodzi z wysp Pacyfiku, 6,74% reprezentuje inne rasy, a 2,47% jest mieszańcami dwóch lub więcej ras. Latynosi stanowią 11,24% populacji.

3% mieszkańców jest urodzonych w Polsce, a 7,1% mieszkańców deklaruje pochodzenie polskie.

Religia[edytuj | edytuj kod]

Ciekawe miejsca[edytuj | edytuj kod]

Wraz z Lawrence jest jedną z dwóch siedzib władz hrabstwa Essex. Siedziba college'u „Salem State College”, parku „Salem Willows Park” i muzeum „Peabody Essex Museum”.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Albert Christophe. The Romantic Story of the Puritan Fathers: And Their Founding of New Boston.
  2. Starkey, Marion, The Devil in Massachusetts, Knopf, Doubleday, 1969. (ang.).
  3. Brief Biography of John Hathorne Hawthorne in Salem Web site (ang.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]