Sinn Féin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Sinn Féin
Lider Gerry Adams
Data założenia 28 listopada 1905
Adres siedziby 44 Parnell Square, Dublin, Irlandia
Ideologia polityczna nacjonalizm, socjalizm demokratyczny, lewica chrześcijańska
Poglądy gospodarcze solidaryzm
Członkostwo
międzynarodowe
Partia Europejskiej Lewicy
Europejska Grupa
Parlamentarna
Zjednoczona Lewica Europejska – Nordycka Zielona Lewica
Młodzieżówka Ógra Shinn Féin
Obecni posłowie 14 (na 166)
Obecni senatorowie 3 (na 60)
Obecni eurodeputowani 1 (na 12)
http://www.sinnfein.ie
Gerry Adams, przewodniczący Sinn Féin od 1983 roku

Sinn Féin (irl. „My sami”) – irlandzka organizacja niepodległościowa a następnie partia polityczna o nacjonalistycznym charakterze.

Historia[edytuj]

Za datę utworzenia partii przyjmuje się 28 listopada 1905, w którym nazwą Sinn Féin określono grupę irlandzkich organizacji społecznych, politycznych i kulturalnych. Celem Sinn Féin było początkowo dążenie do odrodzenia kulturowego Irlandczyków. Organizacja działała początkowo stosując bierny opór[1][2][3]. Według Brytyjczyków w roku 1916 zorganizowała ona powstanie niepodległościowe, niemniej jednak za jego organizacją stały bezpośrednio paramilitarne siły Irlandzkich Ochotników i socjalistycznej Armii Obywatelskiej. Partia poparła powstańców i przyjęła postulat walki zbrojnej o niepodległość. W trakcie trwania walk prowadziła szkolenia antybrytyjskich ochotników. W 1917 roku została formalnie ogłoszona partią polityczną a jej przewodniczącym został Éamon de Valera. Klęska powstania przyczyniła się do dużego wzrostu poparcia dla radykalnej Sinn Féin ale również jej delegalizacji w 1918 roku. Pomimo delegalizacji partii pozwolono na start w wyborach. Sinn Féin zwyciężyła w nich we wszystkich z okręgów irlandzkich[3][1].

W 1919 roku z inicjatywy Sinn Féin ogłoszono Irlandzkie Zgromadzenie Narodowe które proklamowało odłączenie się od Wielkiej Brytanii i utworzenie Republiki Irlandzkiej[1]. W latach 1919-1921 partia kierowała walką o niepodległość kraju i utworzyła własne siły zbrojne znane jako Irlandzka Armia Republikańska[4]. Po zwycięstwie w wojnie niepodległościowej podzieliła się. W 1926 roku radykalni rozłamowcy założyli Fianna Fáil na czele którego stanął wieloletni przywódca Sinn Féin, Éamon de Valera. W 1933 roku skrzydło prawicowe oderwało się tworząc Fine Gael. Pozostali członkowie Sinn Féin kontynuowali działalność pod starą nazwą pełniąc jednak w irlandzkiej polityce niewielką rolę[3].

Partia w praktyce reaktywowana z incijatywy IRA w latach 50. a szczególny wzrost aktywności odnotowała pod koniec lat 60. na skutek konfliktu w Irlandii Północnej[1][5]. W 1970 roku po wcześniejszym rozłamie w IRA doszło do rozłamu w partii. Utworzone zostały odrębne Sinn Féin-Oficjalna i Sinn Féin-Tymczasowa. Sinn Féin-Oficjalna domagała się utworzenia zjednoczonej Irlandii o socjalistycznym ustroju drogą polityczną. Sinn Féin-Tymczasowa skupiła swoje działania głównie na obszarze Irlandii Północnej, również domagała się utworzenia w Irlandii zjednoczonej republiki socjalistycznej przy czym nie wykluczała zastosowanie walki zbrojnej. Sinn Féin-Oficjalna stanowiąca mniejszy odłam partii w 1982 roku przekształciła się w Partię Robotniczą a w 1992 w Demokratyczną Lewicę. Od chwili przekształcenia Sinn Féin-Oficjalnej, druga z frakcji powróciła do pierwotnej nazwy usuwając z niej człon Tymczasowa[1].

Wzrost poparcia dla Sinn Féin szczególnie odnotowano był w latach 70. i 80. gdy była ona niejako politycznym skrzydłem Tymczasowej IRA. W 1983 roku liderem partii został Gerry Adams. W latach 90. partia dążyła do zakończenia zbrojnego konfliktu w Irlandii Północnej i uczestniczyła w rozmowach pokojowych z rządem brytyjskim[4].

Współczesna działalność[edytuj]

Współcześnie Sinn Féin jest aktywnym uczestnikiem życia politycznego w Irlandii, jak również w Irlandii Północnej, gdzie jest największą partią nacjonalistyczną, zdobywającą w wyborach ok. 25% głosów. Od 1983 roku partii przewodzi Gerry Adams. W czasie referendum w 2008 roku zdecydowanie opowiedziała się przeciw przyjęciu traktatu lizbońskiego[6].

Partia ma charakter lewicowy (z silnym akcentem narodowym i katolickim), eurosceptyczna, demokratyczno-socjalistyczna i republikańska. W gospodarce propaguje solidaryzm[3][7]. Partia z sympatią wypowiada się o niepodległościowych tendencjach Basków i Palestyńczyków.

Rozłamy[edytuj]

W swojej historii Sinn Féin przeszła 4 rozłamy, w wyniku których powstały nowe partie.

  • 1922 – oddzieliła się Cumann na nGaedhael (obecnie Fine Gael)
  • 1926 – Éamon de Valera wystąpił z Sinn Féin, tworząc Fianna Fáil
  • 1970 – doszło do podziału na Sinn Féin-Oficjalną (w 1982 roku przyjęła inną nazwę) i Sinn Féin-Tymczasową
  • 1986 – odłączyła się Republican Sinn Féin

Przewodniczący Sinn Féin[edytuj]

  • 1905-1908 – Edward Martyn
  • 1908 – John Sweetman
  • 1908-1917 – Arthur Griffith
  • 1917-1926 – Éamon de Valera, następnie w latach 1926-1959 lider partii Fianna Fáil
  • 1926-1931 – J.J. O’Kelly
  • 1931-1933 – Brian O’Higgins
  • 1933-1935 – o. Michael O’Flanagan
  • 1935-1937 – Cathal ó Marchadha
  • 1937-1950 – Margaret Buckley
  • 1950-1962 – Pádraig mac Lógáin
  • 1962-1970 – Tomás mac Giolla, następnie w latach 1970-1988 lider Partii Pracy.
  • 1970-1983 – Ruairí ó Brádaigh, następnie przewodniczące Republican Sinn Féin (1986-)
  • od 1983 – Gerry Adams

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj]