Przejdź do zawartości

Sinn Féin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Sinn Féin
Ilustracja
Państwo

 Irlandia

Lider

Mary Lou McDonald

Data założenia

28 listopada 1905

Adres siedziby

44 Parnell Street, Dublin 1

Ideologia polityczna

lewicowy nacjonalizm[1], socjalizm demokratyczny[2], eurosceptycyzm[3]

Członkostwo
międzynarodowe

Partia Europejskiej Lewicy

Grupa w Parlamencie
Europejskim

Zjednoczona Lewica Europejska – Nordycka Zielona Lewica

Młodzieżówka

Ógra Shinn Féin

Obecni posłowie
37/160
Obecni senatorowie
7/60
Obecni eurodeputowani
1/11
Strona internetowa
Gerry Adams, przewodniczący Sinn Féin w latach 1983-2018

Sinn Féin (wym. [ʃɪnʲ ˈfʲeːnʲ], irl. „My sami”) – irlandzka organizacja niepodległościowa, a następnie partia polityczna o lewicowo-nacjonalistycznym charakterze[4]. Działa zarówno w Irlandii, jak i Irlandii Północnej[5].

Historia

[edytuj | edytuj kod]

XX wiek

[edytuj | edytuj kod]

Powstała w 1905 roku. Jej założycielem był Arthur Griffith. W pierwszych latach była ruchem niepodległościowym, który stosował bierny opór przeciwko rządom brytyjskim[6]. W 1916 roku poparła powstanie wielkanocne. Propagowała od tego czasu idee walki zbrojnej i szkoliła oddziały zbrojne. W 1917 roku władzę w partii objął Éamon de Valera. W 1918 roku uzyskała większość mandatów do Izby Gmin w okręgach irlandzkich. W 1919 roku jej członkowie proklamowali utworzenie Republiki Irlandzkiej. Dysponując własną organizacją zbrojną – Irlandzką Armią Republikańską (IRA), kierowała walką o niepodległość[6].

Po zawarciu traktatu pokojowego w 1921 roku partia rozpadła się na dwie frakcje: radykalną i protraktatową. W latach 1922–1923 oba ugrupowania toczyły ze sobą wojnę domową[6].

Po odłączeniu się od niej Fianna Fáil (1926) i Fine Gael (1933)[6] przetrwała jako niewielka partia polityczna.

Odżyła pod koniec lat 60. wraz z konfliktem w Irlandii Północnej. W 1970 roku partia podzieliła się na Sinn Féin-Oficjalną (skrzydło militarne Oficjalna Irlandzka Armia Republikańska) i Sinn Féin-Prowizoryczną (Prowizoryczna Irlandzka Armia Republikańska)[6].

Sinn Féin-Oficjalna działała głównie w Republice Irlandii. Partia opowiadała się za zjednoczeniem Irlandii i Irlandii Północnej poprzez reformy wewnętrzne i metody polityczne. Sinn Féin-Prowizoryczna działała natomiast głównie w Irlandii Północnej. Opowiadała się również za zjednoczeniem Irlandii i Irlandii Północnej, nie wykluczając jednak walki zbrojnej. Obie grupy wyznawały poglądy socjalistyczne. Sinn Féin-Oficjalna w 1982 roku przekształciła się w Partię Robotniczą, a w 1992 roku w Demokratyczną Lewicę. Sinn Féin-Prowizoryczna powróciła do nazwy Sinn Féin[6].

W 1983 roku liderem Sinn Féin-Prowizorycznej został Gerry Adams. W 1994 roku w imieniu Prowizorycznej IRA podjęła się negocjacji pokojowych. W 1998 roku była jednym z sygnatariuszy porozumień wielkopiątkowych[6].

XXI wiek

[edytuj | edytuj kod]

W wyborach parlamentarnych w Irlandii w 2020 roku, partia zyskała szerokie poparcie (w szczególności wśród wyborców poniżej 35 r.ż.) opowiadając się za zwiększonymi wydatkami, zamrożeniem czynszu i ogromnym programem budownictwa mieszkaniowego, mającym na celu sprostanie napiętym usługom i gwałtownie rosnącym kosztom mieszkań[4]. Partia popierała także zjednoczenie Irlandii Północnej z Republiką, co po Brexicie mogło się przyczynić do jej sukcesu[4].

W wyborach do Zgromadzenia Irlandii Północnej w 2022 Sinn Féin zdobyła 29% głosów pierwszego wyboru – najwięcej spośród wszystkich partii. Uzyskując 27 na 90 mandatów, po raz pierwszy w historii została największą partią w Stormoncie[7]. „Dzisiejszy dzień zapowiada nową erę” – powiedziała Michelle O’Neill, wiceprzewodnicząca partii, tuż przed ogłoszeniem ostatecznych wyników. „Niezależnie od przynależności religijnej, politycznej czy społecznej, moim zobowiązaniem jest sprawić, by polityka działała”[8].

Po wyborach samorządowych w Irlandii Północnej w 2023 Sinn Féin po raz pierwszy została również największą partią w samorządach lokalnych[9]. Z kolei w wyborach lokalnych w Republice Irlandii w 2024 partia zwiększyła swój udział w głosach, jednak wynik ten był znacząco niższy od sondaży, co uwidoczniło rozłam pomiędzy kierownictwem partii a jej zapleczem społecznym w kwestii imigracji – rozczarowani wyborcy Sinn Féin oddali głosy na małe partie prawicowe[10][11]. Mimo to, po wyborach parlamentarnych w Wielkiej Brytanii w 2024 Sinn Féin została największą partią reprezentującą Irlandię Północną w Izbie Gmin[12].

Ideologia

[edytuj | edytuj kod]

Sinn Féin głosi poglądy republikańskie, demokratyczno-socjalistyczna i lewicowo-nacjonalistyczne[13][14]. W Parlamencie Europejskim partia należy do grupy parlamentarnej Grupa Lewicy w Parlamencie Europejskim – GUE/NGL. W literaturze politologicznej bywa określana jako „populistyczno-socjalistyczna”[15][16]. W 2014 jeden z głównych strategów i ideologów partii, Eoin Ó Broin, opisał cały projekt polityczny Sinn Féin jako otwarcie populistyczny[17]. Partia bywa klasyfikowana jako lewicowo-nacjonalistyczna i lewicowo-populistyczna. W analizach akademickich podkreśla się, że choć Sinn Féin stosuje typową dla populizmu retorykę „my kontra oni”, to wykorzystuje ją w formie narracji „lud kontra elity”, nie uciekając się przy tym do retoryki antyimigracyjnej[15][18][19].

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ Amanda Ferguson, Rick Noack: Ireland’s left-wing nationalist Sinn Fein party surges in historic but inconclusive election. washingtonpost.com, 10-02-2020. [dostęp 2020-02-11]. (ang.).
  2. ↑ Jonah Sheep: What Sinn Féin’s Election Victory Means for Ireland. nymag.com, 09-02-2020. [dostęp 2020-02-11]. (ang.).
  3. ↑ Sinn Fein to protect EU membership.. belfasttelegraph.co.uk, 20-04-2015. [dostęp 2020-02-11]. (ang.).
  4. 1 2 3 Naomi O’Leary, Sinn Féin surge makes Irish political history [online], POLITICO, 9 lutego 2020 [dostęp 2020-02-09].
  5. ↑ Sinn Féin, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2017-09-13].
  6. 1 2 3 4 5 6 7 Sinn Fein. portalwiedzy.onet.pl. [dostęp 2017-09-13]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-09-15)]. (pol.).
  7. ↑ SYLVIA HUI, Sinn Fein hails 'new era' as it wins Northern Ireland vote [online], AP News, 7 maja 2022 [dostęp 2025-07-31] (ang.).
  8. ↑ Jonathan McCambridge, Michelle O’Neill: Assembly election result ushers in new era [online], The Independent, 7 maja 2022 [dostęp 2025-07-31] (ang.).
  9. ↑ Nuala McCann, Chris Andrews, NI council elections 2023: Sinn Féin largest party in NI local government [online], bbc.com, 20 maja 2023 [dostęp 2025-07-31] (ang.).
  10. ↑ Padraic Halpin, Irish coalition parties hammer Sinn Fein in local elections, „Reuters”, reuters.com, 9 czerwca 2024 [dostęp 2025-07-31] (ang.).
  11. ↑ Jude Webber, Sinn Féin falters in Irish local elections [online], ft.com, 2024 [dostęp 2025-07-31] (ang.).
  12. ↑ Davy Wilson, Chris Andrews, Sinn Féin becomes NI's largest Westminster party [online], bbc.com, 5 lipca 2024 [dostęp 2025-07-31] (ang.).
  13. ↑ Kevin Rafter, Sinn Féin, 1905–2005: In the Shadow of Gunme, Gill & Macmillan, 2005, ISBN 978-0-7171-3992-7.
  14. ↑ Sinn Fein, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2017-09-14] (ang.).
  15. 1 2 Kirsty Park, Jane Suiter, Hybrid media consumption and production in #ge2020: the battle to own ‘change’, „Irish Political Studies”, 36 (4), 2021, s. 628–646, DOI: 10.1080/07907184.2021.1976975, ISSN 0790-7184 [dostęp 2025-07-31] (ang.).
  16. ↑ Giorgos Charalambous, Iasonas Lamprianou, Societal Responses to the Post-2008 Economic Crisis among South European and Irish Radical Left Parties: Continuity or Change and Why?, „Government and Opposition”, 51 (2), 2016, s. 261–293, DOI: 10.1017/gov.2014.35, ISSN 0017-257X [dostęp 2025-07-31] (ang.).
  17. ↑ Toril Aalberg, Frank Esser, Carsten Reinemann, Jesper Stromback, Claes De Vreese, Populist Political Communication in Europe, Routledge, 1 lipca 2016, s. 131, ISBN 978-1-317-22474-7.
  18. ↑ Stephen Quinlan, Deirdre Tinney, A Populist Wave or Metamorphosis of a Chameleon? Populist Attitudes and the Vote in 2016 in the United States and Ireland [online], esr.ie, 2019 (ang.).
  19. ↑ Eoin O’Malley, John Fitzgibbon, Everywhere and Nowhere: Populism and the Puzzling Non-Reaction to Ireland’s Crises [online], papers.ssrn.com, 2014 (ang.).
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Sinn_Féin&oldid=80090090”