Sobota (województwo dolnośląskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy polskiej wsi. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Artykuł 51°05′00″N 15°40′15″E
- błąd 39 m
WD 51°3'N, 15°44'E
- błąd 19848 m
Odległość 305 m
Sobota
wieś
Ilustracja
Wieś Sobota. Widok na ruiny kościoła
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat lwówecki
Gmina Lwówek Śląski
Liczba ludności (III 2011) 489[1]
Strefa numeracyjna 75
Tablice rejestracyjne DLW
SIMC 0190970
Położenie na mapie gminy Lwówek Śląski
Mapa konturowa gminy Lwówek Śląski, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Sobota”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Sobota”
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Sobota”
Położenie na mapie powiatu lwóweckiego
Mapa konturowa powiatu lwóweckiego, po prawej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Sobota”
Ziemia51°05′00″N 15°40′15″E/51,083333 15,670833

Sobota (niem. Zobten am Bober) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie lwóweckim, w gminie Lwówek Śląski, na Pogórzu Kaczawskim w Sudetach.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Wieś Sobota

W latach 1945–1954 siedziba gminy Sobota. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie jeleniogórskim.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

W kronice łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna w latach 1295–1305 miejscowość wymieniona jest w zlatynizowanej formie Sobeth[2][3]. Pojawia się też pod nazwami Czobotendorf (1212) i Sobota (1242).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś stanowiła własność rodów Ryme (1254 r.), Czettritz (do 1622 r.), Braun (1670 r.), Hochberg (1719 r.), Zedlitz i Nostitz. Najsłynniejszym dziedzicem Soboty był generał August Ludwig von Nostitz, który spoczął wraz z synem Fryderykiem Wilhelmem w tutejszym mauzoleum. Między 1757 a 1758 r. większość mieszkańców zmarła w zarazie gorączki gnilnej. 19 sierpnia 1813 wojska rosyjskie i francuskie stoczyły bitwę pomiędzy Dębowym Gajem a Sobotą. W Sobocie, w pałacu Nostitzów kwaterował generał Langeron – dowódca kontyngentu rosyjskiego.

Ludność[edytuj | edytuj kod]

Liczba ludności w latach 1786–2011[4][1].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Ruiny kościoła, z XV-XIX w. w Sobocie

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[5]:

  • kościół romański w ruinie, z XIII w., przebudowany w XV-XIX w.
    • cmentarz przykościelny
  • park, z XVII w., zmiany w drugiej połowie XIX w., park jest pozostałością zespołu pałacowo-parkowego; pałac rozebrano przed 1980 r.
    • kaplica w parku, neogotycka, z 1914 r.

inne zabytki:

  • kaplica pw. św. Krzyża w klasztorze księży michalitów, z XIX w.

zabytki nieistniejące:

  • kościół ewangelicki z 1744 r., wewnątrz posiadał rzeźbiony w drewnie ołtarz i kazalnicę; z obu stron umieszczono dwupiętrowe empory; całość nakryto mansardowym dachem z sygnaturką; w 1844 r. świątynię wyposażono w murowaną wieżę, uszkodzony w 1945 r. został ograbiony i rozebrany[6]
  • cmentarz ewangelicki, zrównany buldożerami z ziemią[7].

Ochrona przyrody[edytuj | edytuj kod]

Sobota leży w otulinie Parku Krajobrazowego Doliny Bobru, którego granica biegnie wzdłuż drogi do Dworek (województwo dolnośląskie) i do Górczycy[8]. Od południa, zachodu i północy wieś otacza Specjalny Obszar Ochrony Natura 2000 PLH020054 Ostoja Nad Bobrem. W korycie Bobru odnotowano populację chronionego głowacza białopłetwego[9]. W parku dworskim rośnie pomnikowa leszczyna turecka „Sabina” o obwodzie 260 cm. Przed posesją nr 9 stoi dąb bezszypułkowy „Miś” o obwodzie 416 cm i wysokości 26 m, a kolejny pomnikowy dąb o obwodzie 460 cm znajduje się w widłach rzeki Bóbr i kanału doprowadzającego wodę do młyna w Dębowym Gaju – około 80 m od tamy na Bobrze w otoczeniu innych starych dębów „Mocarzy”.

Dąb Miś

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b GUS: Ludność – struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis. dokumentyslaska.pl. [dostęp 2012-10-24].
  3. H. Markgraf, J. W. Schulte, Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis, Breslau 1889.
  4. Słownik geografii turystycznej Sudetów. Pogórze Kaczawskie, pod redakcją Marka Staffy, Wydawnictwo I-BiS, Wrocław 2002, ​ISBN 83-85773-47-9​.
  5. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 120. [dostęp 2012-09-16].
  6. Dzieje zboru ewangelickiego w Sobocie. zabytki.powiatlwowecki.info. [dostęp 2.8.13].
  7. Magda Nogaj, Buldożerami po nagrobkach. Skandal w Lwówku Śląskim. wroclaw.gazeta.pl. [dostęp 2.8.13].
  8. Park Krajobrazowy Doliny Bobru. Mapa turystyczna. Skala 1:40 000 = tourist map = Touristenkarte. Jelenia Góra: Wydawnictwo Turystyczne „Plan”, 2007. ISBN 978-83-60044-98-8.
  9. Plan zadań ochronnych obszaru Natura 2000 Ostoja nad Bobrem PLH020054 w województwie dolnośląskim (pol.). 2013. [dostęp 2014-06-22].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Pogórze Kaczawskie. Słownik geografii turystycznej Sudetów, tom 7, pod. red. Marka Staffy, Wydawnictwo I-BiS, Wrocław 2002, ​ISBN 83-85773-47-9​, s. 522–525
  • Góry i Pogórze Kaczawskie. Skala 1:40.000. Jelenia Góra: Wydawnictwo Turystyczne Plan, 2004. wyd. II. ISBN 83-88049-02-X.
  • Lwówek śląski i okolice – przewodnik historyczny, Mariusz Olczak, Wydawnictwo Oppidium, Warszawa 2000, ​ISBN 83-9123143-7​.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]