Sobota (województwo dolnośląskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy polskiej wsi. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Sobota
Wieś Sobota. Widok na ruiny kościoła
Wieś Sobota. Widok na ruiny kościoła
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
Powiat lwówecki
Gmina Lwówek Śląski
Liczba ludności (III 2011) 489[1]
Strefa numeracyjna (+48) 75
Tablice rejestracyjne DLW
SIMC 0190970
Położenie na mapie gminy Lwówek Śląski
Mapa lokalizacyjna gminy Lwówek Śląski
Sobota
Sobota
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Sobota
Sobota
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Sobota
Sobota
Położenie na mapie powiatu lwóweckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu lwóweckiego
Sobota
Sobota
Ziemia51°05′00″N 15°40′15″E/51,083333 15,670833

Sobota (niem. Zobten am Bober) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie lwóweckim, w gminie Lwówek Śląski, na Pogórzu Kaczawskim w Sudetach.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Wieś Sobota

W latach 1945-1954 siedziba gminy Sobota. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie jeleniogórskim.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

W kronice łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna w latach 1295–1305 miejscowość wymieniona jest w zlatynizowanej formie Sobeth.[2][3]. Pojawia się też pod nazwami Czobotendorf (1212) i Sobota (1242).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś stanowiła własność rodów Ryme (1254 r.), Czettritz (do 1622 r.), Braun (1670 r.), Hochberg (1719 r.), Zedlitz i Nostitz. Najsłynniejszym dziedzicem Soboty był generał August Ludwig von Nostitz, który spoczął wraz z synem Fryderykiem Wilhelmem w tutejszym mauzoleum. Między 1757 a 1758 r. większość mieszkańców zmarła w zarazie gorączki gnilnej. 19 sierpnia 1813 wojska rosyjskie i francuskie stoczyły bitwę pomiędzy Dębowym Gajem a Sobotą. W Sobocie, w pałacu Nostitzów kwaterował generał Langeron - dowódca kontyngentu rosyjskiego.

Ludność[edytuj | edytuj kod]

Liczba ludności w latach 1786–2011[4][1].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Ruiny kościoła, z XV-XIX w. w Sobocie

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[5]:

  • kościół romański w ruinie, z XIII w., przebudowany w XV-XIX w.
    • cmentarz przykościelny
  • park, z XVII w., zmiany w drugiej połowie XIX w., park jest pozostałością zespołu pałacowo-parkowego; pałac rozebrano przed 1980 r.
    • kaplica w parku, neogotycka, z 1914 r.

inne zabytki:

  • kaplica pw. św. Krzyża w klasztorze księży michalitów, z XIX w.

zabytki nieistniejące:

  • kościół ewangelicki z 1744 r., wewnątrz posiadał rzeźbiony w drewnie ołtarz i kazalnicę; z obu stron umieszczono dwupiętrowe empory; całość nakryto mansardowym dachem z sygnaturką; w 1844 r. świątynię wyposażono w murowaną wieżę, uszkodzony w 1945 r. został ograbiony i rozebrany[6]
  • cmentarz ewangelicki, zrównany buldożerami z ziemią[7].

Ochrona przyrody[edytuj | edytuj kod]

Sobota leży w otulinie Parku Krajobrazowego Doliny Bobru, którego granica biegnie wzdłuż drogi do Dworek (województwo dolnośląskie) i do Górczycy[8]. Od południa, zachodu i północy wieś otacza Specjalny Obszar Ochrony Natura 2000 PLH020054 Ostoja Nad Bobrem. W korycie Bobru odnotowano populację chronionego głowacza białopłetwego[9]. W parku dworskim rośnie pomnikowa leszczyna turecka "Sabina" o obwodzie 260 cm. Przed posesją nr 9 stoi dąb bezszypułkowy "Miś" o obwodzie 416 cm i wysokości 26 m, a kolejny pomnikowy dąb o obwodzie 460 cm znajduje się w widłach rzeki Bóbr i kanału doprowadzającego wodę do młyna w Dębowym Gaju - około 80 m od tamy na Bobrze w otoczeniu innych starych dębów "Mocarzy".

Dąb Miś

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Pogórze Kaczawskie. Słownik geografii turystycznej Sudetów, tom 7, pod. red. Marka Staffa, Wydawnictwo I-BiS, Wrocław 2002, ​ISBN 83-85773-47-9​, ss. 522-25
  • Góry i Pogórze Kaczawskie. Skala 1:40.000. Jelenia Góra: Wydawnictwo Turystyczne Plan, 2004. wyd. II. ISBN 83-88049-02-X.
  • Lwówek śląski i okolice - przewodnik historyczny, Mariusz Olczak, Wydawnictwo Oppidium, Warszawa 2000, ​ISBN 83-9123143-7

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis. dokumentyslaska.pl. [dostęp 2012-10-24].
  3. H. Markgraf, J. W. Schulte, Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis, Breslau 1889.
  4. Słownik geografii turystycznej Sudetów. Pogórze Kaczawskie, pod redakcją Marka Staffy, Wydawnictwo I-BiS, Wrocław 2002, ​ISBN 83-85773-47-9
  5. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 120. [dostęp 16.9.2012].
  6. Dzieje zboru ewangelickiego w Sobocie. zabytki.powiatlwowecki.info. [dostęp 2.8.13].
  7. Magda Nogaj, Buldożerami po nagrobkach. Skandal w Lwówku Śląskim. wroclaw.gazeta.pl. [dostęp 2.8.13].
  8. Park Krajobrazowy Doliny Bobru : mapa turystyczna : skala 1:40 000 = tourist map = Touristenkarte. Jelenia Góra: Wydawnictwo Turystyczne "Plan", 2007. ISBN 978-83-60044-98-8.
  9. PLAN ZADAŃ OCHRONNYCH obszaru Natura 2000 OSTOJA NAD BOBREM PLH020054 w województwie dolnośląskim (pol.). 2013. [dostęp 2014-06-22].