Stado (święto słowiańskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stado
Dzień 50-55 dni po Wielkanocy
Typ święta słowiańskie
Symbole

Rusałki, Spike na żyto i owies

Podobne święta Zielone Świątki

Stado – święto słowiańskie, wywodzące się z czasów przedchrześcijańskich, najprawdopodobniej związane z kultem płodności. Obchodzone w okresie majowym ku czci boga Łado i bogini Leli[1].

Historia[edytuj]

Pierwsza wzmianka o Stadzie (o święcie konkretnie pod tą właśnie nazwą) pojawia się w Kronice Długosza[2][3][4], który opisuje je jako igrzyska urządzane w pewnej porze roku na cześć bóstw. Miało być to radosne święto, w czasie którego zbierali się mieszkańcy całej wsi i okolic[5]. Obchodom święta towarzyszyły śpiewy i tańce, a jego głównym elementem były zawody sportowe. Według kronikarza święto to obchodzone było w okolicy chrześcijańskich Zielonych Świątek. Podobne święto, jednak bez podania nazwy, jest także często potępiane w kazaniach XV-wiecznych kaznodziejów i moralistów.

O starosłowiańskim święcie obchodzonym we wtorek lub środę około Zielonych Świąt wspomniał także Kosmas z Pragi odnotowując, że tańce i igrzyska poświęcone były duchom przodków. Również na Rusi w siódmy czwartek po Wielkanocy zbierano się pod brzozami, składano ofiary z kaszy, pierogów i jajecznicy, a następnie śpiewano i tańczono. Na obszarze Rusi w okolicach Zielonych Świątek obchodzono także podobne do wspomnianego przez Długosza Stada tygodniowe święto, zwane rusałczym tygodniem. Możliwe zatem, że było to ogólnosłowiańskie święto, którego obchody trwały nawet tydzień, a jego kulminacją była Noc Kupały[6].

Zdaniem Karola Potkańskiego w XVI wieku nastąpiła chrystianizacja święta, a jego schrystianizowaną pozostałością jest ludowy odpust zielonoświątkowy.

Święto przetrwało do czasów współczesnych w Chorwacji pod nazwą „kralevic Ljelje”, gdzie zyskał ochronę UNESCO jako element dziedzictwa ludzkości. Potwierdzono również obecność charakterystycznego tańca dziewcząt z mieczami („Kraljice na Zielone Świątki”) w Serbii co najmniej do początku XIX wieku[1].

W dniu 21 maja 2016, po ponad 500 latach nieobecności w pierwotnej formie, miały miejsce pierwsze polskie nowożytne obchody Stada, organizowane przez Konfederację Rodzimowierczą[7]. Obrzęd prowadziło 11 żerców, co czyni go pierwszym tak dużym świętem rodzimowierczym we współczesnej Polsce[8].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b Tomasz Rogaliński, Poświst. Wiosenne święto Stada. Pełnia mleczna, pełnia kwietnia, 20-22 maja 2016 r. Przywracanie pamięci i żywej duchowości Polaków. „Gniazdo. Rodzima wiara i kultura”. 1(16)/2016, s. 3-6, 2016. Witt Wilczyński. Agencja INVINI. ISSN 2081-9072. 
  2. Według Brucknera, Słownik etymologiczny języka polskiego, s. 37, 512, nazwa „stado” była niemieckiego pochodzenia (Stute), tym samym nie przedstawiając rodzimej tradycyjnej nazwy tego święta, a jedynie będąc przez Długosza zapożyczoną. w: Henryk Łowmiański. Religia Słowian i jej upadek, w.VI-XII.
  3. Podobną opinię za Brucknerem podejmuje Henryk Samsonowicz. Polska Jana Długosza.
  4. Odmiennego zdania jest Jerzy Strzelczyk, Mity, podania i wierzenia dawnych Słowian, utrzymując iż święto zwano po polsku «Stado» (tłumaczone po łacinie jako grex), w znaczeniu gromadzenia się narodu.
  5. Konteksty: polska sztuka ludowa: antropologia kultury. PAN. t. 55, 2001.
  6. Andrzej Szyjewski: Religia Słowian. Kraków: Wydawnictwo WAM, 2004, s. 145-146. ISBN 83-7318-205-5.
  7. Kamil Gorzka: Święto Stado – okiem rodzimokulturowca. duchtynia.pl, 2016-06-06.
  8. Magdalena Leokadia Bobińska. Relacja ze święta Stada 2016. „Gniazdo. Rodzima wiara i kultura”. 1(16)/2016, s. 7-8, 2016. Witt Wilczyński. Agencja INVINI. ISSN 2081-9072. 

Bibliografia[edytuj]