Stanisław Janicki (filmowiec)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stanisław Janicki
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 11 listopada 1933
Czechowice-Dziedzice
Zawód pisarz,
dziennikarz,
reżyser,
scenarzysta,
krytyk filmowy
historyk kina.
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”

Stanisław Janicki (ur. 11 listopada 1933 w Czechowicach-Dziedzicach) – polski pisarz, dziennikarz i scenarzysta, krytyk filmowy i historyk kina.

Życiorys[edytuj]

Przed II wojną światową, ze względu na pracę ojca w polskim oddziale Standard Oil, Janiccy przeprowadzili się do Warszawy. Po wojnie zdał maturę w Bielsku-Białej.

Absolwent Wydziału Dziennikarstwa (specjalizacja filmowa) Uniwersytetu Warszawskiego (1955). Doktor nauk humanistycznych na UAM w Poznaniu (1998). W latach 1954–1959 był dziennikarzem „Żołnierza Wolności”. W latach 1959–1970 pracował jako redaktor miesięcznika „Film”, w latach 1970–1974 miesięcznika „Kino”. Dzięki zdobytym wówczas kontaktom był często zapraszany do jury festiwali filmowych. Był autorem cyklicznego programu TVP pt. W starym kinie. Był to najdłużej nadawany program filmowy w historii polskiej telewizji (od 1967 do 1999).

W latach 1972–1976 związany z Wytwórnią Filmów Oświatowych w Łodzi, potem przez 6 lat był pracownikiem Wytwórni Filmów Poltel, od 1983 wykładowca Wydziału RiTV Uniwersytetu Śląskiego. Od 1996 kieruje Szkołą Mediów Bielskiej Wyższej Szkoły Biznesu i Informatyki. Jest autorem audycji Odeon Stanisława Janickiego nadawanych w radiu RMF Classic oraz współpracownikiem Kino Polska, gdzie prowadzi program „Seans w Iluzjonie”, w którym tworzy obszerne wprowadzenia do filmów z lat 20., 30. i 40. XX wieku emitowanych na antenie stacji.

Zajmuje się problematyką braci polskich. Od 22 maja 2011 jest prezesem honorowym Stowarzyszenia Szlak Braci Polskich[1].

Mieszka w Bielsku-Białej gdzie w miejscowym muzeum prowadzi od 2015 roku cykl spotkań pt. Stare Kino w Starym Zamku[2].

Praca etatowa[edytuj]

  • Redakcja dziennika “Żołnierz wolności” (Warszawa 1954 – 59) – dziennikarz
  • Tygodnik “Film” (Warszawa 1959 – 70) – krytyk filmowy, publicysta, kierownik działu polskiego
  • Redaktor naczelny Kroniki Filmowej “Radar” w Wytwórni Filmowej “Czołówka” (Warszawa 1964 – 66)
  • Miesięcznik “Kino” (Warszawa 1970 – 74) – krytyk filmowy, publicysta, kierownik działu polskiego
  • Komitet do spraw Radia i Telewizji – Redakcja Filmowa Programu I TVP (Warszawa 1974 – 76) – redaktor (scenariusze filmów fabularnych)
  • Wytwórnia Filmów Telewizyjnych “Poltel” (Warszawa 1976 – 82) – scenarzysta i reżyser telewizyjny i filmowy
  • Państwowa Wyższa Szkoła Teatralna (Warszawa – 1980 – 82) – wykładowca historii filmu
  • Wytwórnia Filmów Oświatowych (Łódź 1982 – 93; współpraca 1972 - 82) – scenarzysta i reżyser filmowy
  • Wyższa Szkoła Dziennikarstwa (Warszawa – 1995 – 97) - wykładowca (scenariusze krótkich form filmowo-telewizyjnych)
  • Bielska Wyższa Szkoła Biznesu i Informatyki im. J. Tyszkiewicza 9Bielsko-Biała 1996 - 2002) – Kierownik specjalizacji Zarządzanie i Media oraz wykładowca (scenariusz i realizacja krótkich form filmowo-telewizyjnych oraz seminaria dyplomowe)
  • Uniwersytet Śląski – Wydział Radia i Telewizji (Katowice – 1982 – 2003, potem do 2005 umowa o dzieło) - starszy wykładowca (Historia filmu, Dramaturgia i scenariopisarstwo, Podstawy reżyserii filmów krótkometrażowych, seminaria dyplomowe)
  • Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi (od 2007 - 2010) – Wydział Artystyczny – Kierunek: Realizacja Obrazu Filmowego, Telewizyjnego i Fotografia (Realizacja filmu dokumentalnego i krótkometrażowego)

Współpraca[edytuj]

  • Telewizja Polska, program I: Autorski program telewizyjny "W starym kinie" (1967 - 1999)
  • Polskie Radio (m.in. autorska audycja w Red. Niemieckiej – lata 60-te)
  • “Przegląd kulturalny”, „Odrodzenie”. “Panorama” (Katowice), “Widnokręgi”, “Teatr i film”, “Film na świecie”, “Gazeta Wyborcza”, magazyn telewizyjny “Okienko”; “Trybuna Śląska” (Katowice) – cotygodniowy cykl “Janicki o kinie” (2001 – 2004), „Dziennik Zachodni” (Katowice) - cykl felietonów filmowych „W starym kinie” (2004 - 2008 )
  • Warszawska Szkoła Filmowa (Warszawa – 2005-2006) - wykładowca (Scenariopisarstwo)
  • LO im.Stanislawa Wyspiańskiego w Bielsku-Białej - o profilu Artystycznym oraz LO im. Mikołaja Reja w Bielsku-Białej – warsztaty filmowe (2000 - 2008)
  • RMF Classic – cotygodniowy felieton filmowy „Odeon Stanisława Janickiego” (od września 2005)
  • Telewizja "KINO POLSKA" - cotygodniowe programy "W Iluzjonie", przekształcone w "Kalejdoskop Polskiego Filmu" (od 2004)

Nagrody, wyróżnienia[edytuj]

Nagrody dziennikarskie[edytuj]

  • Nagroda im. K. Irzykowskiego – dwukrotnie: 1964 i 1976;
  • Nagroda Przewodniczącego Komitetu do spraw Radia i Telewizji – dwukrotnie: 1969 i 1976;
  • Nagroda tygodnika “Ekran” - “Złoty ekran” – 1977;
  • Nagroda Festiwalu Filmów Niemych w Krakowie - 1999.
  • Nagroda VIII Festiwalu Muzyki Filmowej w Łodzi - 2005

Nagrody filmowe (wybór)[edytuj]

  • Krzyżtoporskiej opowieści ciąg dalszy (1975 – Kielce)
  • Budowa parku etnograficznego (1976 – Zakopane)
  • Ach, ta chata rozśpiewana (1979 – Tokio)
  • Bracia Polscy (1980 – Kraków, Łódź)
  • Jan Sarkander ze Skoczowa (1995 – Ołomuniec)
  • Brat Papieża (2007 - Niepokalanów – I. nagr. w kat. filmów fabularnych)

Nagrody za całokształt twórczości i działalności[edytuj]

Twórczość artystyczna (wybór)[edytuj]

Scenariusze do filmów[edytuj]

  • Stanisława Grabowskiego - Zaczęło się od iluzjonów (1972)
  • Bogdana Dziworskiego - Krzyż i topór (1973), Tren dla miasta Szydłowa (1973), Podróże Georga Philipa Telemanna z Żar do Pszczyny (1974)

oraz do wszystkich swoich

Reżyseria i scenariusze filmów fabularnych i dokumentów inscenizowanych[edytuj]

  • Kruk (1976)
  • Jak cudne są wspomnienia (1977 – serial TV)
  • Wisła (1977 – dla Pathé Cinema)
  • Sąd nad Braćmi Polskimi (1984)
  • Bem (1985 – koprodukcja polsko-węgierska)
  • Domy życia (1987)
  • Jan Sarkander ze Skoczowa (1994)[5]
  • Skoczowskie okruchy (1999)
  • Brat Papieża (2006)
  • Marzenia są ciekawsze (3 półgodzinne odcinki) z Andrzejem Wajdą
  • Scena pełna muzyki i tańca (2015)

Reżyseria i scenariusze filmów oświatowych i dokumentalnych[edytuj]

  • Sen o Kurozwękach (1974 – debiut)
  • Cienie czasu (1975)
  • Nad brzegiem ruczaju (1980)
  • Filmowy Sezam (1980)
  • Bracia Polscy (1982)
  • Rapsod królewski (1982)
  • Skarby katedry wawelskiej (1982)
  • Życie, męczeństwo, śmierć (1982)
  • Elementarz filmu. Rodzaje i gatunki (1982)
  • Konterfekty Króla Jegomości (1983)
  • Chocim 1673 (1983)
  • Cicha noc (1984)
  • Takie kiedyś były zabawy (1994 – serial TV)
  • Czas przeszły dokonany (1995 – serial TV)
  • Droga Jana Sarkandra (1995)
  • Klub Pan Rysia (1995 – 96 – program cykliczny TV)
  • Nieustająca love story (1996 – serial TV)
  • Za winy niepopełnione – Eugeniusz Bodo (1997- dla TV)
  • Bielsko-Biała – dwa miasta w jednym (1998)
  • Marzenia są ciekawsze (1998 – serial TV, o niezrealizowanych projektach Andrzeja Wajdy)
  • Idę przez ten świat (1999, o Marii Koterbskiej)
  • Skoczów – nad Wisłą, u stóp gór (2017 (1999)
  • Niezwykła podróż Jerzego Zitzmana (2000)
  • Kochany i nienawidzony – Dramat życia i śmierci twórcy “Krzyżaków” (2002 – dla TV, o Aleksandrze Fordzie, 50’)
  • Przewlekła Obturacyjna Choroba Płuc – 2003)
  • Film jest bajką (2005 – dla TV, o Ludwiku Starskim)
  • Spełnienie – szkice do portretu Grzegorza Fitelberga (2007 - dla Filharmonii Śląskiej w Katowicach i kin studyjnych „Silesia Film”– 50’)
  • Nie wolno przerwać spektaklu (2008 - o Danucie Szaflarskiej – dla TVP – 50’)
  • Geniusz grający również na fortepianie (2008 - o Ignacym Janie Paderewskim – 20’)
  • Miłość ci wszystko wybaczy (2008 – Montaż przedwojennych polskich filmów na Wystawę na Zamku Królewskim – 13’)
  • Scena pełna muzyki i tańca (2015)
  • Nad Nidą, w cieniu drzew (2017)

Reportaże telewizyjne (wybór)[edytuj]

  • Czas walki, czas miłości (Celuloza i Pod gwiazdą frygijską – Jerzy Kawalerowicz, Lucyna Winnicka, Józef Nowak)
  • Na dnie popiołu... (Popiół i diament – Andrzej Wajda)
  • Śląska opowieść (“Krzyż walecznych” Kazimierz Kutz)
  • Westerplatte (Stanisław Różewicz)
  • Struktura kryształu (Krzysztof Zanussi)
  • Opowieść o Andrzeju Munku
  • Reportaże z udziałem: Tadeusza Konwickiego, Juliusza Lubicz-Lisowskiego, Małgorzaty Braunek, prof. Włodzimierza Zonna, Elżbiety Barszczewskiej, Szymona Kobylińskiego, Wojciecha Siemiona i in.

Tekst i reżyseria[edytuj]

  • dramatu “Iskra we mgle” (1980 – Teatr Dramatyczny w Legnicy)

Tłumaczenia[edytuj]

  • sztuk japońskich; “To ja jestem duchem” Abe Kobo, “Markiza de Sade” Yukio Mishima, “Wiśnie w kwiatach” Betsuyaku Minoru (drukowanych w “Dialogu” i “Literaturze na świecie; wystawianych w teatrach polskich m.in. w Teatrze Starym w Krakowie, Ateneum w Warszawie, Teatrze Dramatycznym w Warszawie , także w teatrach w Rzeszowie, we Wrocławiu, w Teatrze Telewizji i innych)

Prowadzenie imprez artystycznych i filmowych[edytuj]

  • Lubuskie Lato Filmowe (lata 70-te)
  • Era Nowe Horyzonty 2003 w Cieszynie (cykl filmów Yasujiro Ozu)
  • Eko Forum Film Festiwal (festiwal filmów ekologicznych) w Bielsku-Białej
  • Koncerty muzyki filmowej m.in. Bielsko-Biała, Katowice, Zabrze (2 razy), Łódź (2005 i 2008), Warszawa (2007 i 2009), Rzeszów (dwa w 2008 roku), Dębica (2008), Przemyśl (2008), Chorzów (2009), Olsztyn (2009),Tarnów (2009 – 2 razy)

Publikacje książkowe[edytuj]

  • Eugeniusz Cękalski: monografia, Filmowa Agencja Wydawnicza, 1958
  • Polscy twórcy filmowi o sobie, Wyd. Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1962
  • Aleksander Ford, Wyd. Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1967
  • Film polski od A do Z, Wyd. Artystyczne i Filmowe, 1973 (2 popr. i uzup.)
  • Film japoński: fakty, dzieła, twórcy, ​ISBN 8322101252​, Wyd. Artystyczne i Filmowe, Łódź 1982 (wyd. II rozszerzone - w przygotowaniu)
  • Film polski: wczoraj i dziś, ​ISBN 8322320043​, Interpress, Wrocław 1982
  • The Polish film : yesterday and today, ​ISBN 8322320949​, Interpress, Warszawa 1985
  • W starym polskim kinie, ​ISBN 8303007289​, KAW, Warszawa 1985 .
  • Polskie filmy fabularne 1902-1988, ​ISBN 83-221-0503-7​, Warszawa 1990
  • Odeon. Felietony filmowe, ​ISBN 978-83-7576-191-7​, Bosz, Olszanica 2013

Działalność poza artystyczna[edytuj]

  • Prezes honorowy "Stowarzyszenia Szlak Braci Polskich"

Przypisy[edytuj]

  1. Prezes Honorowy. omen.aplus.pl, 23 maja 2011.
  2. Stare Kino w Starym Zamku. [dostęp 2017-09-08].
  3. Filmowcy otrzymali medale Gloria Artis. wp.pl, 29 października 2008. [dostęp 5 grudnia 2012].
  4. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 15 - Monitor Polski
  5. FilmPolski.pl, „FilmPolski” [dostęp 2016-11-21].

Linki zewnętrzne[edytuj]