Stanisław Potrzebowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Staszko z Wrocławia
Stanisław Potrzebowski
Kraj działania  Polska
Data i miejsce urodzenia 9 lutego 1937
Brześć nad Bugiem
naczelnik
Okres sprawowania 1996-
Wyznanie rodzimowierstwo
Kościół Rodzima Wiara
Stanisław Potrzebowski autograf.png
Stanisław Potrzebowski
porucznik porucznik
Przebieg służby
Lata służby 1958-1966
Siły zbrojne Ludowe Wojsko Polskie Ludowe Wojsko Polskie
Stanowiska lotnik

Stanisław Potrzebowski (ur. 9 lutego 1937 w Brześciu nad Bugiem) – doktor historii oraz filozofii[1], wykładowca akademicki, porucznik Sił Powietrznych LWP[2], założyciel i naczelnik związku wyznaniowego Rodzima Wiara, a także jeden z założycieli Europejskiego Kongresu Religii Etnicznych[3].

Biografia[edytuj]

Jesienią 1939 r. wobec perspektywy aresztowania ojca rodzina uciekła z Brześcia (pod okupacją sowiecką) do Suwałk (wówczas okupacja niemiecka), gdzie mieszkała rodzina matki. W kwietniu 1940 – prawdopodobnie w ramach akcji AB – ojciec Stanisława zostaje aresztowany przez Niemców i zesłany do obozu Sachsenhausen, a następnie Mauthausen, gdzie umiera jesienią 1940. Do końca wojny rodzina Potrzebowskich mieszka w Suwałkach, a po jej zakończeniu przenosi się do Gliwic, gdzie Stanisław zdaje maturę.

W latach 1954-1957 studiował geologię na Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Poznał tam Bolesława Tejkowskiego (wówczas Bernarda) i zaangażował się w 1956 w działalność Rewolucyjnego Związku Młodzieży oraz kampanię poselską Tejkowskiego w styczniu 1957. W październiku 1957 zatrzymany i przesłuchany przez SB po rzuceniu w budynku AGH ulotek protestujących przeciw zamknięciu pisma „Po Prostu”, w konsekwencji czego wycofał się z wszelkiej działalności niezależnej. W latach 1958-1966 służył w lotnictwie LWP. W 1961 roku ukończył OSL w Dęblinie w stopniu podporucznika pilota, zostając lotnikiem wojskowym. Z wojska odszedł w 1966 roku, zwalniając się na własną prośbę w stopniu porucznika[4]. W 1972 roku skończył z wyróżnieniem studia na Uniwersytecie Wrocławskim, uzyskując tytuł magistra historii.

W 1971 został przejęty na kontakt operacyjny Zarządu II Sztabu Generalnego WP. Wobec jego indywidualnych starań o rozpoczęcie studiów doktoranckich w RFN wywiad zdecydował, że studia będą dobrym pretekstem (tzw. „legendą”) do prowadzenia działalności szpiegowskiej w RFN po aklimatyzacji i obronie doktoratu. W latach 1972-1973 odbył przeszkolenie wywiadowcze, używał pseudonimu Rymski[5][6]. W 1973 wyjechał do RFN (z paszportem turystycznym), gdzie podjął studia doktoranckie. Wywiad PRL udzielał mu wsparcia finansowego, jednak było ono niewielkie i musiał podjąć pracę zarobkową.

Od 1974 mieszkał w Moguncji, przygotowując na uniwersytecie w Moguncji pod kierunkiem prof. Gottholda Rhode doktorat z filozofii nt. ruchu Zadrugi[1], obroniony i wydany drukiem pod tytułem Zadruga. Eine völkische Bewegung in Polen w Bonn, w 1982 roku. W trakcie pobytu nie wykonywał żadnych zadań wywiadowczych przedłużając okres aklimatyzacji, wyjąwszy zalecane przez centralę obronę doktoratu i małżeństwo (zawarte w 1978 z obywatelką USA, zakończone rozwodem). W 1981 odmówił polecenia powrotu do kraju[7], a od maja 1981 nie utrzymywał kontaktu z centralą. Wobec powyższego faktu i podejrzeń o dekonspirację (m.in. umieszczenie informacji o swojej zawodowej służbie wojskowej w notce biograficznej w swojej książce), wywiad PRL w 1986 roku zdecydował o rozwiązaniu z nim współpracy[8].

W latach 1982-1984 był dyrektorem Instytutu Socjologii Stosowanej w Bonn; w 1985 wyjechał do RPA, gdzie pracował m.in. w Deutsche Schule Pretoria; po wyjeździe z Europy wywiad PRL nie posiadał informacji o miejscu jego pobytu[7]. Pobyt w RPA umocnił jego przekonania zadrużne. W 1991 roku wrócił do kraju, na stałe zamieszkując we Wrocławiu[1].

Wybrane publikacje[edytuj]

  • Zadruga: eine völkische Bewegung in Polen, Bonn 1982
  • Słowiański ruch Zadruga, Szczecin 2016

Przypisy

  1. a b c O Autorze. W: Stanisław Potrzebowski: Słowiański ruch Zadruga. Szczecin: Wydawnictwo Triglav, 2016, s. 216. ISBN 978-83-62586-96-7.
  2. Grzegorz Łyś. Stara baśń. „Rzeczpospolita”. 131 (2638), 2002-06-07. Maciej Łukasiewicz – redaktor naczelny. Warszawa: Presspublica. ISSN 0208-9130. OCLC 264077858. [dostęp 2017-03-04]. 
  3. Stanisław Potrzebowski, Rodzima Wiara, 6.12.2012. religioznawstwo.uj.edu.pl, 2012. [dostęp 2016-12-29].
  4. Tomasz Szczepański. Rozmowa z dr. Stanisławem Potrzebowskim, naczelnikiem Rodzimej Wiary. „Trygław. Kwartalnik metapolityczny”, wiosna 2010. ISSN 1429-3749. 
  5. Teczka pracy nielegalnego pracownika wywiadu ps. Rymski dot. Stanisław Potrzebowski, imię ojca: Eugeniusz, ur 09-02-1937 r. w Brześciu nad Bugiem – tom 1.. IPN BU 2602/17864 [dostęp 2017-03-04].
  6. Teczka pracy nielegalnego pracownika wywiadu ps. Rymski dot. Stanisław Potrzebowski, imię ojca: Eugeniusz, ur. 09-02-1937 r. w Brześciu nad Bugiem – tom 2.. IPN BU 2602/17863 [dostęp 2017-03-04].
  7. a b Sławomir Cenckiewicz: Długie ramię Moskwy. Wywiad wojskowy Polski Ludowej 1943–1991 (wprowadzenie do syntezy). Poznań: Zysk i S-ka, 2011-10-04, s. 233, 308-309, seria: Zakulisowe Studia Społeczne. ISBN 978-83-7506-875-7.
  8. Archiwum IPN, Teczka sprawy NPW „Rymski”, IPN BU 2386/32563.