Jan Miodek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jan Miodek
Jan Miodek (2017)
Jan Miodek (2017)
Data i miejsce urodzenia 7 czerwca 1946
Tarnowskie Góry
Profesor nauk humanistycznych
Specjalność: kultura języka, nauka o współczesnym języku polskim
Alma Mater Uniwersytet Wrocławski
Profesura 22 sierpnia 1995
Odznaczenia
Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Medal „Za zasługi w krzewieniu wiedzy obronnej”
Wrocławski krasnal, umieszczony przed budynkiem Instytutu Filologii Polskiej, upamiętniający prof. Jana Miodka. Figurka krasnala została stworzona z okazji jubileuszu 70-lecia urodzin oraz zakończenia kariery pedagogicznej profesora Miodka.[1].

Jan Franciszek Miodek (ur. 7 czerwca 1946 w Tarnowskich Górach) – polski językoznawca, profesor nauk humanistycznych, dyrektor Instytutu Filologii Polskiej Uniwersytetu Wrocławskiego, członek Komitetu Językoznawstwa Polskiej Akademii Nauk. Jako członek Rady Języka Polskiego przy Prezydium PAN od 1996 r., czyli od początku jej istnienia, jest współodpowiedzialny m.in. za wszystkie uchwały ortograficzne Rady. Popularyzator wiedzy o języku polskim.

Od 1968 prowadzi cotygodniową rubrykę językową Rzecz o języku (Słowo Polskie, obecnie Polska. The Times), Jest twórcą i prezenterem programów telewizyjnych: Ojczyzna polszczyzna (1987-2007, cotygodniowy) i Słownik polsko@polski (od 2009, cotygodniowy).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wczesne lata[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 7 czerwca 1946 w Tarnowskich Górach jako syn Franciszka Miodka (1915-2002) i Janiny z Kowalskich[2]. W 1963 przystąpił do matury w II Liceum Ogólnokształcącym im. Stanisława Staszica w Tarnowskich Górach. Na świadectwie maturalnym miał średnią 4,9. Z wszystkich przedmiotów miał ocenę bardzo dobrą, ale wyjątkiem była matematyka, z której dostał „4”[3].

W latach młodości marzył o zawodzie dziennikarza. W tym samym roku rozpoczął studia na Uniwersytecie Wrocławskim. Po obronie pracy magisterskiej Nazwy miejscowe kulturalne typu Środa, Piątek, Wola, Osiek zaproponowano mu staż asystencki w tamtejszej katedrze języka polskiego.

Praca w mediach[edytuj | edytuj kod]

Od 1968 obecny na łamach wrocławskiego dziennikaSłowo Polskie”, gdzie prowadzi rubrykę Rzecz o języku, zaś od 1987 do 2007 – w Telewizji Polskiej program Ojczyzna polszczyzna. Miał też cotygodniowy felieton w „Dzienniku Zachodnim” i comiesięczny w „Śląsku”. Od 1995 prowadzi na żywo we wrocławskim oddziale TVP cykliczny program pt. Profesor Miodek odpowiada. Publikował również w miesięczniku „Wiedza i Życie”.

Od 2009 roku prowadzi na antenie TVP Polonia program Słownik polsko@polski, w latach 2009–2013 wraz z Agatą Dzikowską, następnie w okresie wrzesień 2013–czerwiec 2014 wraz z Magdaleną Bober, a od września 2014 roku współprowadzącą program jest dr Justyna Janus-Konarska. Podczas programu widzowie z Polski i zagranicy mogą zadawać pytania dotyczące języka polskiego za pośrednictwem internetowego komunikatora Skype lub wysyłając e-maile.

Działalność naukowo-dydaktyczna[edytuj | edytuj kod]

W 1983 otrzymał stopień naukowy doktora habilitowanego, a także stanowisko docenta Uniwersytetu Wrocławskiego. Podstawę kolokwium stanowiły dwie książki – Rzecz o języku. Szkice o współczesnej polszczyźnie oraz Kultura języka w teorii i praktyce.

Od maja 1989 jest dyrektorem Instytutu Filologii Polskiej Uniwersytetu Wrocławskiego. W 1991 senat tej uczelni przyznał mu stanowisko profesora nadzwyczajnego, a w 1995 odebrał tytuł profesorski z rąk prezydenta Lecha Wałęsy. 20 października 2005 został doktorem honoris causa Pedagogicznego Uniwersytetu Wileńskiego, a 10 marca 2006 roku otrzymał ten tytuł na Uniwersytecie Opolskim[4].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

W 1968 poślubił Teresę Taczanowską, którą poznał w czasie studiów. W 1976 urodził im się syn Marcin (obecnie doktor nauk humanistycznych i pracownik Instytutu Filologii Germańskiej UWr).

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Nagrody[edytuj | edytuj kod]

Prof. Miodek podczas wykładu społecznego „Uniwersytetu w Bielicach” (VI 2002)

Jest laureatem wielu nagród, m.in. Wojciecha Korfantego, Hugona Steinhausa, Towarzystwa Przyjaciół Śląska w Warszawie, Loży Liderów w Katowicach, Ministra Edukacji Narodowej, rektora Uniwersytetu Wrocławskiego, „Złotej Kuli”, przyznawanej przez Wrocławską Izbę Gospodarczą, i wielu innych. Dwukrotnie został wybrany najpopularniejszym mieszkańcem Wrocławia, jest również honorowym obywatelem Wrocławia, Tarnowskich Gór i Kalet oraz singularis incola wsi Bielice. W 2016 r. otrzymał tytuł Honorowego Obywatela Dolnego Śląska CIVI HONORARIO[9].

Jest wielokrotnym laureatem telewizyjnych „Wiktorów” (1988, 1991, 1998) oraz „Superwiktora” za całokształt twórczości w 1998 roku. Znalazł się także na czwartej pozycji w plebiscycie organizowanym przez tygodnik Polityka na najwybitniejsze postacie telewizji XX wieku (2000).

Epizod aktorski[edytuj | edytuj kod]

Profesor Jan Miodek w odcinku serialu „Licencja na wychowanie”, wyemitowanym w TVP2 dnia 22 kwietnia 2010 roku, zagrał rolę samego siebie.

W filmie „Wtorek” użyty został fragment programu Ojczyzna polszczyzna z udziałem profesora Miodka.

Wybrane publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Syntetyczne konstrukcje leksykalne w języku polskim, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1976
  • Kultura języka w teorii i praktyce, Wyd. Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 1983
  • Rzecz o języku. Szkice o współczesnej polszczyźnie, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1983, ​ISBN 83-04-00915-3​.
  • Odpowiednie dać rzeczy słowo. Szkice o współczesnej polszczyźnie, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1993, ​ISBN 83-06-02278-5​.
  • Ojczyzna polszczyzna dla uczniów, Wydawnictwo Radia i Telewizji, Warszawa 1990, ​ISBN 83-212-0581-X​.
  • Przez lata ze słowem polskim, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław-Warszawa-Kraków 1991, ​ISBN 83-04-03628-2​.
  • Śląska ojczyzna polszczyzna, Wojewódzka Biblioteka Publiczna, Katowice 1991, ​ISBN 83-900122-3-5​.
  • O języku do kamery, Krajowa Agencja Wydawnicza, Rzeszów 1992, ​ISBN 83-03-03527-4​.
  • Nie taki język straszny. O polszczyźnie do uczniów, Gdańskie Wydawnictwo Oświatowe, Gdańsk 1996, ​ISBN 83-85694-32-3​.
  • Miodek drąży skałę, Towarzystwo Przyjaciół Polonistyki Wrocławskiej, Wrocław 1993, ​ISBN 83-7091-006-8​.
  • Jaka jesteś, polszczyzno?, Towarzystwo Przyjaciół Polonistyki Wrocławskiej, Wrocław 1996, ​ISBN 83-7091-025-4​.
  • Rozmyślajcie nad mową!, Prószyński i S-ka, Warszawa 2002, ​ISBN 83-7337-195-8​.
  • ABC polszczyzny, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2004, ​ISBN 83-7384-160-1​.
  • Słownik ojczyzny polszczyzny, wyd. Europa, Wrocław 2002, ​ISBN 83-87977-92-6​.
  • Słowo jest w człowieku, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2007, ​ISBN 978-83-7384-696-8​.
  • Słownik polsko@polski z Miodkiem. Rozmowy profesora Jana Miodka o języku polskim z telewidzami z kraju i ze świata, Wydawnictwo Marina, Wrocław 2010, ​ISBN 978-83-61872-08-5​.
  • Słownik polsko@polski z Miodkiem drugi tom cyklu Rozmowy profesora Jana Miodka o języku polskim z telewidzami z kraju i ze świata Wydawnictwo Marina, Wrocław 2013, ​ISBN 978-83-61872-76-4

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Profesor Jan Miodek ma swojego krasnala. Są do siebie podobni? (pol.). krasnale.pl, 2016-06-29. [dostęp 2017-08-04].
  2. Nota biograficzna na stronie potomków Sejmu Wielkiego.
  3. Prof. Jan Miodek skończył 70 lat. Tak wyglądał w młodości (pol.). apynews.pl. [dostęp 2017-08-20].
  4. Doktorzy Honoris Causa UO. [dostęp 16 lutego 2011].
  5. Wręczenie medali Gloria Artis. mkidn.gov.pl, 2015-06-16. [dostęp 2016-02-20].
  6. Bogumił Dudczenko. Prof. Jan Miodek – Zasłużonym dla Polszczyzny. „Przegląd Uniwersytecki”, s. 10, marzec 2014. Wrocław: Uniwersytet Wrocławski. ISSN 1425-798X (pol.). [dostęp 2015-03-01]. 
  7. Spotkanie pasjonatów kultury. wojsko-polskie.pl, 1 czerwca 2012. [dostęp 27 grudnia 2014].
  8. Legitymacja odznaczenia (zdjęcie). wojsko-polskie.pl, 1 czerwca 2012. [dostęp 27 grudnia 2014].
  9. Uchwała Nr XXV/817/16 Sejmiku Województwa Dolnośląskiego z dnia 29 IX 2016 r.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]