Stolec (województwo dolnośląskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy wsi w województwie dolnośląskim. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Stolec
Herb
Herb Stolca
Kościół Niepokalanego Poczęcia NMP i św. Zuzanny
Kościół Niepokalanego Poczęcia NMP i św. Zuzanny
Rodzaj miejscowości wieś
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
Powiat ząbkowicki
Gmina Ząbkowice Śląskie
Liczba ludności (III 2011) 1121[1]
Strefa numeracyjna 74
Kod pocztowy 57-200
Tablice rejestracyjne DZA
SIMC 0856592
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Stolec
Stolec
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Stolec
Stolec
Ziemia50°35′05″N 16°52′57″E/50,584722 16,882500

Stolec (niem. Stolz[2]) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie ząbkowickim, w gminie Ząbkowice Śląskie. Największa wieś w rejonie Ząbkowic Śl., której początki sięgają I poł. XIII w. Nazwa wsi pochodzi od staropolskiego „stolicz”, oznaczającego stolicę otaczającego terenu. Stolec był wsią rycerską, a od końca XVIII w. stolicą Wolnego Państwa Stanowego, należącego do Schlabrendorfów[3].

Podział administracyjny[edytuj]

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie wałbrzyskim.

Demografia[edytuj]

Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczył 1121 mieszkańców[1]. Jest największą miejscowością gminy Ząbkowice Śląskie.

Zabytki[edytuj]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[4]:

  • gotycki kościół filialny p.w. (Niepokalanego Poczęcia) Najświętszej Panny Marii i św. Zuzanny z końca XIII w. (NID określił błędnie jako p.w. św. Jana Nepomucena), z późnogotyckim tryptykiem poświęconym św. Rodzinie oraz cenną polichromią z XV w. Na jednej z dwóch wież zachowany mechanizm zegarowy, wykonany przez firmę Eppner & Co ze Srebrnej Góry w 1874 r. (zachowała się tabliczka z numerem seryjnym mechanizmu – 150) i zamontowany w końcu sierpnia 1875 r. kosztem ok. 417 talarów. Z kroniki parafii ewangelickiej w Stolcu wynika, że konieczność zakupu nowego zegara spowodowana była złym stanem wcześniejszego, pochodzącego z 1867 r.[5]
  • zespół pałacowo-rezydencjonalny, w ruinie
    • pałac wzniesiony w stylu barokowym w pierwszej połowie XVIII wieku dla Henryka hr. von Churschwandt; przekształcony w latach 1773-1779[6] oraz w końcu XIX wieku, kiedy to gmach rozbudowano, nadając mu monumentalną formę w stylu neobaroku francuskiego; uszkodzony w 1945 r., popadł w całkowitą ruinę
    • 3 oficyny mieszkalne
    • park o powierzchni 5 ha, w XIX w. zmieniony na krajobrazowy, zachowały się pozostałości tarasów, oranżerii i wieży belwederu oraz balustrady, dziś park jest bardzo zaniedbany

inne zabytki:

  • zespół dworski, pierwotny renesansowy
    • dawny renesansowy dwór z tablicą fundacyjną z XVII w.
    • kompleks zabudowań gospodarczych, w większości zachowanych i użytkowanych

Na północ od zespołu pałacowego znajduje się neogotycki kościół p.w. św. Jana Nepomucena z II poł. XIX w. z neogotyckim wyposażeniem wnętrza.

Szlaki turystyczne[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. M. Choroś, Ł. Jarczak, Słownik nazw miejscowych Dolnego Śląska, Opole 1995, s. 111.
  3. Stolec na stronie gminy Ząbkowice Śląskie
  4. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 7.11.2012]. s. 244.
  5. Zegary powiatu ząbkowickiego
  6. Łuczyński Romuald M. Zamki, dwory i pałace w Sudetach, Legnica, 2008, s. 371
  7. Informacje zawarte na stronie PTTK Strzelin; dostęp: 20.02.2014

Bibliografia[edytuj]

  • Wzgórza Niemczańsko-Strzelińskie, Przedgórze Paczkowskie, Słownik Geografii Turystycznej Sudetów, pod red. M. Staffy, tom 21 N-Ż, Wydawnictwo I-BIS, Wrocław 2008, ss. 331-8
  • J. Organiściak, T. Dudziak, M. Dziedzic, Ząbkowickie opowieści, Ząbkowice Śląskie, 1997, ss. 175-212

Linki zewnętrzne[edytuj]