Ssaki Polski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 Główny artykuł: Fauna Polski.

Ssaki Polskigatunki zwierząt z gromady ssaków (Mammalia) występujące w Polsce w stanie dzikim, w granicach swojego naturalnego obszaru występowania (gatunki rodzime), gatunki pojawiające się sporadycznie w wyniku migracji, oraz gatunki obce występujące w środowisku naturalnym. Nie ujęto w wykazie gatunków udomowionych, hodowlanych (z wyjątkiem uciekinierów z hodowli, mogących egzystować w warunkach naturalnych np. nutrii) oraz trzymanych w ogrodach zoologicznych. Łącznie, w czasach historycznych (po roku 1500), na terenie Polski odnotowano 117 (uwzględniając sobola[1] – 118) gatunków ssaków, występujących w stanie dzikim.

Za gatunki obce uznano takie, które zostały introdukowane przez człowieka na terytorium Polski (np. muflon, jeleń wschodni) oraz takie, które zostały introdukowane przez człowieka do Europy z innej części świata, a następnie przywędrowały do Polski z sąsiednich krajów (np. jenot, piżmak)[2]. Znakiem (†) oznaczono gatunki całkowicie wymarłe lub wymarłe na obszarze Polski i dotychczas nie reintrodukowane.

Rząd: jeżokształtne (Erinaceomorpha) – dawniej owadożerne (Insectivora)
Rodzina Rodzaj Gatunek Uwagi Grafika
jeżowate (Erinaceidae) jeż (Erinaceus) jeż wschodni (Erinaceus roumanicus) objęty ochroną ścisłą
Erinaceus roumanicus.jpg
jeż zachodni (Erinaceus europaeus) objęty ochroną ścisłą
Hedgehog.JPG
Rząd: ryjówkokształtne (Soricomorpha) – dawniej owadożerne (Insectivora)
Rodzina Rodzaj Gatunek Uwagi Grafika
kretowate (Talpidae) kret (Talpa) kret europejski (Talpa europaea) objęty ochroną częściową
Talpa europaea MHNT.jpg
ryjówkowate (Soricidae) zębiełek (Crocidura) zębiełek białawy (Crocidura leucodon) objęty ochroną ścisłą
Crocidura leucodon.JPG
zębiełek karliczek (Crocidura suaveolens) objęty ochroną ścisłą
Gartenspitzmaus.jpg
rzęsorek (Neomys) rzęsorek mniejszy (Neomys anomalus) objęty ochroną ścisłą
Neomys anomalus.jpg
rzęsorek rzeczek (Neomys fodiens) objęty ochroną ścisłą
Neomys fodiens TF 090829.jpg
ryjówka (Sorex) ryjówka aksamitna (Sorex araneus) objęta ochroną ścisłą
Sorex araneus2.JPG
ryjówka górska (Sorex alpinus) objęta ochroną ścisłą
Sorex alpinus-cropped.jpg
ryjówka malutka (Sorex minutus) objęta ochroną ścisłą
Sorex minutus.jpg
ryjówka średnia (Sorex caecutiens) objęta ochroną ścisłą
Lappnäbbmus 140621.jpg
Rząd: nietoperze (Chiroptera)
Rodzina Rodzaj Gatunek Uwagi Grafika
podkowcowate (Rhinolophidae) podkowiec (Rhinolophus) podkowiec mały (Rhinolophus hipposideros) objęty ochroną ścisłą
Kleine Hufeisennase.jpg
podkowiec duży (Rhinolophus ferrumequinum) objęty ochroną ścisłą
Grand Rhinolophe.jpg
mroczkowate (Vespertilionidae) mopek (Barbastella) mopek zachodni (Barbastella barbastellus) objęty ochroną ścisłą
Barbastelle barbastellus2.JPG
mroczek (Eptesicus) mroczek pozłocisty (Eptesicus nilssonii) objęty ochroną ścisłą
Eptesicus nilssoni.jpg
mroczek późny (Eptesicus serotinus) objęty ochroną ścisłą
Eptesicus serotinus.jpg
przymroczek (Hypsugo) przymroczek Saviego (Hypsugo savii)[3] objęty ochroną ścisłą
Vespere de Savi.jpg
nocek (Myotis) nocek Alkatoe (Myotis alcathoe) objęty ochroną ścisłą
Myotis alcathoe - Manuel Ruedi - 1 - cropped.JPG
nocek Bechsteina (Myotis bechsteinii) objęty ochroną ścisłą
Vespertilion bechstein.jpg
nocek Brandta (Myotis brandtii) objęty ochroną ścisłą
Myotis brandtii2.JPG
nocek duży (Myotis myotis) objęty ochroną ścisłą
Myotis.jpg
nocek ostrouszny (Myotis oxygnathus) objęty ochroną ścisłą
Lesser Mouse-Eared Bat.jpg
nocek łydkowłosy (Myotis dasycneme) objęty ochroną ścisłą
Myotis dasycneme1.JPG
nocek Natterera (Myotis nattereri) objęty ochroną ścisłą
Chiroptera 02.jpg
nocek orzęsiony (Myotis emarginatus) objęty ochroną ścisłą
Myotis emarginatus.jpg
nocek rudy (Myotis daubentonii) objęty ochroną ścisłą
Myotis-P1040975.jpg
nocek wąsatek (Myotis mystacinus) objęty ochroną ścisłą
Myotis mystacinus.jpg
borowiec (Nyctalus) borowiec leśny (Nyctalus leisleri) objęty ochroną ścisłą
Nyctalus leisleri.jpg
borowiec olbrzymi (Nyctalus lasiopterus) objęty ochroną ścisłą
Nyctalus lasiopterus01.png
borowiec wielki (Nyctalus noctula) objęty ochroną ścisłą
Nyctalus noctula.jpg
karlik (Pipistrellus) karlik drobny (Pipistrellus pygmaeus) objęty ochroną ścisłą
Pipistrellus pygmaeus01.jpg
karlik malutki (Pipistrellus pipistrellus) objęty ochroną ścisłą
Pipistrellus pipistrellus lateral.jpg
karlik większy (Pipistrellus nathusii) objęty ochroną ścisłą
Pipistrellus nathusii.jpg
karlik średni (Pipistrellus kuhlii) objęty ochroną ścisłą
Pipistrellus kuhlii.jpg
gacek (Plecotus) gacek brunatny (Plecotus auritus) objęty ochroną ścisłą
Plecotus auritus 01.jpg
gacek szary (Plecotus austriacus) objęty ochroną ścisłą
Plecotus auritus.jpg
mroczak (Vespertilio) mroczak posrebrzany (Vespertilio murinus) objęty ochroną ścisłą
Vespertilio murinus 2.jpg
Rząd: gryzonie (Rodentia)
Rodzina Rodzaj Gatunek Uwagi Grafika
wiewiórkowate (Sciuridae) świstak (Marmota) świstak tatrzański (Marmota marmota latirostris) objęty ochroną ścisłą
Marmota marmota 05.jpg
wiewiórka (Sciurus) wiewiórka pospolita (Sciurus vulgaris) objęta ochroną ścisłą
Squirrel by mareckr.jpg
suseł (Spermophilus) suseł moręgowany (Spermophilus citellus) objęty ochroną ścisłą
Europäischer Ziesel in Hockstellung.jpg
suseł perełkowany (Spermophilus suslicus) objęty ochroną ścisłą
Spermophilus suslicus-small.JPG
skoczkowate (Dipodidae) smużka (Sicista) smużka leśna (Sicista betulina) objęta ochroną ścisłą
Sicista betulina 03.JPG
smużka stepowa (Sicista subtilis) objęta ochroną ścisłą
Sicista subtilis trizona.jpg
bobrowate (Castoridae) bóbr (Castor) bóbr europejski (Castor fiber) objęty ochroną częściową
Beaver pho34.jpg
bóbr kanadyjski (Castor canadensis)† gatunek obcy introdukowany ok. 1928, na obszarze Polski wyginął po roku 1970.
Biber 2 db.jpg
chomikowate (Cricetidae) chomik (Cricetus) chomik europejski (Cricetus cricetus) objęty ochroną ścisłą
Grand-Hamster-Burner.jpg
nutriowate (Myocastoridae) nutria (Myocastor) nutria amerykańska (Myocastor coypus) gatunek obcy, w Polsce od ok. 1960
Myocastor coypus - ragondin.jpg
karczowniki (Arvicolinae) karczownik (Arvicola) karczownik ziemnowodny (Arvicola amphibius) objęty ochroną częściową
Water.vole.arp.jpg
karczownik górski (Arvicola scherman) gatunek wydzielony niedawno z Arvicola amphibius, nie objęty jeszcze ochroną
nornica (Myodes) nornica ruda (Myodes glareolus)
Rötelmaus I.jpg
śnieżnik (Chionomys) śnieżnik europejski (Chionomys nivalis) objęty ochroną ścisłą
Microtus nivalis.jpg
nornik (Microtus) nornik bury (Microtus agrestis)
Microtus agrestis2.JPG
nornik północny (Microtus oeconomus)
Microtus oeconomus02.jpg
nornik zwyczajny (Microtus arvalis)
Feldmaus Microtus arvalis.jpg
nornik darniowy (Microtus subterraneus)
Microtus subterraneus (Cologne, Germany).jpg
nornik tatrzański (Microtus tatricus) objęta ochroną ścisłą
Microtus tatricus.JPG
piżmak (Ondatra) piżmak amerykański (Ondatra zibethicus) gatunek obcy, w Polsce od 1905, gatunek łowny
Ondatra zibethicus FWS.jpg
popielicowate (Gliridae) koszatka (Dryomys) koszatka leśna (Dryomys nitedula) objęta ochroną ścisłą
Dryomys nitedula.jpg
żołędnica (Eliomys) żołędnica europejska (Eliomys quercinus) objęta ochroną ścisłą
Eliomys quercinus02.jpg
popielica (Glis) popielica szara (Glis glis) objęta ochroną ścisłą
Siebenschlaefer glis glis.jpg
orzesznica (Muscardinus) orzesznica leszczynowa (Muscardinus avellanarius) objęta ochroną ścisłą
Haselmaus.JPG
myszowate (Muridae) myszarka (Apodemus) myszarka polna (Apodemus agrarius)
D3 Apodemus Agrarius.jpg
myszarka leśna (Apodemus flavicolis)
Apodemus.flavicollis.jpg
myszarka zielna (Apodemus uralensis) objęta ochroną częściową
Apodemus uralensis 2.jpg
myszarka zaroślowa (Apodemus sylvaticus) objęta ochroną częściową
Apodemus sylvaticus.JPG
badylarka (Micromys) badylarka pospolita (Micromys minutus) objęta ochroną częściową
Micromys minutus.jpg
mysz (Mus) mysz domowa (Mus musculus)
House mouse.jpg
szczur (Rattus) szczur śniady (Rattus rattus)
Rattus rattus03.jpg
szczur wędrowny (Rattus norvegicus)
London Scruffy Rat.jpg
Rząd: zajęczaki (Lagomorpha)
Rodzina Rodzaj Gatunek Uwagi Grafika
zającowate (Leporidae) królik (Oryctolagus) królik europejski (Oryctolagus cuniculus) gatunek łowny
Katoenstaartkonijn 3.jpg
zając (Lepus) zając bielak (Lepus timidus) objęty ochroną ścisłą
Arctic Hare.jpg
zając szarak (Lepus europaeus) gatunek łowny
Feldhase Schiermonnikoog.JPG
Rząd: walenie (Cetacea)
Rodzina Rodzaj Gatunek Uwagi Grafika
wale dziobogłowe (Ziphiidae) dziobowal (Mesoplodon) dziobowal dwuzębny (Mesoplodon bidens) objęty ochroną ścisłą
Faroe stamp 197 Mesoplodon bidens.jpg
butlogłów (Hyperoodon) butlogłów północny (Hyperoodon ampullatus) objęty ochroną ścisłą
Faroe stamp 200 Hyperoodon ampullatus.jpg
delfinowate (Delphinidae) delfin (Delphinus) delfin zwyczajny (Delphinus delphin) objęty ochroną ścisłą
Delphinus delphis with calf.jpg
delfinowiec (Lagenorhynchus) delfinowiec białonosy (Lagenorhynchus albirostris) objęty ochroną ścisłą
White beaked dolphin.jpg
butlonos (Tursiops) butlonos zwyczajny (Tursiops truncatus) objęty ochroną ścisłą
Tursiops truncatus 01-cropped.jpg
morświnowate (Phocoenidae) morświn (Phocoena) morświn zwyczajny (Phocoena phocoena) objęty ochroną ścisłą
Marsvin (Phocoena phocoena) light.jpg
narwalowate (Monodontidae) białucha (Delphinapterus) białucha arktyczna (Delphinapterus leucas) objęta ochroną ścisłą
Beluga, Weißwal (Delphinapterus leucas).jpg
płetwalowate (Balaenopteridae) długopłetwiec (Megaptera) długopłetwiec oceaniczny (Megaptera novaeangliae) objęty ochroną ścisłą
Humpback whales in singing position.jpg
płetwal (Balaenoptera) płetwal zwyczajny (Balaenoptera physalus) objęty ochroną ścisłą
LMazzuca Fin Whale.jpg
płetwal czerniakowy (Balaenoptera borealis) objęty ochroną ścisłą
Balaenoptera borealis 3.jpg
waleniowate (Balaenidae) waleń (Eubalaena) waleń biskajski (Eubalaena glacialis) objęty ochroną ścisłą, w polskiej części wód Morza Bałtyckiego był ostatnio obserwowany w średniowieczu
Eubalaena glacialis with calf.jpg
Rząd: drapieżne (Carnivora)
Rodzina Rodzaj Gatunek Uwagi Grafika
psowate (Canidae) wilk (Canis) wilk szary (Canis lupus) objęty ochroną ścisłą
Canis lupus portrait.jpg
szakal złocisty (Canis aureus) gatunek w trakcie naturalnej ekspansji, w Polsce pojedyncze osobniki obserwowane od 2015[4]
Canis aureus Kaeng Krachan national park.jpg
jenot (Nyctereutes) jenot azjatycki (Nyctereutes procyonoides) gatunek obcy, w Polsce od 1955, gatunek łowny
Tanuki01 960.jpg
lis (Vulpes) lis rudy (Vulpes vulpes) gatunek łowny
Vulpes vulpes pup sitting on stone.jpg
niedźwiedziowate (Ursidae) niedźwiedź (Ursus) niedźwiedź brunatny (Ursus arctos) objęty ochroną ścisłą
Brown Bear us fish.jpg
łasicowate (Mustelidae) wydra (Lutra) wydra europejska (Lutra lutra) objęta ochroną częściową
Fischotter, Lutra Lutra.JPG
kuna (Martes) kuna domowa (Martes foina) gatunek łowny
Beech Marten.jpg
kuna leśna (Martes martes) gatunek łowny
Martes martes crop.jpg
soból tajgowy (Martes zibellina)† zobacz przypis[1]
Sable - 2.png
borsuk (Meles) borsuk europejski (Meles meles) gatunek łowny
Meles.meles.jpg
łasica (Mustela) łasica pospolita (Mustela nivalis) objęta ochroną ścisłą
Mustela nivalis -British Wildlife Centre-4.jpg
gronostaj europejski (Mustela erminea) objęty ochroną ścisłą
Suffolk-stoats.jpg
norka europejska (Mustela lutreola)† objęta ochroną ścisłą, prawdopodobnie zanikła na obszarze Polski, ostatnio była stwierdzana w latach 30. XX w.
Mink1.jpg
tchórz zwyczajny (Mustela putorius) gatunek łowny
Ilder.jpg
tchórz stepowy (Mustela eversmanni) objęty ochroną ścisłą
Mustela eversmanni stamp.png
wizon (Neovison) wizon amerykański (Neovison vison) gatunek obcy, w Polsce od ok. 1960, gatunek łowny
AmericanMink.jpg
szopowate (Procyonidae) szop (Procyon) szop pracz (Procyon lotor) gatunek obcy, w Polsce od 1927, gatunek łowny
Procyon lotor 1.jpg
kotowate (Felidae) ryś (Lynx) ryś euroazjatycki (Lynx lynx) objęty ochroną ścisłą
Lynx lynx2.jpg
kot (Felis) żbik europejski (Felis silvestris) objęty ochroną ścisłą
Wildkatze 002.jpg
fokowate (Phocidae) szarytka (Halichoerus) szarytka morska (Halichoerus grypus) objęta ochroną ścisłą
Young seal at beach in the faroe islands (close-up).JPG
nerpa (Pusa) nerpa obrączkowana (Pusa hispida) objęta ochroną ścisłą
Pusa hispida hispida NOAA 1.jpg
foka (Phoca) foka pospolita (Phoca vitulina) objęta ochroną ścisłą
Seehund2cele4.jpg
Rząd: nieparzystokopytne (Perissodactyla)
Rodzina Rodzaj Gatunek Uwagi Grafika
koniowate (Equidae) koń (Equus) tarpan (Equus ferus)† wymarł całkowicie w początkach XIX w.
Two Tarpans.jpg
Rząd: parzystokopytne (Artiodactyla)
Rodzina Rodzaj Gatunek Uwagi Grafika
wołowate (Antilopinae) bizon (Bison) żubr europejski (Bison bonasus) objęty ochroną ścisłą
Wisent.jpg
bydło (Bos) tur (Bos primigenius)† wymarł całkowicie w 1627
Ur-painting.jpg
owca (Ovis) muflon śródziemnomorski (Ovis musimon) gatunek obcy, w Polsce od 1899, gatunek łowny
Muffelwild12.4.2008 007.jpg
kozica (Rupicapra) kozica tatrzańska (Rupicapra rupicapra tatrica) objęta ochroną ścisłą
Rupicapra rupicapra - Jahňaci štít.jpg
świniowate (Suidae) świnia (Sus) dzik (Sus scrofa) gatunek łowny
WildZwijn cropped.jpg
jeleniowate (Cervidae) łoś (Alces) łoś euroazjatycki (Alces alces) gatunek łowny
Wading moose.jpg
sarna (Capreolus) sarna europejska (Capreolus capreolus) gatunek łowny
Capreolus capreolus 2 Jojo.jpg
sarna syberyjska (Capreolus pygargus)† gatunek obcy, introdukowany ok. 1900, wyginęła na obszarze Polski
Paozikun530.jpg
jeleń (Cervus) jeleń szlachetny (Cervus elaphus) gatunek łowny
Silz cerf21.jpg
jeleń wschodni (Cervus nippon) gatunek obcy, introdukowany w 1905, gatunek łowny
Cervus nippon dybowski Solo.jpg
jeleń kanadyjski (Cervus canadensis)† gatunek obcy, wyginął na obszarze Polski
Cervus canadensis2006.jpg
daniel (Dama) daniel zwyczajny (Dama dama) gatunek obcy, w Polsce od w XVII w., gatunek łowny
Dama dama 003.jpg

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b W literaturze brak jest jakichkolwiek naukowych danych o występowaniu sobola w czasach historycznych w obecnych granicach Polski. Jednak Czerwona Lista Gatunków Zagrożonych IUCN podaje, że gatunek ten "wymarł w Polsce", jak również, że pierwotny jego zasięg rozciągał się "od północnej Skandynawii do zachodniej Polski". Zobacz: Mustelid Specialist Group 1996: Martes zibellina (ang.). 2007 IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 10 sierpnia 2008]. Według encyklopedii PWN wyginął na terenie Polski w XVII w.
  2. Zobacz: Strona internetowa Instytutu Ochrony Przyrody PAN w Krakowie: Gatunki obce stwierdzone w Polsce. [dostęp 11 sierpnia 2008].
  3. Marcel Uhrin, Ulrich Hüttmeir, Marina Kipson, Péter Estók i inni. Status of Savi's pipistrelle Hypsugo savii (Chiroptera) and range expansion in Central and south-eastern Europe: a review. „Mammal Review”, s. n/a-n/a, 2015-12-01. DOI: 10.1111/mam.12050. ISSN 1365-2907 (ang.). [dostęp 2015-11-18]. 
  4. Naukowcy potwierdzili obecność w Polsce szakala złocistego (pol.). W: Nauka [on-line]. Polska Agencja Prasowa. [dostęp 2015-07-09].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Baraniak E., Kubasik W., Pałka K. 1998. Smużka stepowa Sicista subtilis (Pallas, 1773) (Rodentia: Zapodidae) – nowy gatunek ssaka w faunie Polski. Przegląd Zoologiczny 42 (2): 241-243.
  2. Bogdanowicz W., Ruprecht A.L. 1987 Przypadki stwierdzeń szopa pracza Procoyon lotor (Linnaeus, 1758) w Polsce. Przegląd Zoologiczny 31 (3): 375-383
  3. Carleton M., Musser G., Pavlinov I. 2003. Myodes Pallas, 1811, is the valid name for the genus of red-backed voles. W: A.O. Averianov, N.I. Abramson (red.) Systematics, Phylogeny and Paleontology of Small Mammals. An International Conference Devoted to the 90th Anniversary of Prof. I.M. Gromov. Proceedings of the Zoological Institute, Saint Petersburg: 96-98.
  4. Instytut Ochrony Przyrody PAN 2007. Gatunki obce w Polsce. Lista gatunków [dostęp 1 października 2007].
  5. Mitchell-Jones A.J., Amori G., Bogdanowicz W., Kryštufek B., Reinjders P.J.H., Spitzenberger F., Stubbe M., Thissen J.B.M., Vohralik V., Zima J. 1999. The Atlas of European Mammals. Academic Press, London.
  6. Niermann I., Biedermann M., Bogdanowicz W., Brinkmann R., Le Bris Y., Ciechanowski M., Dietz C., Dietz I., Estók P., Helversen O. v., Le Houédec A., Paksuz S., Petrov B.P., Özkan B., Piksa K., Rachwald A., Roué S.Y., Sachanowicz K., Schorcht W., Tereba A., Mayer F. 2007. Biogeography of the recently described Myotis alcathoe von Helversen and Heller, 2001. Acta Chiropterologica 9: 361-378.
  7. Pucek Z. 1984 (red.). Klucz do oznaczania ssaków Polski. PWN, Warszawa.
  8. Sachanowicz, K., Ciechanowski M., Piksa K. 2006. Distribution patterns, species richness and status of bats in Poland. Vespertilio 9-10: 151-173. (format pdf) (en)
  9. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.): Erinaceus roumanicus w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) (ang.). Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 1 grudnia 2007].
  10. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 11 marca 2005 r. w sprawie ustalenia listy gatunków zwierząt łownych (Dz.U. z 2005 r. Nr 45, poz. 433)