Szczepanów (województwo małopolskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy wsi w województwie małopolskim. Zobacz też: inne miejscowości noszące tę nazwę.
Szczepanów
Po prawej kościół św. Marii Magdaleny, po lewej kościół św. Stanisława
Po prawej kościół św. Marii Magdaleny, po lewej kościół św. Stanisława
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat brzeski
Gmina Brzesko
Sołectwo Szczepanów
Liczba ludności (2015) 1014
Strefa numeracyjna (+48) 14
Kod pocztowy 32-823
Tablice rejestracyjne KBR
SIMC 0814412
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Szczepanów
Szczepanów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Szczepanów
Szczepanów
Ziemia 50°00′19″N 20°39′20″E/50,005278 20,655556
Plebania

Szczepanówwieś w Polsce położone w województwie małopolskim, w powiecie brzeskim, w gminie Brzesko.

W latach 1761–1850 miejscowość posiadała prawa miejskie. W latach 1973–1976 miejscowość była siedzibą gminy Szczepanów. W latach 1975–1998 miejscowość leżała w województwie tarnowskim. Integralne części miejscowości: Januszów, Kocień, Koło Cegielni, Podlesie, Skotnik[1].

Szczepanów to według tradycji hagiograficznej miejsce urodzenia Świętego Stanisława Biskupa i Męczennika. Pierwsze informacje o rzekomym miejscu narodzin Stanisława w Szczepanowie zostały zanotowane około 150 lat po jego śmierci. 10 maja 2003 kard. Joseph Ratzinger (późniejszy papież Benedykt XVI) był legatem papieskim podczas uroczystości 750–lecia kanonizacji św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Krakowie oraz w Szczepanowie.


Zabytki[edytuj kod]

Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[2]

Kościół parafialny pw. św. Marii Magdaleny oraz mur z bramką[edytuj kod]

Wzmiankowany w poł. XIII w. przez Wincentego z Kielczy, autora Żywota św. Stanisława. Początkowo drewniany (fundacji m.in. biskupa krakowskiego Iwona Odrowąża), w 1470 r. na jego miejscu wzniesiony przez Jana Długosza został kościół murowany. Prezbiterium trójprzęsłowe, zamknięte wielobocznie. Szersza nawa prostokątna, przy niej od południa kaplica (dawna kruchta). W prezbiterium i kaplicy sklepienia krzyżowe z żebrami (rekonstruowane) z herbami Wieniawa na wspornikach. W nawie strop drewniany (rekonstruowany). Na zewnątrz szkarpy. W elewacji kamienny portal ostrołukowy, ponad nim herb Wieniawa. Portal do nowej zakrystii z pilastrami i nadprożem, na którym herb Ostoja i Dębno oraz inicjały S.P., D.P.

W trakcie działań wojennych 23 listopada 1914 w wyniku ostrzału wnętrze kościoła uległo spaleniu.

Tablica erekcyjna Jana Długosza, kamienna, kwadratowa, z wyobrażeniem św. Stanisława biskupa i herbami Dębno, Leliwa, Prus, Wieniawa oraz z napisem minuskułowym, obiegającym dookoła i datą 1470.

Jednym z najstarszych zabytków sztuki średniowiecznej znajduących się w Szczepanowie jest romańska kamienna chrzcielnica odkryta w 2006 roku. Chrzcielnica brązowa z 1534 roku. Kropielnica kamienna z 1728 roku. Dwa dzwony z 1519 i 1532 roku. Trzy feretrony barokowe, z obrazami: św. Stanisława bpa z XVII w., Matki Boskiej z XVIII w., Matki Boskiej Różańcowej z XIX w. Obraz wotywny Wyswobodzenia szlachcica z niewoli tureckiej z XVII wieku. Dwie tablice nagrobne z marmuru i piaskowca: Stanisława Młodeckiego (zm. 1605) i Elżbiety z Jordanów Gładyszowej (zm. 1617) Organy 30-głosowe o trakturze pneumatycznej z prospektem neobarokowym, sprowadzone z Zabrza w latach 1947–1948.

Od południa i wschodu zachowane gotyckie ogrodzenie, nadmurowane w epoce baroku z bramką, schodami i posągami świętych z XVIII wieku (św. Wojciecha i św. Stanisława).

Kościół cmentarny pw. św. Stanisława Biskupa i Męczennika[edytuj kod]

Kościół jest połączony z kościołem św. Marii Magdaleny. Powstał w latach 1911–1914. Autorem projektu był architekt, profesor Politechniki LwowskiejJan Sas-Zubrzycki. Wybudowany jest w stylu neogotyckim, murowany, nie tynkowany, o charakterze bazylikowym. Od frontu wznosi się wysoka pięciokondygnacyjna wieża.

W 1781 r. Stanisław Lubomirski ufundował kościół murowany św. Stanisława na miejscu, gdzie według tradycji stał dom Wielisława i Bogny (jest to jedna z wersji imion legendarnych rodziców św. Stanisława), a od XVI w. wznosił się drewniany kościółek. Prezbiterium prostokątne, z wydzielonym od wschodu piętrowym przedsionkiem. Szersza nawa kwadratowa. Sufity z fasetą. W nawie podziały ramowe. W rozczłonkowaniu fasady zachodniej motyw rzymskiego łuku triumfalnego; trójpolowa, podzielona pilastrami i belkowaniem, zwieńczona attyką. W polu środkowym szerszym, lekko wysuniętym i zaakcentowanym trójkątnym przyczółkiem, arkadka półkolista, w której marmurowy portal z herbem Śreniawa, w polach bocznych ślepe okna i tablice z napisem dotyczącym fundacji kościoła z 1781 r. w miejsce dawnego z 1511. Na attyce nasadnik z krzyżem i cztery kamienne wazony. Fasada wschodnia o trzech kondygnacjach okien. Okna w elewacjach bocznych półkoliste. Ołtarze murowane, późnobarokowe z XVIII w. W głównym obraz św. Stanisława bpa z fundatorami i herbem Dębno z początku XVI w. oraz predella ze sceną kanonizacji i świętymi z XV wieku. Prospekt organowy klasycystyczny, w nim organy z tegoż okresu o trakturze mechanicznej, zrekonstruowane w 1993 roku. Dwa obrazki ośmioboczne z XVI w. Obrazy ze scenami z życia Świętego – barokowe z XVIII wieku. Dwa portrety fundatorów z XVIII wieku.

Zespół kaplicy cmentarnej z 1861 r. w skład której wchodzi: kaplica, studnia oraz kolumna św. Stanisława[edytuj kod]

W 1861 na miejscu, gdzie według tradycji urodził się św. Stanisław, ks. Wojciech Bobek (ówczesny proboszcz) wybudował murowaną kaplicę neogotycką. Powstała ona w miejscu kaplicy drewnianej, pochodzącej z 1596 r., która uległa zniszczeniu w 1780.

Budowla z 1861 r. jest prostokątna, trójbocznie zamknięta, przykryta dachem siodłowym, na którym znajduje się wieżyczka z sygnaturką. Wewnątrz kaplicy, w ołtarzu, widnieje obraz, pochodzący z XIX w., będący kopią obrazu z 1520 roku. Przedstawia on scenę narodzenia i chrztu św. Stanisława. Ozdobiony jest drewnianą ramą o tematyce roślinnej. Ołtarz wsparty jest o pień drzewa dębowego, pod którym według legendy miał narodzić się św. Stanisław: Bogna, wracając z pola, urodziła Go pod tym drzewem i obmyła w pobliskim źródełku.

Pozostałe zabytki[edytuj kod]

Organizacje[edytuj kod]

  • Rzymskokatolicka parafia św. Stanisława Biskupa i Męczennika

Świątynia katolicka została wzniesiona prawdopodobnie w XI wieku. Przekazy źródłowe z XIII w. przypisują fundację pierwszego kościoła św. Stanisławowi Biskupowi; pierwsza wzmianka ok. 1230 roku. W 1938 r. wyłączono Rysie, 1951 Buczę, tworząc tam parafie. Szpital istniał w 1754, szkoła w 1596 roku. W I poł. XI w. według legendy urodził się tu św. Stanisław Bp (zm. 11 IV 1079).

Kultura i sport[edytuj kod]

  • Biblioteka Publiczna w Szczepanowie
  • boisko sportowe
  • Szczepanowska Grupa Rekonstrukcyjna „Woje Świętego Stanisława”

Szkoły[edytuj kod]

  • Przedszkole Publiczne w Szczepanowie
  • Publiczna Szkoła Podstawowa w Szczepanowie im. Bohaterów Westerplatte

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj kod]