Szczutowo (województwo mazowieckie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 52°56′8″N 19°34′35″E
- błąd 38 m
WD 52°55'59.9"N, 19°34'59.9"E
- błąd 14 m
Odległość 556 m
Szczutowo
wieś
Ilustracja
Kościół pw. św. Marii Magdaleny
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Powiat sierpecki
Gmina Szczutowo
Liczba ludności (2011) 738[1][2]
Strefa numeracyjna 24
Kod pocztowy 09-227[3]
Tablice rejestracyjne WSE
SIMC 0578584[4]
Położenie na mapie gminy Szczutowo
Mapa lokalizacyjna gminy Szczutowo
Szczutowo
Szczutowo
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Szczutowo
Szczutowo
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Szczutowo
Szczutowo
Położenie na mapie powiatu sierpeckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu sierpeckiego
Szczutowo
Szczutowo
Ziemia52°56′08″N 19°34′35″E/52,935556 19,576389

Szczutowowieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie sierpeckim, w gminie Szczutowo[4][5]. Najbliższe miasta to Sierpc i Rypin. Miejscowość położona jest nad Jeziorem Szczutowskim.

We wsi znajduje się komisariat policji[6], poczta[7], Ochotnicza Straż Pożarna[8], biblioteka publiczna[9] oraz Dom pomocy społecznej im. Jana Pawła II[10]. W Szczutowie funkcjonuje Szkoła podstawowa im. Władysława Stanisława Reymonta[11] oraz Gimnazjum im. Polskich Olimpijczyków[12].

Na terenie miejscowości znajduje się rzymskokatolicka parafia św. Marii Magdaleny[13]. Jej świątynią jest zabytkowy drewniany kościół wzniesiony w połowie XVIII w[14][15].

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa płockiego. Miejscowość jest siedzibą gminy Szczutowo.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) wieś liczyła 738 mieszkańców[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

XVI-XVII w.[edytuj | edytuj kod]

Według regestru poborowego z 1564 we wsi mieszkało 10 kmieci i 2 zagrodowych rzemieślinków. Siedział tu również Bartłomiej, poddany Urszuli Sierpskiej[16], która była córką Elżbiety ze Skórków Sierpskiej i Prokopa Sierpskiego vel Gulczewskiego, starosty i chorążego płockiego[17] W 1624 wieś została przepisana przez Zofię Potulicką na uposażenie klasztoru benedyktynek w Sierpcu[18][19]. Prawdopodobnie następnie wieś przeszła na jej córkę Urszulę Lwowską, która wyszła za mąż za Piotra Potulickiego herbu Grzymała. Kolejnym właścicielem był ich syn – Stanisław Potulicki, po którego śmierci (ok. 1618) wieś odziedziczyła jego żona – Zofia Potulicka ze Zbąskich[20]. Zofia Potulicka w 1624 przepisała wieś na uposażenie klasztoru benedyktynek w Sierpcu[18][19].

XVIII-XIX w.[edytuj | edytuj kod]

Według spisu majątków ziemskich z 1789 wieś była dalej własnością Zakonnic Panien Benedyktynek z Sierpca i pani Broniewskiej [21]. W efekcie II rozbioru Polski w 1793 wieś została włączona do Królestwa Prus i najprawdopodobniej wtedy w efekcie konfiskaty majątków kościelnych przeszła na rzecz skarbu państwa. Po okresie Księstwa Warszawskiego wieś stała się częścią Królestwa Polskiego. W związku z tym wykaz z 1825 informuje, że Szczutowo z 11 domami wchodziło w skład Dóbr Rządowych należących do Ekonomii Serpskiéy w Obwodzie Mławskim[22]. W 1827 w 11 domach mieszkało 89 osób, ponadto była tu Strażnica leśnictwa rządowego Lipno[16].

W 1863 w okresie powstania styczniowego w okolicach wsi doszło do kilku potyczek oddziałów powstańczych z oddziałami rosyjskimi. Część poległych powstańców została pochowana na szczutowskim cmentarzu[23].

W 1864 przeprowadzono uwłaszczenie, na mocy którego chłopi uzyskali prawo własności ziemi. W efekcie w 1890 Szczutowo jest określane jako wieś włościańska z 21 domami i 169 mieszkańcami, należąca do parafii Gójsk. Wieś posiadała wtedy kościół filialny, urząd gminy, szkołę początkową i wiatrak[16].

XX w.[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z mapą z 1915 we wsi były 22 nieruchomości oraz kościół i cmentarz[24].

Według spisu powszechnego z 1921 w Szczutowie było 38 budynków i 254 mieszkańców. Wszyscy mieszkańcy deklarowali się jako Polacy wyznania rzymskokatolickiego[25].

We wsi od 1937 znajdowała się stacja kolejowa na odcinku linii kolejowej nr 33 od Sierpca do Brodnicy. Ruch pociągów pasażerskim na tym odcinku został zawieszony 3 kwietnia 2000[26].

Nieopodal wsi znajdowała się leśniczówka. W czasie II wojny światowej w leśniczówce mieszkali żołnierze niemieccy. Leśniczówkę przynależąca do Nadleśnictwa Płock rozebrano w 2005[27].

W okresie II wojny światowej wieś została włączona do III Rzeszy, a jej nazwa została zmieniona na „Schüttau”[28].

Pozostałe informacje[edytuj | edytuj kod]

W Szczutowie urodził się biskup pomocniczy diecezji płockiej Roman Marcinkowski[29].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Portal polskawliczbach.pl [dostęp 2020-03-06]
  2. a b GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r..
  3. Poczta Polska. Wyszukiwarka kodów pocztowych
  4. a b GUS. Wyszukiwarka TERYT
  5. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  6. JSK Internet, Dane teleadresowe [dostęp 2016-08-16].
  7. Godziny otwarcia Poczta Polska Szczutowo, www.otwarcia-godziny.pl [dostęp 2016-08-16].
  8. Ochotnicza Straż Pożarna Szczutowo, Szczutowo, bazy.ngo.pl [dostęp 2016-08-16].
  9. Gminna Biblioteka Publiczna w Szczutowie - Biblioteka Publiczna m.st. Warszawy - Biblioteka Główna Woj. Mazowieckiego, www.koszykowa.pl [dostęp 2016-08-16].
  10. DPS Szczutowo, www.dps-szczutowo.cba.pl [dostęp 2016-08-16].
  11. Szkolnastrona.pl, Szkoła Podstawowa im. Władysława St. Reymonta w Szczutowie, www.spszczutowo.szkolnastrona.pl [dostęp 2016-08-16].
  12. Szkolnastrona.pl, Gimnazjum im. Polskich Olimpijczyków w Szczutowie, www.gimszczutowo.szkolnastrona.pl [dostęp 2016-08-16].
  13. Szczutowo - parafia pw. św. Marii Magdaleny
  14. Szczutowo - kościół p.w. św. Marii Magdaleny - Drewniane Mazowsze, 24 listopada 2013 [dostęp 2016-08-17] (pol.).
  15. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo mazowieckie. 2019-12-31. [dostęp 9 sierpnia 2017].
  16. a b c Szczutowo w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. XI: Sochaczew – Szlubowska Wola. Warszawa 1890.
  17. Piotr Gałkowski, Szlachta okolic Wąpielska (XV-XIX w.), [w:] Mirosław Krajweski (red.), Ziemia Dobrzyńska, 2000, s. 106-107, ISSN 0867-1907.
  18. a b Kronika dziejów Ziemi Sierpeckiej, www.sierpc.com.pl [dostęp 2016-08-17].
  19. a b Sierpc online - Historia miasta: Kalendarium, www.sierpc.com.pl [dostęp 2016-08-17].
  20. Paweł Bogdan Gąsiorowski. Sieprscy : genealogia i pamięć. „Bieżuńskie Zeszyty Historyczne”. Nr 28, s. 5-20, Bieżuń 2014. Muzeum Małego Miasta w Bieżuniu. 
  21. Borucki ↓, s. 44.
  22. Gawarecki ↓, s. 153.
  23. l, Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Archiwum Bronisława Komorowskiego / 150. rocznica Powstania Styczniowego / Miejsca pamięci / Mazowieckie, www.prezydent.pl [dostęp 2016-08-17].
  24. MAPSTER - Szczegóły, igrek.amzp.pl [dostęp 2016-08-16].
  25. Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej ↓, s. 165.
  26. Administrator, Budowa linii kolejowej Sierpc - Brodnica 1937r, szczutowo.com.pl [dostęp 2016-08-17].
  27. II Wojna Światowa, szczutowo.com.pl [dostęp 2016-08-17].
  28. Schüttau is a place in German Empire - Former eastern territories, ehemalige-ostgebiete.de [dostęp 2016-08-17].
  29. Jubileusz biskupa Romana Marcinkowskiego

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]