Tarczówkowate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tarczówkowate
Pentatomidae
Leach, 1815
Tarczówka rudonoga
Tarczówka rudonoga
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ stawonogi
Gromada owady
Podgromada uskrzydlone
Rząd pluskwiaki
Podrząd pluskwiaki różnoskrzydłe
Infrarząd Pentatomomorpha
Nadrodzina tarczówki
Rodzina tarczówkowate

Tarczówkowate (Pentatomidae) – rodzina owadów z podrzędu pluskwiaków różnoskrzydłych.

Opis[edytuj]

Pluskwiaki te mają tarczkę sięgająca nieco za połowę odwłoka, a jeśli sięga ona do końca odwłoka to jej szerokość u nasady nie przekracza szerokości podstawy przedplecza. Innymi cechami charakterystycznymi są: pięcioczłonowe czułki, brak dużych i mocnych kolców na goleniach odnóży oraz trójczłonowe stopy[1][2], jednak kilka rodzajów ma stopy dwuczłonowe. Za cechy apomorficzne uważa się sztywną fallotekę z zbiorniczkiem ejakulacyjnym o stałej pozycji, błoniastą część grzbietową ósmego segmentu odwłoka samców, wezykę bez błony łączącej, obecność triangulinu oraz całkowite zlanie się drugiej pary walwiferów. Samice, z wyjątkiem plemienia Ochlerini mają laterotergity dziewiątego segmentu odwłoka oddzielone. Wszystkie samice mają gonapofizy dziewiątego segmentu zredukowane i zlane z gonokoksytami, dwa skleryty w okolicy wejścia do zbiorniczka nasiennego i pozbawione są gonangulum[3].

Biologia i ekologia[edytuj]

Tarczówkowate są najczęściej roślinożercami, odżywiającymi się owocami, niedojrzałymi nasionami lub sokami wysysanymi z liści bądź łodyg. Niektóre gatunki mogą fakultatywnie przechodzić na drapieżny tryb, atakując jaja i larwy owadów. Przedstawiciele Asopinae są zaś wyłącznie drapieżne[2].

Niektóre gatunki wykazują opiekę rodzicielską[2].

Rozprzestrzenienie[edytuj]

W Polsce występuje 46 gatunków z 27 rodzajów[2] (zobacz tarczówkowate Polski).

Systematyka[edytuj]

Rodzina ta jest czwartą najliczniejszą w gatunki z podrzędu Heteroptera i najliczniejszą w nadrodzinie tarczówek[2]. W 2011 roku znanych było 4722 gatunków z 896 rodzajów[4]. Dzieli się je na 10 podrodzin[5][4]:

Ponadto następujących rodzajów wymarłych nie zaliczono do żadnej z nich[5]:

Przypisy

  1. Jerzy A. Lis: Klucze do oznaczania owadów Polski. T. XVIII: Pluskwiaki różnoskrzydłe - Heteroptera. Cz. zeszyt 12: Plataspidae, Thyreocoridae, Cydnidae. Toruń: Oficyna Wydawnicza Turpress, Polskie Towarzystwo Entomologiczne, 1997. ISBN 83-86781-42-4.
  2. a b c d e Jerzy A. Lis: Klucze do oznaczania owadów Polski. T. XVIII: Pluskwiaki różnoskrzydłe - Heteroptera. Cz. zeszyt 14: Tarczówkowate - Pentatomidae. Toruń: Polskie Towarzystwo Entomologiczne, 2000, s. 4. ISBN 83-88518-05-4.
  3. Jocelia Grazia, Randall T. Schuh, Ward C. Wheeler. Phylogenetic relationships of family groups in Pentatomoidea based on morphology and DNA sequences (Insecta: Heteroptera). „Cladistics”. 4, s. 1–45, 2008. DOI: 10.1111/j.1096-0031.2008.00224.x. 
  4. a b David A. Rider: Number of Genera & Species of Pentatomidae. W: Pentatomoidea Home page [on-line]. Department of Entomology, North Dakota State University, 2011. [dostęp 2016-06-09].
  5. a b Pentatomidae. W: BioLib.cz [on-line]. [dostęp 2016-06-05].