Telkwice
![Ziemia](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Geographylogo.svg/20px-Geographylogo.svg.png)
przysiółek wsi | |
![]() | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Powiat | |
Gmina | |
Część miejscowości | |
Liczba ludności (2015) |
82 |
Strefa numeracyjna |
55 |
Kod pocztowy |
82-410[2] |
Tablice rejestracyjne |
GSZ |
SIMC |
0157210 |
Położenie na mapie gminy Stary Targ ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa pomorskiego ![]() | |
Położenie na mapie powiatu sztumskiego ![]() | |
![]() |
Telkwice (niem. Telkwitz) – przysiółek wsi Bukowo w Polsce, położony w województwie pomorskim, w powiecie sztumskim, w gminie Stary Targ[3][4]. Przysiółek wchodzi w skład sołectwa Bukowo.
Historia
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/96/Telkwice_-_dw%C3%B3r.jpg/220px-Telkwice_-_dw%C3%B3r.jpg)
Wieś została założona w 1303 przez Prusa Tulikoytego, który otrzymał ziemie wraz z innym Prusem Bute na terenie dzisiejszego Bukowa. Występowała wówczas nazwa Azmiten; w XV wieku pojawiły się natomiast nazwy Tulkoytedorf i Telkowice. Wieś szlachecka położona była w I Rzeczypospolitej w województwie malborskim[5]. Miejscowość była osadą folwarczną składającą się z dworu, parku, a także budynków gospodarczych i inwentarskich.
Przed 1804 wieś posiadała rodzina Grąbczewskich, w 1804 przeszła ona w posiadanie Donimirskich. Jednym z gospodarzy był Teodor Donimirski (1805–1884), urodzony i zmarły w Telkwicach. Po jego śmierci właścicielem wsi był jego syn Jan Donimirski (1847–1929), którego córką była urodzona w 1878 w Telkwicach działaczka Maria Chełkowska (zm. 1960). Jej wnukiem był urodzony w 1927 w dworku w Telkwicach August Chełkowski (fizyk, polityk, od 1989 do 1999 senator czterech kadencji, marszałek Senatu II kadencji w latach 1991–1993; zm. 1999), syn Franciszka, dziedziczącego majątki w Telkwicach i Bukowie; rodzina opuściła Powiśle w 1930[6].
W latach 1945–1975 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego, a w latach 1975–1998 do województwa elbląskiego.
Zabytki
[edytuj | edytuj kod]Według rejestru zabytków NID[7] na listę zabytków wpisany jest dwór, nr rej.: A-922 z 25.08.1978.
Pierwotny układ ruralistyczny miejscowości został zachowany. Pochodzący z II połowy XIX wieku neogotycki dwór o piętrowych przybudówkach i wieży zwieńczonej krenelażem[8] został w 1978 wpisany do rejestru zabytków. W Telkwicach znajduje się także park z II połowy XIX wieku oraz kapliczka przydrożna z końca XIX wieku. Zachowało się kilka budynków z przełomu XIX i XX wieku.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 139335
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 106 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22] .
- ↑ Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200).
- ↑ KSNG: Wykaz urzędowych nazw miejscowości i ich części. opublikowany [w:] Dz.U. z 2013 r. poz. 200 ze zmianami w Dz.U. z 2015 r. poz. 1636. [dostęp 2018-01-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-05-22)].
- ↑ Prusy Królewskie w drugiej połowie XVI wieku: suplement. Cz. 1, Mapy, plany, Warszawa 2021, Warszawa 2021, k. 1.
- ↑ Janusz Ryszkowski, Wędrówki. Śladem dworków i cmentarzy [online], naszemiasto.pl, 17 lipca 2006 [dostęp 2022-10-09] .
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo pomorskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 23 lipca 2024 [dostęp 2022-01-03] .
- ↑ Piotr Skurzyński, Warmia, Mazury, Suwalszczyzna, Wyd. Sport i Turystyka – Muza S.A., Warszawa 2004, s. 32, ISBN 83-7200-631-8.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Gminny program opieki nad zabytkami gminy Stary Targ na lata 2016–2019, s. 21–22
- Gminny program opieki nad zabytkami gminy Stary Targ 2011–2014, s. 69
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Telkwice, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XII: Szlurpkiszki – Warłynka, Warszawa 1892, s. 285 .