Trójkąt Kaliningradzki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Trójkąt Kaliningradzki (także: Trójkąt Królewiecki, TK; ang. Kaliningrad Triangle, ros. Калининградский треугольник, niem. Kaliningrad Dreieck) – niezinstytucjonalizowana forma współpracy i konsultacji w ramach polityki zagranicznej Polski, Niemiec i Rosji, a także koncepcja geopolityczna.

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Początki idei zorganizowania forum wymiany opinii między Polską, Rosją i Niemcami, na wzór Trójkąta Weimarskiego, sięgają połowy lat 90. XX wieku. Wówczas to w środowisku naukowym skupionym wokół Uniwersytetu Warszawskiego zapoczątkowana została debata na temat współpracy trójstronnej.

Brak uformowania praktycznego wymiaru współpracy wynikał z ochłodzenia stosunków polsko-rosyjskich na przełomie tysiącleci. Wynikał on z aspiracji Polski do członkostwa w NATO, któremu sprzeciwiała się Rosja, a w późniejszych latach z polityki popierania prodemokratycznych przemian na Ukrainie i w innych krajach byłego ZSRR. W wyniku ochłodzenia się stosunków na linii Warszawa-Moskwa w latach 2005-2007 obowiązywało embargo na wwóz polskiego mięsa do Rosji.

Także stosunki polsko-niemieckie uległy w tym czasie ochłodzeniu, co było związane ze zmianą polityki wschodniej przez nowy rząd Gerharda Schrödera. Na mocy porozumienia z 29 sierpnia 2006 r. rosyjska firma Gazprom oraz niemieckie firmy E.ON Ruhrgas i BASF rozpoczęły budowę Gazociągu Północnego, co zostało określone przez Radosława Sikorskiego jako nowy pakt Ribbentrop-Mołotow[1]. Różnice pogłębiło także polskie poparcie dla amerykańskiego ataku na Irak, któremu sprzeciwiały się Niemcy i Rosja. Odwilż w stosunkach polsko-niemieckich i polsko-rosyjskich po wyborach parlamentarnych w Polsce i Niemczech pozwoliła na nadanie wymiaru praktycznemu idei Trójkąta Kaliningradzkiego.

Współpraca została zainaugurowana 21 lutego 2011 roku w trakcie wspólnych obrad niższych izb parlamentów Niemiec, Polski i Rosji[2]. Trzy miesiące później w Kaliningradzie doszło do spotkania szefów dyplomacji trzech krajów[3].

Spotkania Trójkąta Kaliningradzkiego[edytuj | edytuj kod]

I. Kaliningrad, Rosja – 21 maja 2011[4]

II. Berlin, Niemcy – 21 marca 2012

  • uczestnicy: Radosław Sikorski, Guido Westerwelle, Siergiej Ławrow
  • poruszone tematy[5]:
    • rozwój współpracy trójstronnej w wymiarze politycznym i gospodarczym
    • perspektywy współpracy regionów i miast
    • wymiana młodzieży
    • współpraca energetyczna
    • sytuacja na Białorusi
    • wprowadzenie reżimu bezwizowego UE-Rosja
    • zwrot wraku prezydenckiego Tu-154

III. Warszawa, Polska – 10 maja 2013

  • uczestnicy: Radosław Sikorski, Guido Westerwelle, Siergiej Ławrow
  • poruszone tematy[6]:
    • utylizacja starej amunicji na terytorium Obwodu Kaliningradzkiego
    • wymiany młodzieży
    • wspólne szkolenia młodych dyplomatów
    • organizacja Forum Miast Partnerskich[7]
    • zorganizowanie w Polsce trójstronnej konferencji historycznej nt. pojednania – na przykładzie pojednania między Polakami i Niemcami oraz Niemcami i Rosjanami
    • budowa na terenie Białorusi rosyjskiej bazy lotniczej
    • Stosunki Rosja – UE
    • Stosunki Rosja – NATO

IV. Petersburg, Rosja – 10 czerwca 2014

Powiązania gospodarcze między stronami Trójkąta Kaliningradzkiego[edytuj | edytuj kod]

Polska wymiana handlowa z Niemcami w 2011 r.[9]

eksport import
35,6 mld € 34 mld €

Polska wymiana handlowa z Rosją w 2011 r.[9]

eksport import
6,1 mld € 18,3 mld €

Niemiecka wymiana handlowa z Rosją w 2011 r.[10]

eksport import
27 mld € 25 mld €

Koncepcja geopolityczna[edytuj | edytuj kod]

W opinii polskich geopolityków formuła TK może stać się nie tylko forum dyskusyjnym, ale także podstawą budowy nowego ładu w Europie. Jeden z teoretyków tej koncepcji – Leszek Sykulski – upatruje w TK elementu realizacji szerszej koncepcji ścisłej współpracy Unii Europejskiej z Federacją Rosyjską, a w przyszłości z Unią Eurazjatycką[11]. Adam Karpiński uważa z kolei, że TK może stać się obszarem konstruowania nowych form społeczeństwa przyszłości[12].

Rosyjski politolog Władysław Gulewicz uważa, że Trójkąt oznacza integrację Rosji z Unią Europejską, co zagrozi anglosaskiej dominacji w Europie.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski oraz prowadzony przez niego resort konsekwentnie forsują wobec trójstronnej formy współpracy nazwę „Trójkąt Królewiecki”. Używanie wariantywnej formy w miejsce sugerowanej przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych Sikorski argumentuje sprzeciwem wobec upamiętniania Michaiła Kalinina stalinowskiego działacza, odpowiedzialnego m.in. za Zbrodnię Katyńską[13].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Cornelius Ochmann, „Nowa polityka wschodnia UE. Układ relacji między Niemcami, Polską, Rosją i Ukrainą” w: „Dojrzałe sąsiedztwo. Stosunki polsko-niemieckie w latach 1991-2011”, Wrocław, 2012.
  2. Władysław Gulewicz: Kaliningrad – punkt dialogu Europy i Eurazji (ros.). [dostęp 28.03.2013].
  3. Stanisław Bieleń: Trialog niemiecko-polsko-rosyjski, czyli o idei „trójkąta kaliningradzkiego”. „Polski Przegląd Dyplomatyczny”, nr 2/2012, s. 5-6.
  4. http://www.msz.gov.pl/pl/p/msz_pl/aktualnosci/wiadomosci/wizyta_ministra_spraw_zagranicznych_rp_w_krolewcu.
  5. http://www.msz.gov.pl/pl/p/msz_pl/aktualnosci/wiadomosci/spotkanie_ministrow_spraw_zagranicznych_trojkata_krolewieckiego.
  6. http://www.msz.gov.pl/pl/p/msz_pl/aktualnosci/msz_w_mediach/sikorski__lawrow__westerwelle_w_warszawie_m_in__o_kaliningradzie_i_syrii__depesza_pap_10_05_2013.
  7. http://www.msz.gov.pl/pl/p/msz_pl/aktualnosci/wiadomosci/spotkanie_trojkata_krolewieckiego_w_warszawie.
  8. PAP o spotkaniu ministrów spraw zagranicznych Polski, Niemiec i Rosji w Petersburgu 10 czerwca 2014 r. (pol.). www.msz.gov.pl. [dostęp 2014-06-12].
  9. a b http://www.mg.gov.pl/files/upload/8437/PL_MG_DSA_MWP_Polska_2012_Raport_o_stanie_hz_w_ost.pdf.
  10. http://forsal.pl/artykuly/695654,strategiczne_partnerstwo_niemiec_i_rosji_wymiana_handlowa_kwitnie.html.
  11. Leszek Sykulski: Trójkąt Kaliningradzki. Wprowadzenie do koncepcji geopolitycznej osi Berlin-Warszawa-Moskwa. Częstochowa: Instytut Geopolityki, 2012, s. 20-27, 34-35. ISBN 978-83-61294-60-3.
  12. Adam Karpiński: Trójkąt Kaliningradzki. Obszar konstruowania nowych form społeczeństwa przyszłości. „Geopolityka”, nr 9/2012, s. 20-27.
  13. Cytat za: http://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/1,114873,9633232,Radoslaw_Sikorski_walczy_z__Kaliningradem_.html.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stanisław Bieleń: Trialog niemiecko-polsko-rosyjski, czyli o idei „trójkąta kaliningradzkiego. „Polski Przegląd Dyplomatyczny”, nr 2/2012.
  • Adam Karpiński: Trójkąt Kaliningradzki. Obszar konstruowania nowych form społeczeństwa przyszłości. „Geopolityka” nr 9/2012.
  • Leszek Sykulski: Trójkąt Kaliningradzki. Wprowadzenie do koncepcji geopolitycznej osi Berlin-Warszawa-Moskwa. Częstochowa: Instytut Geopolityki, 2012. ISBN 978-83-61294-60-3.
  • Cornelius Ochmann: Nowa polityka wschodnia UE. Układ relacji między Niemcami, Polską, Rosją i Ukrainą w: Dojrzałe sąsiedztwo. Stosunki polsko-niemieckie w latach 1991-2011. Wrocław: Centrum Willy’ego Brandta, 2012. ISBN 978-83-62571-24-6.