Tuchorza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 52°11′9″N 16°2′43″E
- błąd 38 m
WD 52°10'59.9"N, 16°3'0.0"E, 52°11'5.14"N, 16°2'45.60"E
- błąd 14 m
Odległość 450 m
Tuchorza
wieś
Ilustracja
Kościół śś. Piotra i Pawła (2011)
Państwo  Polska
Województwo  wielkopolskie
Powiat wolsztyński
Gmina Siedlec
Wysokość ok. 60 m n.p.m.
Liczba ludności (2019) 1164[1]
Strefa numeracyjna 68
Kod pocztowy 64-232
Tablice rejestracyjne PWL
SIMC 0913290
Położenie na mapie gminy Siedlec
Mapa konturowa gminy Siedlec, po prawej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Tuchorza”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej znajduje się punkt z opisem „Tuchorza”
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa konturowa województwa wielkopolskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Tuchorza”
Położenie na mapie powiatu wolsztyńskiego
Mapa konturowa powiatu wolsztyńskiego, u góry nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Tuchorza”
Ziemia52°11′09″N 16°02′43″E/52,185833 16,045278

Tuchorzawieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie wolsztyńskim, w gminie Siedlec[2]. Na północ od wsi przepływa rzeka Szarka[3]. Stacja kolejowa Tuchorza wbrew nazwie leży w położonej bardziej na południe wsi Stara Tuchorza[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś była wzmiankowana w 1311 pod nazwą Thugorze[4][5]. Jezelo z Tuchorzy wraz z braćmi darował wtedy cystersom z Obry młyn Ruchocin nad Dojcą[4]. W 1543 rodzina Ossowskich ufundowała pierwszy kościół, pod wezwaniem św. Trójcy[4]. W 1564 używano nazwy Tuchora[4]. W 1641 w miejscowości była szkoła[4]. W 1793 właścicielami wsi była rodzina Dziembowskich.

W okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego (1815-1848) miejscowość wzmiankowana jako Tuchorze należała do wsi większych w ówczesnym powiecie babimojskim rejencji poznańskiej[6]. Tuchorze należało do tuchorskiego okręgu policyjnego tego powiatu i stanowiło część majątku Tuchorze, który należał do Kotwicza[6][a]. Według spisu urzędowego z 1837 roku Tuchorze liczyło 430 mieszkańców, którzy zamieszkiwali 37 dymów (domostw)[6]. W 1845 właścicielką była baronesa von Kottwitz[4]. Pod koniec XIX wieku okrąg wiejski Tuchorze (wieś i młyn Borujka) liczył 42 domy, 270 ha i 320 mieszkańców, z czego 232 było katolikami, a 88 protestantami[4]. W Tuchorzu była wówczas gorzelnia i młyn parowy[4]. W okolicy uprawiano chmiel[4].

Egzekucja w 1942

9 lipca 1942 roku miała miejsce pokazowa, masowa egzekucja powieszenia piętnastu nieznanych mieszkańcom mężczyzn, przywiezionych przez Niemców, wśród których było 10 więźniów Fortu VII[5]. Około 200 mieszkańców Tuchorzy zgromadzono pod przymusem[5], aby unaocznić ludności narodowości polskiej, że jakikolwiek opór wobec poczynań władz okupacyjnych będzie traktowany w podobny sposób. Istnieją rozbieżności co do przyczyn zaistniałego faktu. Egzekucja mogła odbyć się w odwecie za zastrzelenie żandarma przez nieustalonych sprawców, być może dezerterów z armii niemieckiej[5].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zielonogórskiego[3].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Plebania (dawna pastorówka)

W Tuchorzy znajdują się dwa kościoły należące do tutejszej parafii pw. Świętej Trójcy. Pierwszy kościół (parafialny) został wybudowany na cmentarzu, w miejsce drewnianej świątyni, która spłonęła w 1997 roku. Kościół cmentarny pochodził z 1732 roku, a w ołtarzu znajdował się późnorenesansowy tryptyk z 1592[5][7]. Zabytkowy kościół filialny (poewangelicki) pochodzi z lat 1905-1906, a jego patronami są święci Piotr i Paweł[8]. Znajduje się na terenie parku podworskiego o pow. 10,00 ha[5] albo 6,3 ha[7], z pomnikowymi drzewami[5]. Ochronie podlegają również kaplica grobowa rodziny von Kottvitz z 1880, plebania (dawniej pastorówka) wybudowana wraz z kościołem, budynek gospodarczy z muru pruskiego z początku XX wieku[8].

Dawna plebania z poł. XIX służy celom mieszkalnym (dom nr 125)[8].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. W innych źródłach używa się nazwiska von Kottwitz. Przypuszczalnie Bobrowicz spolszczył nazwisko właścicieli

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ludność Gminy Siedlec. UG Siedlec. [dostęp 2020-05-16].
  2. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 2242, 13 lutego 2013. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 24 stycznia 2015]. 
  3. a b c Alicja Dziewulska, Jan Maj: Kościan: mapa topograficzna Polski. Wydanie turystyczne. Warszawa: Państwowe Przedsiębiorstwo Geodezyjno-Kartograficzne, 1997. ISBN 83-7135-149-6.
  4. a b c d e f g h i Tuchorze, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XII: Szlurpkiszki – Warłynka, Warszawa 1892, s. 599. (Edmund Callier)
  5. a b c d e f g Paweł Anders: Jeziora Wolsztyńsko-Zbąszyńskie. Warszawa: Wydawnictwo PTTK „Kraj”, 1989, s. 106. ISBN 83-7005-113-8. (pol.)
  6. a b c Leon Plater: Opisanie historyczno-statystyczne Wielkiego Ksie̜stwa Poznańskiego. Lipsk: Ksie̜garnia Zagraniczna (Librairie Étrangère), 1846, s. 188.
  7. a b Włodzimierz Łęcki: Wielkopolska. Warszawa: Sport i Turystyka, 1996, s. 419. ISBN 83-7079-589-7.
  8. a b c Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków na terenie województwa wielkopolskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 251. [dostęp 23 stycznia 2015].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]