Ulica Romualda Traugutta w Radomiu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
ulica Romualda Traugutta
Śródmieście, Planty
Ilustracja
Dworzec kolejowy w Radomiu. Widok od strony ul. Romulada Traugutta.
Państwo  Polska
Miejscowość Radom
Przebieg
Ikona ulica początek T.svg ul. ks. J. Poniatowskiego
Ikona ulica z lewej.svg ul. Planty
Ikona ulica z lewej.svg ul. Planty
Ikona ulica z lewej.svg ul. W. Bogusławskiego
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. A. Mickiewicza / ul. L. Waryńskiego
Ikona ulica z prawej.svg ul. S. Moniuszki
Ikona ulica z lewej.svg ul. G. Narutowicza
Ikona ulica z prawej.svg ul. J. Piłsudskiego
Ikona ulica z lewej.svg ul. M. Kopernika
Ikona ulica z lewej.svg ul. A. Tochtermana
Ikona ulica deptak z prawej.svg ul. S. Żeromskiego
Położenie na mapie Radomia
Mapa konturowa Radomia, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „ulica Romualda Traugutta”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „ulica Romualda Traugutta”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, na dole znajduje się punkt z opisem „ulica Romualda Traugutta”
51,399195°N 21,149487°E/51,399195 21,149487

Ulica Romualda Traugutta w Radomiu – ulica w dzielnicy Śródmieście i Planty[1]. Łączy ulicę Żeromskiego z placem Dworcowym. Krzyżuje się z ulicami Tochtermana, Piłsudskiego, Moniuszki, Narutowicza, Mickiewicza, Bogusławskiego, Planty, Poniatowskiego oraz Beliny-Prażmowskiego. Jedna z najdłuższych ulic zabytkowej części radomskiego Śródmieścia.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Przed 1885 obecna ulica stanowiła część traktu prowadzącego z Radomia przez Skaryszew i Iłżę do Sandomierza. Ulicę wytyczono w związku z budową kolei Iwanogrodzko-Dąbrowskiej (1883–1885)[2].

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa ulicy wielokrotnie ulegała zmianom[2]:

  • 1885 – 1932: ul. Długa
  • 1932 – 1942: ul. Traugutta
  • 1942 – 1945: Bahnhofstrasse
  • od 1945: ul. Traugutta

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Zabudowa ulicy jest zróżnicowana. Dominują budynki powstałe od XIX do I poł. XX wieku. Najbardziej istotne pod względem architektonicznym są:

  • nr 62budynek d. Hotelu Francuskiego. Działający w latach 1886 – 1971 hotel był jednym z najlepszych w Radomiu. Wnętrze budynku zdobiły cenne polichromie.
  • nr 61budynek d. szkoły Ludwika Lorentza (ojca Stanisława Lorentza, działającej w latach 1896 – 1901, zamkniętej przez władze carskie z powodu patriotycznego modelu wychowania młodzieży),
  • nr 61a – kampus Wyższej Szkoły Handlowej w Radomiu
  • nr 40secesyjny dom na rogu z ulicą Piłsudskiego 2, zbudowany w 1911,
  • nr 34modernistyczny budynek z lat trzydziestych XX wieku. W okresie międzywojennym mieściła się w nim prywatna klinika położniczo-ginekologiczna dr Feliksa Żabnera[3]. W 1947 budynek został zakupiony przez gminę kościoła Adwentystów Dnia Siódmego i do 2012 roku pozostawał jej siedzibą[2]
  • nr 32modernistyczna kamienica z lat trzydziestych XX wieku,
  • nr 32a – przykład niemieckiej, modernistycznej architektury mieszkalnej z okresu faszystowskiego,
  • nr 17a i 17bsocrealistyczna zabudowa osiedla Planty, powstała na miejscu domów czynszowych zniszczonych w wyniku bombardowań w czasie II wojny światowej,
  • w najbliższym otoczeniu ulicy Traugutta znajduje się budynek d. elektrowni miejskiej z 1901. W zrewitalizowanym w latach 2010 – 2015[4] gmachu mieści się, posiadające jedną z największych i najlepszych kolekcji sztuki współczesnej w Polsce[4], Mazowieckie Centrum Sztuki Współczesnej „Elektrownia”.

Oś ulicy od stronu południowej zamyka gmach dworca kolejowego. Budynek wzniesiony w 1895 według projektu Adolfa Schimmelpfenniga przebudowano gruntownie w okresie międzywojennym[2][5].

Rejestr zabytków

Do rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa wpisane są następujące obiekty[6]:

  • nr 36 – dom, pocz. XX w.
  • nr 38 – dom z oficyną, 1. ćw. XX w.
  • nr 40 – (Piłsudskiego 2) dom, pocz. XX w.
  • nr 43 – kamienica, 1900
  • nr 45 – dom, XIX/XX w.
  • nr 51 – dom, 1896
Gminna ewidencja zabytków

Do Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta Radomia, oprócz obiektów z rejestru zabytków, wpisane są też budynki[7]:

  • nr 6 – dom murowany, 4. ćw. XIX w.
  • nr 8 – dom murowany, 4 ćw. XIX w.
  • nr 10 – dom murowany, 4. ćw. XIX w.
  • nr 12 – dom murowany, lata 20. XX w.
  • nr 13 – dom murowany, lata 20. XX w.
  • nr 17, 17a, 17b (Bogusławskiego 1) – domy murowane, lata 20. XX w.
  • nr 18 – dom murowany, lata 20. XX w.
  • nr 20 – dom murowany, lata 20. XX w.
  • nr 32 – dom Stareców-Wssnerów, ok. 1939-1940[8]
  • nr 32a – budynek mieszkalny, 1940
  • nr 34 – budynek murowany, lata 20. XX w.
  • nr 36 – dom murowany, pocz. XX w.
  • nr 38 – dom murowany, 1 ćw. XX w.
  • nr 39 – dom murowany, pocz. XX w.
  • nr 41 – budynek mieszkalny, 1. ćw. XX w.
  • nr 44 – dawne Prywatne Gimnazjum Żeńskie Marii Gaj, murowane, d. stajnie przy gimnazjum, koniec XIX w.
  • nr 46 – oficyna prawa, murowana, oficyna lewa, murowana, dom murowany, 4. ćw. XIX w.
  • nr 51a – dom murowany, XIX w.
  • nr 52 – oficyna murowana, pocz. XX w.
  • nr 53 – dom murowany, pocz. XX w.
  • nr 55 – dom murowany, pocz. XX w.
  • nr 61 – d. Szkoła Lorentza, ob. Zespół Szkół Ekonomicznych, murowany, 4. ćw. XIX w.
  • nr 62 – budynek, dawny Hotel Francuski, murowany, koniec XIX w.
  • nr 62 – dom murowany, 4. ćw. XIX w.

Pomniki[9][edytuj | edytuj kod]

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. BIP UM Radom, Uchwała nr 330/2012 w sprawie podziału Radomia na obszary Systemu Informacji Miejskiej
  2. a b c d J. Sekulski, Encyklopedia Radomia, Radom 2009, s. 279–280
  3. R. Metzger, Radom między wojnami: opowieść o życiu miasta 1918 – 1939, Łódź – Radom 2012, s. 52
  4. a b Nasza inwestycja – budowa siedziby MCSW Elektrownia (pol.).
  5. J. Sekulski, Encyklopedia Radomia, s. 53
  6. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo mazowieckie. 2020-09-30. [dostęp 2019-10-16].
  7. Gminny program opieki nad zabytkami dla gminy miasta Radomia na lata 2017–2020 2017 ↓, s. 80–82, 88.
  8. J. Frejtag, Turning "Polish Boxes into German Houses": On the Transformations of Architecture in Poland during the Second World War as Exemplified by the Changing Design of the Zajdensznir Tenement in Radom, w: Ikonotheka, 2018, t. 28, s. 105-107
  9. J. Sekulski, Encyklopedia Radomia, s. 195

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]