Ulica Wiejska w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Flag of Warsaw.svg Warszawa
ulica
Wiejska
Śródmieście Południowe
Ulica Wiejska przy Matejki, widok w kierunku placu Trzech Krzyży (2013)
Ulica Wiejska przy Matejki,
widok w kierunku placu Trzech Krzyży (2013)
Przebieg
Ikona ulica początek T.svg ul. Piękna
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. Jana Matejki
Ikona ulica z prawej.svg ul. Piotra Maszyńskiego
Ikona ulica z prawej.svg ul. Senacka
Ikona ulica z prawej.svg ul. Frascati
Ikona ulica z prawej.svg ul. Bolesława Prusa
Ikona ulica koniec T.svg plac Trzech Krzyży
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
ulica  Wiejska
ulica Wiejska
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
ulica  Wiejska
ulica Wiejska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica  Wiejska
ulica Wiejska
Ziemia52°13′32,1″N 21°01′34,4″E/52,225583 21,026222
Gmach Sejmu z Salą Posiedzeń
Stary Dom Poselski

Ulica Wiejska – jedna z ulic warszawskiego Śródmieścia, biegnąca od ul. Pięknej do placu Trzech Krzyży.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Powstanie ulicy Wiejskiej datuje się na końcowe dekady XVIII wieku. Łączyła Starą Warszawę z Ujazdowem.

Około połowy XVIII w. dawna droga zaczęła stawać się ulicą wiodącą od Rozdroża Złotych Krzyży (obecnego placu Trzech Krzyży). W 1770 została uregulowana i otrzymała oficjalnie nazwę Wiejska, która wiązała się z charakterem okolicy, pełnej pól i ogrodów, przez którą wówczas biegła[1]. Około 1770 były podkomorzy nadworny koronny Kazimierz Poniatowski założył tutaj ogród „Na Górze”, nazwany potem Frascati. Po północnej stronie ul. Książęcej również dla Poniatowskiego powstał inny ogród - „Na Książęcem” (obecnie park na Książęcem).

W latach 1779-1782 przy Wiejskiej wybudowano Biały Pałacyk, zaś u zbiegu z ul. Górnośląską działała elegancka kawiarnia podmiejska Szymona Chovota dla wyższych sfer - Wiejska Kawa. W początkach XIX w. w pałacyku mieściła się loża masońska. W okresie 1819–1830 mieszkał w nim carski komisarz Nikołaj Nowosilcow, po nim - gen. Józef Rautenstrauch.

W okresie Królestwa Kongresowego przy Wiejskiej powstała okazała kamienica Kruczkowskiego według projektu Józefa Grzegorza Lessla, zaś pod 11 dom własny wzniósł architekt Antonio Corazzi. W latach 1851–1853 powstały pod nr. 6/8 zabudowania Instytutu Szlacheckiego, którego miejsce po 1863 zajął Aleksandryjsko-Maryjski Instytut Wychowania Panien – żeńska szkoła średnia o antypolskim i rusyfikacyjnym charakterze. Instytut działał do 1915, kiedy to został ewakuowany do Rosji.

Ulica zyskała popularność i prestiż w końcu lat 20. XX w., gdy na skarpie wiślanej przy Wiejskiej powstał kompleks budynków sejmowo-senackich: w gmachu dawnego Instytutu Maryjskiego umieszczono Sejm RP. Został on rozbudowany w latach 1927-1928 o salę obrad Sejmu według projektu Kazimierza Skórewicza, zaś w 1935 o Stary Dom Poselski.

Po 1934 rozparcelowano ogrody Frascati, wznosząc na ich miejscu domy mieszkalne oraz gmach Izby Przemysłowo-Handlowej według projektu Zdzisława Mączeńskiego (1934), w okresie PRL siedziba Ministerstwa Handlu Zagranicznego, obecnie Kancelarii Prezydenta (nr 10).

W latach 1939–1941 ogrody sejmowe były miejscem egzekucji[2], gmach Izby Przemysłowo-Handlowej zajęła komenda żandarmerii[3], a w budynku Starego Domu Poselskiego stacjonowała niemiecka policja[4].

W latach 1946–1949 ulica nosiła nazwę Ignacego Daszyńskiego[5]. W tym okresie według projektu Bohdana Pniewskiego odbudowano i rozbudowano gmach Sejmu. Lata 1950-1961 przyniosły realizację zakłócających panoramę okolicy wielkich domów mieszkalnych, w tym wybudowanego u zbiegu z ul. Jana Matejki domu spółdzielni nauczycielskiej według projektu A. Markiewicza, w którym w latach 1903–1944 działała znana szkoła dla dziewcząt Jadwigi Kowalczykówny i Jadwigi Jawurkówny (Szkoła na Wiejskiej)[6].

W 1999 naprzeciwko gmachu Sejmu, na rogu ul. Wiejskiej i ul. J. Matejki, odsłonięto Pomnik Armii Krajowej i Polskiego Państwa Podziemnego zaprojektowany przez Jerzego Staniszkisa[7].

W I połowie XXI w. wzdłuż ulicy dosadzono nowe sadzonki robinii akacjowej, utrzymując dotychczasowe malownicze zadrzewienie.

W październiku 2015 na ulicy dopuszczono ruch rowerów pod prąd bez wydzielania specjalnego kontrapasa, z wyjątkiem krótkich odcinków przy wjeździe i wyjeździe z odcinka jednokierunkowego pomiędzy ulicami Frascati i Bolesława Prusa. Było to pierwsze tego typu rozwiązanie w Warszawie[8]. W 2016 przy skrzyżowaniu z ul. Piękną rozpoczęto budowę nowego budynku sejmowego.

Ważniejsze obiekty[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Kwiryna Handke: Dzieje Warszawy nazwami pisane. Warszawa: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy, 2011, s. 189. ISBN 978-83-62189-08-3.
  2. Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 947. ISBN 83-01-08836-2.
  3. Józef Ziemian: Papierosiarze z placu Trzech Krzyży. Łódź: Oficyna Bibliofilów, 1995, s. 15. ISBN 83-86058-33-1.
  4. Tomasz Strzembosz: Akcje zbrojne podziemnej Warszawy 1939-1945. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1983, s. 64. ISBN 83-06-00717-4.
  5. Kwiryna Handke: Słownik nazewnictwa Warszawy. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, 1998, s. 380. ISBN 83-86619-97X.
  6. praca zbiorowa, red. Wanda Karpowicz i wsp.: Szkoła na Wiejskiej. Kraków: Znak, 1974.; praca zbiorowa: Szkoła na Wiejskiej. Warszawa: Biblioteka Warszawska, 2007. ISBN 83-88477-85-4.).
  7. 27. Pomnik Armii Krajowej i Polskiego Państwa Podziemnego. W: P. Zuchniewicz: Papieska Warszawa. Warszawa: Centrum Myśli Jana Pawła II,, 2006.
  8. Krzysztof Śmietana. Rowerem pod prąd na Wiejskiej. „Gazeta Stołeczna”, s. 3, 10-11 października 2015. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Eugeniusz Szwankowski: Ulice i place Warszawy. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1963, s. 250.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]