Władysław Markiewicz

Władysław Markiewicz

Państwo działania	Polska
Data i miejsce urodzenia	2 stycznia 1920 Ostrów Wielkopolski
Data i miejsce śmierci	18 stycznia 2017 Warszawa
profesor nauk humanistycznych
Specjalność: teoria socjologii
Alma Mater	Uniwersytet Poznański
Doktorat	1959
Habilitacja	1961
Profesura	1966
Polska Akademia Nauk
Status	członek rzeczywisty
Odznaczenia

Władysław Markiewicz (ur. 2 stycznia 1920 w Ostrowie Wielkopolskim zm. 18 stycznia 2017 w Warszawie) – polski socjolog, profesor Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu (1966–1971) i Uniwersytetu Warszawskiego (od 1972), dyrektor Instytutu Zachodniego w Poznaniu (1966–1972), od 1971 członek, a w latach 1984–1989 wiceprezes Polskiej Akademii Nauk.

Życiorys

W latach 1941–1945 przebywał w więzieniach hitlerowskich oraz w obozie koncentracyjnym Mauthausen-Gusen. W 1951 ukończył studia na Uniwersytecie Poznańskim. Od 1950 r. był pracownikiem naukowym tej uczelni: asystent, adiunkt (1950–1953), z-ca profesora, kierownik Katedry Podstaw Marksizmu-Leninizmu (1953–1956), dyrektor Instytutu Socjologii (1957–1971), profesor (1966–1971). W 1959 został doktorem nauk humanistycznych, w 1961 doktorem habilitowanym, w 1966 profesorem nadzwyczajnym, a w 1972 profesorem zwyczajnym.

W latach 1962–1966 był zastępcą dyrektora, od 1966 do 1972 dyrektorem Instytutu Zachodniego w Poznaniu. W 1972 przeniósł się do Warszawy i został profesorem Instytutu Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego. W 1971 został członkiem korespondencyjnym, a w 1976 członkiem rzeczywistym Polskiej Akademii Nauk. Sekretarz Wydziału Nauk Społecznych PAN (1972–1983), członek Prezydium PAN (od 1972), następnie (1984–1989) wiceprezes Polskiej Akademii Nauk. Przewodniczący Komitetu Polska 2000 PAN (1978–1985).

W 1947 był członkiem Akademickiego Związku Walki Młodych „Życie”, w latach 1948–1951 był przewodniczącym Zarządu Okręgowego Związku Akademickiej Młodzieży Polskiej w Poznaniu. W 1948 roku członek PPR, od 1948 roku członek PZPR. W strukturach PZPR był m.in. sekretarzem Komitetu Wojewódzkiego w Poznaniu (1956–1957), członkiem Centralnej Komisji Rewizyjnej PZPR (1971–1975), członkiem Komisji KC PZPR dla wyjaśnienia okoliczności, faktów i przyczyn konfliktów społecznych w dziejach PRL (1981–1983), członkiem Komisji Nauki i Oświaty Komitetu Centralnego PZPR (od sierpnia 1981) oraz członkiem powołanego po wprowadzeniu w Polsce stanu wojennego „Zespołu Partyjnych Socjologów przy KC PZPR”. Był także członkiem zespołu doradców naukowych do spraw społeczno-gospodarczych I sekretarza KC PZPR Edwarda Gierka. W latach 1982–1985 był przewodniczącym Zespołu Doradców Sejmowych. W kwietniu 1982 został powołany przez Prezesa Rady Ministrów w skład 26-osobowej Konsultacyjnej Rady Gospodarczej pod przewodnictwem prof. Czesława Bobrowskiego. Od 1982 był członkiem Rady Naukowej Instytutu Podstawowych Problemów Marksizmu-Leninizmu.

Redaktor naczelny Polish Western Affairs (1964–1976), redaktor naczelny kwartalnika Studia Socjologiczne (od 1968), przewodniczący polskiej grupy ekspertów w Komisji do spraw podręczników szkolnych PRL i Republiki Federalnej Niemiec (1972–1984), prezes Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Socjologicznego (1969–1972), wiceprezes Towarzystwa Łączności z Polonią Zagraniczną „Polonia” (1972–1989), członek Prezydium Polskiego Komitetu Narodowego UNESCO (1972–1984), członek Ogólnopolskiego Komitetu Grunwaldzkiego (1986–1989), członek Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa (1988–1990).

Jego głównymi dziedzinami zainteresowań były: socjologia pracy i socjologia przemysłu, socjologia narodu, socjologia stosunków politycznych. Był autorem około 400 artykułów i rozpraw naukowych.

Był członkiem komitetu wyborczego Włodzimierza Cimoszewicza w wyborach prezydenckich w Polsce 2005.

W 2011 r. został członkiem Komitetu Nauk Politycznych Polskiej Akademii Nauk.

Zmarł w Warszawie, pochowany na cmentarzu Miłostowo w Poznaniu (pole 49 kwatera 3-6-7).

Publikacje

• Przeobrażenia świadomości narodowej reemigrantów polskich z Francji, 1960.
• Społeczne procesy uprzemysłowienia 1962.
• Społeczeństwo i socjologia w NRF 1966.
• Propedeutyka nauki o społeczeństwie 1971.
• Socjologia a służba społeczna 1972.
• Stan i perspektywy rozwoju nauk humanistycznych 1973.
• Przemiany w strukturze społecznej Polski Ludowej 1982.
• Konflikt społeczny w PRL, 1983.

Ordery i odznaczenia

• Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (1999)
• Orderem Sztandaru Pracy II klasy
• Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
• Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
• Medal im. Tadeusza Boya-Żeleńskiego (nadany przez Towarzystwo Krzewienia Kultury Świeckiej, 1989)

Nagrody i wyróżnienia

• Nagroda indywidualna II stopnia Ministra Oświaty i Szkolnictwa Wyższego za szczególne osiągnięcia w dziedzinie badań naukowych (1967)
• Nagroda „Miesięcznika Literackiego” za książkę Socjologia a służba społeczna (1972)
• Nagroda „Trybuny Ludu” za upowszechnianie marksizmu-leninizmu i polityki PZPR (1973)
• Kowadło Kuźnicy (2006)

Bibliografia

• Kto jest kim w Polsce 1989, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1989, s. 809.
• Prof. zw. dr hab. cz Władysław Markiewicz, [w:] archiwalna baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2010-10-09] .