Wielkie Tyrnowo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wielkie Tyrnowo
Beликo Tъpнoвo
Ilustracja
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Bułgaria
Obwód Wielkie Tyrnowo
Kmet Rumen Raszew (Румен Рашев)
Powierzchnia 30,379 km²
Wysokość 320 m n.p.m.
Populacja (2011)
• liczba ludności
• gęstość

68 783
25 os./km²
Nr kierunkowy 062
Kod pocztowy 5000
Tablice rejestracyjne BT
Położenie na mapie Bułgarii
Mapa lokalizacyjna Bułgarii
Wielkie Tyrnowo
Wielkie Tyrnowo
Ziemia43°05′N 25°39′E/43,083333 25,650000
Strona internetowa
Portal Portal Bułgaria

Wielkie Tyrnowo (bułg. Велико Търново = Weliko Tyrnowo) – miasto położone w północno-centralnej Bułgarii nad rzeką Jantrą, u północnych podnóży Starej Płaniny, około 240 km na północny wschód od Sofii. Jest jednym z najstarszych miast w Bułgarii, historycznie trzecią stolicą państwa, symbolem bułgarskiej niepodległości i państwowości.

Położone jest na kilku wzgórzach, oddzielonych od siebie silnie meandrującą tu Jantrą, z których najważniejsze to Sweta Gora, Carewec i Trapezica. Lokalizacja miasta wymusiła szczególną, wyjątkowo ciasną zabudowę, sprawiając wrażenie, iż domy stoją jeden na drugim.

Obecnie Wielkie Tyrnowo jest stolicą obwodu Wielkie Tyrnowo i regionalnym centrum administracyjnym. Znajduje się tutaj jedna z najważniejszych bułgarskich uczelni wyższych: Uniwersytet Wielkotyrnowski im. Świętych Cyryla i Metodego.

Etymologia nazwy[edytuj | edytuj kod]

Nazwa miasta pochodzi od słowiańskiego wyrazu oznaczającego „cierń” (podobnie jak polskiego Tarnów). Przez wieki ewoluowała ona od Tyrnow, poprzez Trynow, Tyrnowgrad i Tyrnowo, po obecne Wielkie Tyrnowo. Epitet Weliko, oznaczający „wielkie”, nadany został w 1965 roku, aby podkreślić wspaniałą historię miasta (jako byłej stolicy).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze ślady osadnictwa na tym terenie, znalezione na górze Trapezica, datowane są na 3 tysiące lat przed Chrystusem. Większa osada powstała na zboczach góry Carewec pod koniec epoki brązu w okolicach 13 wieku p.n.e. Zamieszkiwali tam wówczas Trakowie, których osada przetrwała do końca epoki żelaza. Szczyt prosperity datowany jest na okres od 6 wieku p.n.e. do końca 1 wieku n.e. Ślady ówczesnego panowania rzymskiego zostały z czasem zatarte.

Następnie Carewec zamieszkiwany był w okresie panowania bizantyjskiego, od V do pierwszej połowy VII wieku. Zbudowano tam wówczas silnie ufortyfikowane miasto, stanowiące podporę linii obronnej Bizancjum na Półwyspie Bałkańskim. Następnie na ruinach miasta bizantyjskiego powstała w VIII wieku osada, której znaczenie ekonomiczne oraz liczba mieszkańców systematycznie rosły w kolejnych wiekach.

Rok 1187 przyniósł powstanie Asena i Piotra, które położyło kres panowaniu bizantyjskiemu na ziemiach bułgarskich i ówczesne Tyrnowo zostało stolicą odrodzonego królestwa.

W szczytowym okresie istnienia państwa bułgarskiego, przypadającym na wieki XIII i XIV, Wielkie Tyrnowo było liczącym się w Europie ośrodkiem politycznym, ekonomicznym i kulturalnym. Działały tutaj wówczas znana szkoła malarstwa oraz szkoła piśmiennicza, których organizatorami i znanymi przedstawicielami byli Eutymiusz Tyrnowski oraz Teodozjusz Tyrnowski.

Złoty okres rozwoju miasta zakończył się gwałtownie 17 lipca 1393 roku, kiedy miasto po trzymiesięcznym oblężeniu zostało zdobyte przez Turków osmańskich. Dawna stolica została w znacznym stopniu zniszczona, jednak pod rządami osmańskimi miasto pozostało w dalszym ciągu aktywnym ośrodkiem kultury bułgarskiej, wspierając kolejno liczne powstania przeciwko okupantom:

7 lipca 1877 roku miasto zostało ponownie wyzwolone i już dwa lata później, od 10 lutego do 16 kwietnia 1879, gościło Zgromadzenie Narodowe, które w tym czasie opracowało pierwszą bułgarską konstytucję, nazywaną Konstytucją Tyrnowską. 17 lipca 1879 na głowę państwa wybrano Aleksandra I Battenberga, który 27 lipca tego samego roku przyjął tytuł księcia Bułgarii.

Po upadku Związku Radzieckiego, w roku 1990 w mieście odbyło się 7 Wielkie Zgromadzenie Narodowe, które zebrało się w tym samym budynku co zgromadzenie z 1879. Opracowana została nowa konstytucja, określająca podstawowe prawa w obliczu nowego porządku demokratycznego.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Wielkie Tyrnowo
  • zespół dawnej twierdzy Carewec: ruiny zamku (XII–XIV wiek) i obwarowań (XIII wiek)
  • odrestaurowany patriarszy sobór Wniebowstąpienia Pańskiego (XIII i XIV wiek, odbudowany w latach 1981–1985)
  • ruiny obwarowań i 17 cerkwi z resztkami malowideł, mozaik i detali ceramicznych na wzgórzu Trapezica
  • cerkwie: św. Dymitra (XII wiek), Czterdziestu Męczenników (wewnątrz freski z XIII wieku), św. Piotra i Pawła (XIV wiek, freski z XIV, XV i XVI wieku), św. Jerzego (XVII wiek)
  • stara, malowniczo spiętrzona na stokach wzgórz zabudowa mieszkalna (XVIII i XIX wiek)
  • zajazd Hadżi Nikoły (połowa XIX wieku)

Transport[edytuj | edytuj kod]

Kolej[edytuj | edytuj kod]

Miasto posiada dwa dworce kolejowe:

  • Dworzec Centralny, zlokalizowany na południowym końcu miasta, u podstawy Swetej Gory
  • Dworzec Trapezica, na południowym zachodzie, u podnóża góry Trapezica.

Obie stacje kolejowe znajdują się na głównej trasie RuseGorna OrjachowicaStara Zagora–Podkowa. Szczególnie istotna jest bliskość Gornej Orjachowicy, która jest największym węzłem kolejowym w Bułgarii.

Autobusy[edytuj | edytuj kod]

Dworzec autobusowy znajduje się na zachodnim końcu miasta (ul. Nikoła Grabovski 86) i oferuje połączenia z, między innymi, Sofią, Gabrowem, Ruse, Łoweczem, Kazanłykiem Gorną Orjachowicą i Warną.

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Sport[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]