Ochryda

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ochryda
Ochryda
Herb Flaga
Herb Ochrydy Flaga Ochrydy
Państwo  Macedonia
Gmina Ochryda
Burmistrz Aleksandar Petreski
Wysokość 687 m n.p.m.
Populacja (2012)
• liczba ludności

55 258Green Arrow Up.svg
Nr kierunkowy (+389) 46
Kod pocztowy 6000
Tablice rejestracyjne OH
Położenie na mapie Macedonii
Mapa lokalizacyjna Macedonii
Ochryda
Ochryda
Ziemia 41°07′N 20°48′E/41,116667 20,800000Na mapach: 41°07′N 20°48′E/41,116667 20,800000
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Przyrodnicze i kulturalne dziedzictwo regionu Ochrydy
Natural and Cultural Heritage of the Ohrid region
a
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Kraj  Macedonia
Typ kulturowe i przyrodnicze
Spełniane kryterium I, III, IV, VII
Charakterystyka #99
Regionb Europa i Ameryka Północna
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę 1979
na 3. sesji
Dokonane zmiany 1980
a Oficjalna nazwa wpisana na liście UNESCO
b Oficjalny podział dokonany przez UNESCO
brak współrzędnych
Widok na miasto z twierdzy cara Samuela

Ochryda (maced. Охрид – Ohrid, staroż. ilir. Diassarites, gr. Λύχνιδος – Lychnidos, alb. Ohër, Ohri) – miasto w południowo-zachodniej Macedonii, nad Jeziorem Ochrydzkim, u stóp gór Galiczica. Ośrodek administracyjny gminy Ochryda. Liczba mieszkańców wynosi 42 033 (80% Macedończyków, 7% Albańczyków, 5% Turków – dane z 2002 r.), co czyni miasto siódmym w kraju pod względem wielkości.

W 1980 roku Ochryda i Jezioro Ochrydzkie zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Dzisiejsza Ochryda stoi na miejscu starożytnych miast Diassarites i Lychnidos. Przez miasto przebiegała Via Egnatia. Chrześcijaństwo zapuściło korzenie w mieście już w IV wieku. Nocą z 29 na 30 maja 526 r. miasto zostało całkowicie zniszczone przez trzęsienie ziemi, a następnie na rozkaz cesarza Justyniana odbudowane jako Iustiniana Prima – stolica prefektury Ilirii i metropolia kościelna naddunajskich ziem cesarstwa. Biskupstwo szybko uzyskało autokefalię, co zaważyło na jego dalszych dziejach. Było także przedmiotem sporów o obediencję między patriarchami Rzymu i Konstantynopola, wygranego ostatecznie przez Wschód.

Najazdy słowiańskie i awarskie w VI i VII wieku doprowadziły Ochrydę do upadku. W 867 r. miasto podbili Bułgarzy. W 879 r. pierwszy raz pojawia się słowiańska nazwa miasta: "Ohrid" (jedna z legend odnośnie powstania tej nazwy głosi, że ludy słowiańskie wkraczając na ten teren zaniemówili z wrażenia a pierwsze słowa, które popłynęły z ich ust brzmiały: "och, rid!" co znaczy (och, wzgórze!)[1]. Schyłkowe lata pierwszego państwa bułgarskiego, 990-1015, były okresem świetności Ochrydy – stała się ona wówczas stolicą tego państwa, siedzibą cara Samuela, a także siedzibą słowiańskiego patriarchy. W 1018 r. Bizantyjczycy zdobyli miasto, cesarstwo Samuela upadło, a patriarchat został zdegradowany do rangi arcybiskupstwa podległego patriarsze Konstantynopola. Mimo tego za czasów osmańskich (na początku XVI wieku) arcybiskupowi Ochrydy podlegali prawosławni biskupi Sofii, Widina, Pecia, południowej Italii, a nawet Mołdawii i Wołoszczyzny. Arcybiskupstwo zostało zlikwidowane dopiero w 1767 r. W 1967 powstał nawiązujący do jego tradycji Macedoński Kościół Prawosławny.

Jako siedziba autokefalicznego metropolity Ochryda stała się ważnym ośrodkiem kulturalnym. Tu miała swoje centrum tzw. ochrydzka szkoła piśmiennicza. Prawdopodobnie właśnie w Ochrydzie św. Klemens Ochrydzki stworzył cyrylicę. W zburzonej przez Turków cerkwi, w miejscu zwanym Plaošnik, prawdopodobnie mieściła się szkoła typu uniwersyteckiego. W ostatnich latach cerkiew Świętego Pantelejmona odbudowano, w cerkwi umieszczono grobowiec św. Klemensa, a wokół cerkwi prowadzone są prace archeologiczne. Odsłonięto pozostałości bazylik wczesnochrześcijańskich z zachowanymi mozaikami. Legenda głosi, że w średniowieczu w murach miasta istniało 365 kaplic z czasów bizantyjskich, bułgarskich i serbskich[potrzebne źródło].

W 1083 r. Ochrydę zdobył Boemund I. W XIII i XIV wieku miasto należało do łacińskiego księstwa Salonik (od 1202 r.), Despotatu Epiru, drugiego państwa bułgarskiego, cesarstwa bizantyjskiego i (od 1334 r.) do królestwa Serbii. Pod koniec XIV wieku zdobyli je Turcy osmańscy. Liczba chrześcijańskiej ludności miasta zaczęła wówczas spadać – aż do kilkuset osób w 1664 r. Miasto zaczęło się rozwijać dopiero w XVIII wieku. W XVIII i XIX wieku, podobnie jak cały europejski obszar imperium osmańskiego, przeszło przez okres feudalnej anarchii i powstań narodowowyzwoleńczych. Na początku XX wieku Ochryda liczyła 14,9 tys. mieszkańców, z tego 8 tys. Macedończyków i 5 tys. Turków[potrzebne źródło]. Miasto było wówczas siedzibą władz gminy w Sandżaku Bitola (Monastir).

Po wojnach Bałkańskich Ochryda znalazła się w granicach Serbii. W 1945 r. znalazła się w granicach Republiki Macedonii wchodzącej w skład Jugosławii. Po ogłoszeniu przez Macedonię niepodległości w 1991 r. weszła w skład niepodległego państwa.

W 2001 r. zawarto w Ochrydzie porozumienie między władzami Macedonii a przywódcami mniejszości albańskiej, ustanawiające modus vivendi tej mniejszości w państwie.

Od 2002 miasto jest siedzibą Arcybiskupstwa Ochrydzkiego, podlegającego Serbskiemu Kościołowi Prawosławnemu.

Turystyka, zabytki[edytuj | edytuj kod]

W 1980 r. Ochryda została uznana przez UNESCO za część światowego dziedzictwa.

W mieście zachowały się liczne cerkwie (cerkiew św. Zofii z zachowanymi freskami z XI wieku, św. Pantelejmona, św. Jana w Kaneo z XIV wieku, św. Klemensa z XIII wieku, św. Jerzego, św. Zauma, św. Petki, św. Stefana), ruiny bazyliki św. Erazma z IV wieku, ruiny twierdzy cara Samuela z X-XI wieku i starożytny teatr. W mieście działa muzeum piśmiennictwa słowiańskiego. 25 km na południe od Ochrydy leży zabytkowy klasztor św. Nauma.

Co roku w Ochrydzie odbywa się letni festiwal teatralny Lato Ochrydzkie (lipiec-sierpień), festiwal folkloru bałkańskiego (czerwiec) i festiwal bałkańskiej muzyki ludowej (sierpień).

Obecnie najważniejszą gałęzią gospodarki regionu jest turystyka. Ruch turystyczny obsługuje m.in. pobliski port lotniczy Ochryda im. św. Apostoła Pawła.

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Katarzyna Buczko: Macedonia: Ochryda - podróż na nieznane Bałkany (pol.). 2013. [dostęp 2013-05-07].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]